fa تأثیر احداث سامانه هلالی آبگیر بر تولید گیاهان مرتعی و برخی خصوصیات خاک در مناطق خشک (مطالعه موردی: مراتع استپی شهرستان سربیشه) تخصصي Special پژوهشي Research <p><font face="Times New Roman" size="3">&nbsp;</font></p> <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 0cm 1.15pt 0pt 0cm text-align: justify line-height: normal text-indent: 19.85pt"><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">یکی<span style="color: black"><font face="B Nazanin"><font size="3"> از روش&rlm;های مهم اصلاح مراتع و افزایش تولید علوفه در آن‌ها، ذخیره نزولات آسمانی در خاک با استفاده از راه‌های مختلفی مانند احداث هلالی‌های آبگیر است<span class="MsoCommentReference"><span style="mso-ansi-font-size: 12.0pt mso-bidi-font-size: 12.0pt">. د</span></span>ر این پژوهش اثر این سامانه در رابطه با تغییر تولید گیاهان مرتعی و نیز رطوبت و بافت خاک مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌گیری از خاک و پوشش گیاهی به&shy;روش سیستماتیک- تصادفی و در راستای سه ترانسکت عمود بر شیب غالب منطقه مورد مطالعه انجام شد. برای اندازه&shy;گیری مقدار تولید گیاهان مرتعی و مقایسه این شاخص در دو منطقه اجرای هلالی آبگیر و شاهد، تولیدات سال جاری گیاهان (در اواخر<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</span>فصل بهار) در40 پلات،<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</span></font><font size="3">قطع و پس از خشک کردن در سایه، توزین شدند. برای بررسی تغییرات بافت و رطوبت خاک نیز، 40 پروفیل حفر و از دو عمق 20-0 و 40- 20 سانتی&shy;متری سطح خاک و در دو نوبت (ابتدا و انتهای دوره بارش سالانه)، مجموعاً 160 نمونه برداشت شد. داده‌ها با استفاده از رویه مدل خطی کلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که مقدار تولید گیاهان مرتعی در عرصه اجرای طرح به بیش از دو برابر رسیده و این سامانه اثر معنی&shy;داری (</font></font></span></span><span .="" 10pt="" 12pt="" b="" dir="rtl" face="B Nazanin" font="" font-size:="" lang="FA" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-font-family:="" mso-hansi-font-family:="" new="" size="3" span="" style="color: black font-family: " times="">(01/0></span><span 10pt="" b="" dir="ltr" font-size:="" mso-bidi-font-family:="" new="" style="color: black font-family: " times="">P</span><span .="" 12pt="" b="" dir="rtl" font-size:="" lang="FA" mso-ascii-font-family:="" mso-hansi-font-family:="" new="" span="" style="font-family: " times=""><!--stripped--><!--stripped--></span></p> <p><font face="Times New Roman" size="3">&nbsp;</font></p> <p><font face="Times New Roman" size="3">&nbsp;</font></p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt text-align: justify line-height: normal text-indent: 19.85pt"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span class="hps"><span lang="EN" style="mso-ansi-language: EN">Water harvesting methods such as </span>s</span><span class="hps"><span lang="EN" style="mso-ansi-language: EN">mall arc basins have been identified as effective methods to increase</span></span><span lang="EN" mso-ansi-language:="" new="" style="font-family: " times=""> <span class="hps">forage production</span> in rangelands. <span class="hps">In</span><span dir="rtl"> </span><span class="hps">this</span> <span class="hps">study,</span> the <span class="hps">effects </span></span><span class="hps">of these small arc basins on </span><span class="hps"><span lang="EN" style="mso-ansi-language: EN">forage</span></span><span lang="EN" mso-ansi-language:="" new="" style="font-family: " times=""> <span class="hps">production, soil</span> <span class="hps">moisture</span> and soil <span class="hps">texture conditions were investigated. A s</span>ystematic-random <span class="hps">sampling </span>was used to collect data from three transects established perpendicularly to the dominant slope of the study area. Productions of range plants were measured in 40 samples (at the end of spring) and then dried in shadow and weighed. </span><span new="" style="font-family: " times="">One hundred sixty samples were collected from 0-20 </span><span lang="EN" mso-ansi-language:="" new="" style="font-family: " times="">and 20-40 cm of soil surface at the beginning and the end of rainfall season. Data were analyzed<span dir="rtl"> </span></span><span new="" style="font-family: " times="">by General Linear Model (GLM) procedure</span></font></font><span lang="EN" mso-ansi-language:="" new="" style="font-family: " times=""><font size="3">. The results indicated that the used water harvesting method resulted to a significant two times increase of plant productions in compare with the control site (<i>p<0.01</i>). Also the findings of this study indicated that the main interaction effect of depth, season and sampling area on soil moisture fluctuations were significant <i>(p<0.01).</i> <font face="Times New Roman"><span class="hps">The results also</span> <span class="hps">showed that the</span> <span class="hps">construction of this</span> <span class="hps">system</span> <span class="hps">had</span> <span class="hps">a positive effect on</span> <span class="hps">the</span> <span class="hps">texture</span> <span class="hps">and</span> <span class="hps">silt content of soil in</span> <span class="hps">the study area</span>. Therefore, this method can be suggested as an appropriate method for storing rainfall and <span class="hps">increasing</span> <span class="hps">forage</span> <span class="hps">production in rangeland ecosystems.</span></font></font><font size="3">&nbsp;</font></span><span new="" style="font-family: " times=""><!--stripped--><!--stripped--></span></p> <p><font face="Times New Roman" size="3">&nbsp;</font></p> اصلاح مراتع, مراتع استپی, ذخیره نزولات, تولید علوفه, هلالی آبگیر. Rangeland improvement, steppes rangeland, storage of rainfall, forage Production, Small arc basin. 66 75 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 Golnar Mahmoodimoghadam گلناز محمودی مقدم gmmr6543@yahoo.com 10031947532846003139 10031947532846003139 Yes University of Birjand دانشگاه بیرجند Mohamad Saghari محمد ساغری 10031947532846003140 10031947532846003140 No University of Birjand دانشگاه بیرجند Moslem Rostampour مسلم رستم ‏پور 10031947532846003141 10031947532846003141 No University of Birjand دانشگاه بیرجند Bahareh Chakoshi بهاره چکشی 10031947532846003142 10031947532846003142 No Major office of Natural Resources, South Khorasan Province اداره کل منابع طبیعی