Journal of Rangeland

fa ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی-اقتصادی بهره‌برداران مراتع (مطالعه موردی: مراتع ییلاقی شهرستان نطنز استان اصفهان) Socio-economic vulnerability assessment of rangeland’s users: The case of highlands of Natanz County, Isfahan تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">ارزیابی آسیبپذیری اکوسیستمها از مهم‌ترین ابزارهای موجود برای دستیابی به مدیریت پایدار و نیز ارائه راهکارهای مدیریتی و برنامهریزی موثر برای به حداقل رساندن اثرات مخرب ناشی از عوامل آسیبزا موجود است. از این‌رو، مطالعه حاضر با هدف سنجش آسیبپذیری اجتماعی-اقتصادی بهرهبرداران مراتع ییلاقی شهرستان نطنز استان اصفهان انجام شد. بدین منظور، با استفاده از مرور ادبیات و نظرات صاحبنظران، مهم‌ترین شاخصهای اجتماعی-اقتصادی مراتع استخراج شد. جوامع آماری تحقیق شامل بهرهبرداران مراتع ییلاقی، مراتع ییلاقی طرحدار و کارشناسان مراتع بودند که حجم نمونه در هر کدام از این جوامع با استفاده از فرمول کوکران تعیین شد. با استفاده از پرسشنامه، نظرات کارشناسان و بهرهبرداران مرتعی در رابطه با تاثیر شاخصهای اجتماعی-اقتصادی در آسیبپذیری مراتع اخذ شد. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات طیفی از کارشناسان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تعیین شد. در مرحله آخر، با استفاده از فرمول پیشنهادی میبار و والدز (2005) سنجش آسیبپذیری صورت گرفت. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مشکلات محلی و فروپاشی نظامهای بهره‌برداری گذشته، تعداد بهرهبردار و شیوه بهرهبرداری بیشترین تأثیر را در آسیبپذیری اجتماعی مراتع دارند. همچنین تعداد دام، هزینههای زندگی و وضع اقتصادی بهرهبرداران مرتعی به‌ترتیب بیشترین تأثیر را در آسیبپذیری اقتصادی مراتع دارند. از طرف دیگر، تلفیق عوامل اجتماعی-اقتصادی، آسیبپذیری مراتع را بهتر میتواند نمایان سازد. بنابراین با تلفیق عوامل اجتماعی-اقتصادی، میتوان درجه آسیبپذیری مراتع مختلف را تعیین کرده، تا از این طریق مراتعی را که از آسیبپذیری بیشتری برخوردارند شناسایی و در اولویت بالاتری جهت برنامههای مدیریتی قرار داد.</p> <p>Vulnerability assessment of ecosystems is required to achieve sustainable management of ecosystems and to identify the best management strategies to minimize damaging effects caused by traumatic factors. This study aimed to assess socio-economic vulnerability in highland rangelands of Natanz County. The most important socio-economic indices were identified using literature review, accordingly. The sample size was calculated based on Cochran’s formula. Data were collected using a researcher-made questionnaire. The content validity and reliability of the produced questionnaire were approved using expert reviews and Cronbach’s alpha coefficient (0.861) respectively.  Me-Bar and Valdez's vulnerability formula were used to assess the socio-economic vulnerability. According to the results, “local problems and the collapse of past utilization systems”, “number of rangeland user” and “utilization pattern” were identified as the most important indices influencing social vulnerability. Findings further indicated that “livestock number of rangeland users”, “life expenses of rangeland users” and “economic status of rangeland users”, were the most important indices affecting economic vulnerability. The results also identified that more accuracy can be obtained to assess rangelands vulnerability by integrating social and economic factors at local scale. Therefore, identification and classification of rangeland vulnerability can be facilitated by considering and integrating socioeconomic factors.</p> آسیب‌پذیری اجتماعی- اقتصادی, تعداد دام, تعداد بهره‌بردار, مدیریت پایدار مراتع. Socio-economic vulnerability, livestock number, rangeland users’ number, sustainable rangeland management. 348 363 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-108&slc_lang=fa&sid=1 Valiallah Raufirad ولی‌الله رئوفی‌راد al.raufi@yahoo.com 10031947532846007040 10031947532846007040 Yes Sari University of Agricultural sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Ghodratallah Heidari قدرت‌الله حیدری 10031947532846007041 10031947532846007041 No Sari University of Agricultural sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Azadi حسین آزادی 10031947532846007042 10031947532846007042 No Ghent University, Belgium دانشگاه جنت بلژیک Jamshid Ghorbani جمشید قربانی 10031947532846007043 10031947532846007043 No Sari University of Agricultural sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری