fa اثر ارتفاع، حلال، نوع اندام گیاه و روش استخراج بر برخی ویژگی‌های فیتوشیمیایی گل ماهور تماشایی در مراتع چهارباغ استان گلستان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">استفاده از گیاهان دارویی مراتع و مواد فعال آنها به جهت اثرات درمانگری و صنعتی آنها بسیار با اهمیت می&shy;باشد. در این مطالعه به منظور بررسی اثر تیمار‌های ارتفاع، اندام، حلال و روش استخراج بر برخی از ویژگی&shy;های فیتوشیمیایی عصاره گل ماهور تماشایی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(<em>Verbascum</em> <em>speciosum</em> schard.)</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> در مراتع چهارباغ استان گلستان، نمونه‌های گل و برگ این گونه از طبقات ارتفاعی 2100 </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&ndash;</span><span style="font-family:B Nazanin;"> 2300 </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&ndash;</span><span style="font-family:B Nazanin;"> 2500 </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&ndash;</span><span style="font-family:B Nazanin;"> 2700 متری در سه تکرار جمع آوری گردید و با حلال&shy;های اتانول و متانول و با دو روش عصاره‌گیری شامل خیساندن و استفاده از ریزموج فراصوت عصاره‌گیری شدند. بنابر نتایج بیشترین میزان فنل کل (46/119 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در اندام گل، ارتفاع 2100 متر، حلال اتانول و روش عصاره‌گیری با ریزموج - فراصوت، بیشترین میزان فلاونویید کل (07/31 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در اندام برگ، ارتفاع 2100 متر، حلال متانول و روش عصاره‌گیری با ریزموج - فراصوت و بیشترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی (49/81 درصد) در اندام گل، ارتفاع 2100 متری، حلال اتانول و عصاره‌گیری به روش خیساندن مشاهده شد. همچنین تجزیه واریانس میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">IC₅₀</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> نمونه‌ها نشان داد که قدرت مهارکنندگی رادیکال‌های آزاد </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">DPPH</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> به تنهایی یا اثر متقابل، در </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">P<0.01)</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">) تفاوت معنی‌داری داشت. نتایج مقایسه میانگین سه عامل ارتفاع، اندام و حلال بر میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">IC₅₀</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> نمونه‌ها نشان داد که گونه گیاهی مورد مطالعه در ارتفاع 2500 متری، در اندام گل و با نوع حلال متانول بیشترین میزان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">IC₅₀</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;">&nbsp;و به تبع آن کمترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی را دارا است. با توجه به پراکنش گل ماهور در مناطق کوهستانی، به نظر می‌رسد گرادیان ارتفاعی، نحوه استخراج و نوع اندام گیاهی تاثیر قابل توجهی در متابولیت&shy;های ثانویه مورد بررسی و خواص آنتی‌اکسیدانی این گیاه دارد؛ لذا به منظور تولید، بهره‌برداری، فراوری و استفاده از مواد موثره گیاه</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> speciosum </span></span></span></em>&nbsp;<em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Verbascum</span></span></span></em> <span style="font-family:B Nazanin;">در ترکیبات دارویی توجه به موارد مذکور توصیه می</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">گردد.</span> The use of rangeland medicinal plants and their active ingredients has recently been considered due to their therapeutic and industrial effects. In order to investigate the effect of height, plant limb, solvent and extraction method on some phytochemical properties of <em>Verbascum speciosum</em> in Chaharbagh rangelands, Golestan province, flower and leaf samples of this species were collected from altitude classes of 2100 - 2300 - 2500 - 2700 meters in three replications. Samples oils were then extracted with ethanol and methanol solvents by two extraction methods including soaking and using microwave ultrasound. Results showed that the highest amount of total phenol (119.46 mg per g dry weight) is in flower limps, sampled at altitude of 2100 m, ethanol solvent and extraction method with microwave ultrasound. The highest amount of antioxidant activity was observed by free radical scavenging DPPH (81.49%) in flower organs, sampled at 2100 m above see level, ethanol solvent and extraction by soaking method. ANOVA of IC₅₀of the samples showed that the inhibitory power of DPPH free radicals at (P<0.01) was significantly different. The results of comparing the mean of the three factors of height changes, plant limb and solvent type on the IC₅₀ level showed that the studied plant species at 2500 m altitude, in the flower limb with the methanol solvent type had the highest IC₅₀ and consequently the lowest anti-oxidant activity. Considering the distribution of <em>Verbascum speciosum</em> in mountainous areas, it seems that the altitude gradient, extraction method and type of plant organs have a significant effect on the secondary metabolites and antioxidant properties of this plant. گل ماهور تماشایی, مراتع چهارباغ, فنل, فلاونویید, آنتی اکسیدان, حلال. Verbascum speciosum, Chaharbagh rangelands, phenol, flavonoid, antioxidant, solvent 84 97 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-192&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Bagheri زهرا باقری 100319475328460011981 100319475328460011981 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Mohammadrahim Foroozeh محمدرحیم فروزه rfroozeh@gmail.com 100319475328460011982 100319475328460011982 Yes Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Masoomeh Mazandarani معصومه مازندرانی 100319475328460011983 100319475328460011983 No Department of Biology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University of Gorgan, گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی گرگان Hoda Shahieri هدی شهیری طبرستانی 100319475328460011984 100319475328460011984 No Department of Food Industry, Faculty of Food Industry, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه صنایع غذایی، دانشکده صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Sadegh Atashi صادق آتشی 100319475328460011985 100319475328460011985 No Department of Horticulture, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, گروه علوم باغبانی، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان