fa ارزیابی اثر هلالی‌های آبگیر بر عملکرد پوشش سطح خاک با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم انداز تخصصي Special پژوهشي Research <p>&nbsp; هلالی&shy;های آبگیر از روش‌های ذخیره نزولات آسمانی است که در مناطق خشک و نیمه‌خشک برای اصلاح و احیای مراتع استفاده می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر هلالی‌های آبگیر بر برخی شاخص‌های ساختاری و عملکردی مراتع نارون خاش در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. بدین منظور منطقه تحت تاثیر هلالی و منطقه شاهد انتخاب و در هر منطقه تعداد 5 ترانسکت 50 متری به&shy;طور تصادفی مستقر گردید. در طول هر ترانسکت ساختار پوشش گیاهی شامل طول، عرض و نوع لکه‌های بوم &shy; شناختی و فضای بین‌لکه‌ای ثبت شد. سپس برای تعیین سه ویژگی عملکردی مرتع شامل پایداری، نفوذپذیری و چرخه موادغذایی، تعداد 11 شاخص سطح خاک برای لکه‌ها و فضای بین‌لکه‌ای با 3 تکرار ارزیابی شد. شاخص‌های عملکردی مناطق مرجع و اصلاحی توسط آزمون t مستقل مقایسه شد. همچنین عملکرد لکه‌های مختلف نیز در منطقه اصلاحی و شاهد با تحلیل واریانس و مقایسه میانگین توکی بررسی گردید. نتایج نشان داد که کلیه شاخص‌های عملکردی و ساختاری سطح خاک در دو منطقه اصلاحی و مرجع در سطح 5 درصد اختلاف معنی‌داری داشتند. در بین 3 نوع لکه (بوته درمنه، درختچه قیچ و هلالی) و فضای بین&shy;لکه‌ای (خاک لخت) مطالعه شده، لکه درختچه قیچ دارای بهترین شاخص‌های عملکردی بود. این نتایج نشان داد که ایجاد هلالی اگرچه باعث بهبود شرایط ساختاری و عملکردی کلی سایت می‌گردد، اما احیای بیولوژیک و افزایش تراکم گونه‌های بوته‌ای و درختچه‌ای نیز می‌توانند بطور قابل ملاحظه‌ای به بهبود شرایط مرتع کمک نمایند.</p> <p>&nbsp; Semi-circular bunds are widely used as a water harvesting method to improve rangeland condition in arid and semi-arid areas. This study aimed to evaluate the effects of semi-circular bunds on the structural and functional status of Naron-E- Khash rangelands in Sistan & Baluchistan province. The length and width of all patches, inter-patch lengths were recorded along the 10 established 50 meters transects in treated and reference sites. Eleven soil surface indicators with three replications were measured in each patch and inter patch area to calculate the stability, infiltration and nutrient cycling of the studied sites. The functional indices of treated and control sites were compared using independent t test. The functionality of various patched were compared using analysis of variance and the Duncan&#39;s multiple range test . According to the results, all structural and functional indices in treated and control sites varied significantly (&alpha;= 5 %). The functionality of soil surface covered by <i>Zygoghyllum atriplicoides</i> were more appropriate than soils covered by <i>Artemisia sieberi</i>, area influenced by semi-circular and inter-patch area (bare soils). Although this study indicated that semi-circular bunds can improve the structural and functional status of rangelands, biological restoration with endemic shrub and woody species is also effective to improve rangeland condition.</p> هلالی‌های آبگیر, عملکرد, ساختار, احیا, مراتع نارون Semi-circular bunds, function, structure, restoration, Naroon rangelands 251 260 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-14&slc_lang=fa&sid=1 Abdolvahed Delavari عبدالواحد دلاوری a.delavari@na.iut.ac.ir 10031947532846002784 10031947532846002784 Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Hossein Bashari حسین بشری 10031947532846002785 10031947532846002785 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mostafa Tarkesh مصطفی ترکش 10031947532846002786 10031947532846002786 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Aminallah Mirkazemi امین الله میرکاظمی 10031947532846002787 10031947532846002787 No Natural Resources office in Khash اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان خاش Mohammadreza Mosdeghi محمدرضا مصدقی 10031947532846002788 10031947532846002788 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان