fa ارزش رجحانی گونه‌های جنس Allium مورد چرای گوسفند نژاد شال با استفاده از روش زمان سنجی در مراتع ییلاقی نور رود تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">توجه به کیفیت و کمیت گیاهان علوفه&shy;ای، خوشخوراکی و ارزش رجحانی گونه&shy;، از جمله اطلاعات موردنیاز برای مدیریت صحیح چرای دام در مرتع است. از جمله گیاهان شاخص در مراتع نوررود گیاهان جنس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Allium</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> می&shy;باشند که از پراکنش قابل قبولی در سطح منطقه برخوردار هستند. به همین منظور بررسی ارزش رجحانی گونه&shy;های مختلف جنس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Allium</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> برای گوسفند نژاد شال با میانگین ورزنی 45 کیلوگرم در مراتع ییلاقی نوررود در استان مازندران در طی ماه‌های خرداد، تیر و مرداد سال 1398،</span> <span style="font-family:B Nazanin;">انجام</span> <span style="font-family:B Nazanin;">شد. به این صورت که در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">آخر هر ماه پس از ورود دام به مرتع</span> <span style="font-family:B Nazanin;">در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">سه نوبت زمانی صبح و ظهر و عصر و در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">هر</span> <span style="font-family:B Nazanin;">زمان</span> <span style="font-family:B Nazanin;">حدود</span> <span style="font-family:B Nazanin;">30 دقیقه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">از</span> <span style="font-family:B Nazanin;">چرای یک راس گوسفند علامت&shy;گذاری شده بر روی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گونه&shy;ها، فیلم‌برداری شد. پس</span> <span style="font-family:B Nazanin;">از انتقال</span> <span style="font-family:B Nazanin;">فیلم به</span> <span style="font-family:B Nazanin;">کامپیوتر، زمان چرای</span> <span style="font-family:B Nazanin;">هر</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گونه توسط نرم‌افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Excel</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> مشخص</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گردید. نتایج نشان داد که در ماه‌های مختلف و در نوبت‌های زمانی متفاوت از نظر مدت زمان چرای دام از گونه&shy;های جنس </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Allium</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> در سطح یک درصد اختلاف معنی&shy;داری وجود دارد. بیشترین زمان چرای دام از این گیاهان در ماه مرداد (64/11 ثانیه) و در نوبت زمانی صبح (12/11 ثانیه) و کمترین زمان چرای دام در ماه خرداد (76/2 ثانیه) و در نوبت زمانی ظهر (91/2 ثانیه) می&shy;باشد. نتایج کلی این مطالعه نشان می&shy;دهد که در اواخر فصل چرا به دلیل کاهش سهم گیاهان با خوشخوراکی بالاتر در ترکیب گیاهی و همچنین کاهش میزان اسانس و بوی تند این گیاهان، گونه&shy;های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Allium</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> می&shy;تواند نقش مهمی در تأمین علوفه مورد&shy;نیاز دامها داشته باشند. </span> Attention to the quality and quantity of forage plants, palatability and species preference, are among the information needed to properly manage pasture grazing. One of the prominent plants in the Nour Rud rangelands are <em>Allium spp</em> plants that have an acceptable distribution in the area. For the sake of the study, the preferred value of different species of Allium&rsquo;s for Shal sheep with an average weight of 45 kg in Nurrud summer pastures in Mazandaran province during June, July and August of 2019. At the end of each month of grazing period. Their grazing behavior were filmed at morning, noon, and evening for 30 minutes. The heads of sample sheep were marked to be recognized at the time of recording. After transferring the film to computer, the grazing time of each species was measured and put in an Excel sheet. The results showed that there was a significant difference at 1% level for months as well as different times. The highest grazing duration was allocated to August (11.64 s) and for grazing time to the morning (11.12 s). The lowest grazing time for months belongs to June (2.76 s) and for the grazing time to the noon (2.91 s). The overall results of this study suggests that late grazing of the Allium is recommendable because of the lack of more palatable species and reduction of essential oils and spicy odor of these plants which make it more plausible to the grazing animals. ارزش رجحانی, گوسفند, نوررود, Allium, زمان‌سنجی, مدت چرا, نوبت زمانی. Prefernce value, Sheep, Nour Rud, Allium, Timing, Grazing time, Time Turn 98 109 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-194&slc_lang=fa&sid=1 Leila Darvishi لیلا درویشی leiladarvishi2010@gmail.com 100319475328460011970 100319475328460011970 Yes Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Hossein Barani حسین بارانی 100319475328460011971 100319475328460011971 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Moosa Akbarloo موسی اکبرلو 100319475328460011972 100319475328460011972 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Hassan Ghelichnia حسن قلیچ‌نیا 100319475328460011973 100319475328460011973 No Forest and Rangeland Research Department, Mazandaran Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sari بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری