Matinizadeh M, Nouri E, Bayranvand M. The Effect of Grazing Intensity on the Composition of Root Mycorrhizal Fungal Communities in Steppe Regions. , مرتع. 2026; 20 (3) :273-286
URL:
http://rangelandsrm.ir/article-1-1320-fa.html
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
چکیده: (5 مشاهده)
سابقه و هدف: قارچهای میکوریزی آربسکولار(AMF: Arbuscular Mycorrhizal Fungi) به عنوان اجزای کلیدی اکوسیستمهای مرتعی، نقش مهمی در بهبود جذب مواد غذایی، افزایش تحمل گیاهان به تنشهای محیطی و پایداری ساختار خاک ایفا میکنند. در مناطق خشک و نیمهخشک، که کمبود منابع غذایی و آبی به شدت احساس میشود، این همزیستی میتواند به عنوان یک عامل تعیینکننده در بقا و رشد پوشش گیاهی مطرح شود. هدف از این پژوهش، بررسی اثر شدت چرای دام بر ترکیب و تنوع جوامع AMF مرتبط با ریشههای گونههای غالب Artemisia sieberi، Salsola laricina و Stipa hohenackeriana در مراتع استپی منطقه خشکهرود استان مرکزی بود.
مواد و روش ها: به این منظور، در ناحیه استپی و نیمهاستپی خشکهرود در استان مرکزی نمونهبرداری از ریزریشههای سه گونه گیاهی غالب شامل Artemisia sieberi، Salsola laricina و Stipa hohenackeriana در سه سامانه مدیریت چرا ( بر اساس تعداد دام در هکتار) شامل چرا سنگین (HG)، چرا مدیریتشده MG)) و بدون چراWG) ) نمونه برداری انجام شد. تراکم اسپور و درصد کلونیزاسیون ریشه تعیین شد و برای تحلیل تنوع میکروبی، DNA استخراج و با استفاده از فناوری متاژنومیکس و توالییابی Illumina مطالعه گردید. پردازش دادهها با استفاده از نرمافزار SEED2 انجام شد. تجزیه و تحلیلهای آماری برای بررسی تفاوتهای ویژگیهای خاک، ریشه و شاخصهای تنوع بین گونههای گیاهی و سامانههای چرا با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه با نرم افزار R انجام شد. تست توکی برای مقایسه میانگینها استفاده گردید. شاخصهای تنوع آلفا شامل غنای OTU، شاخصهای شانون، سیمپسون و یکنواختی پیلو محاسبه و مقایسه شدند.
نتایج: نتایج نشان داد که میزان کلونیزاسیون AMF در ریشهها به طور معناداری تحت تأثیر گونه گیاهی، شدت چرا و اثر متقابل این دو عامل قرار گرفت. گونهی hohenackeriana S. بالاترین درصد کلونیزاسیون و گونهی S. laricina کمترین میزان را نشان داد. همچنین، در میان سامانههای مدیریتی، بالاترین کلونیزاسیون در سامانه بدون چرا مشاهده شد و چرای مدیریتشده کمترین میزان کلونیزاسیون را داشت. در مجموع شش جنس قارچ میکوریزی متعلق به چهار خانواده در ریشه گیاهان شناسایی شد که Glomeraceae غالبترین خانواده و جنس Rhizophagus دارای بیشترین فراوانی نسبی بود. با افزایش شدت چرا، نسبت فراوانی Rhizophagus افزایش و نسبت Glomus و Septoglomus کاهش یافت. تحلیل شبکههای اکولوژیکی نشان داد که جوامع AMF در این منطقه دارای ساختاری نسبتاً پایدار با ارتباطات همزیستی مشخص میان چند جنس غالب بودند. همچنین تنوع آلفای قارچی (شاخصهای شانون، سیمپسون و غنای (OTU در بین گونههای گیاهی و سامانههای مدیریتی تفاوت معناداری نشان نداد، اگرچه ترکیب گونهای تحت تأثیر چرا تغییر یافت. این یافتهها بر اهمیت تأثیر مدیریت چرا بر همزیستی قارچها و گیاهان تأکید دارد و نشان میدهد که چرای دام، به ویژه در شدتهای بالا، میتواند باعث تغییر در ساختار جوامع میکوریزی و تضعیف روابط اکولوژیکی در ریشه گیاهان شود.
نتیجه گیری: در نهایت، نتایج این پژوهش نشان میدهد که حفظ و بهبود مدیریت مراتع، از جمله کاهش شدت چرا و بهکارگیری روشهای مدیریتی اصولی، میتواند به پایداری جوامع قارچهای میکوریزی و به تبع آن افزایش مقاومت اکوسیستمهای مرتعی در برابر تنشهای محیطی کمک کند. یافتههای این تحقیق میتواند به عنوان یک راهنمای علمی برای مدیریت پایدار مراتع خشک و نیمهخشک و احیای اکوسیستمهای تخریب شده مورد استفاده قرار گیرد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/2/8 | پذیرش: 1405/5/27 | انتشار: 1405/2/10