fa تأثیر چرای دام بر روی ابعاد و ویژگی‌های ساختاری لکه‌های اکولوژیک مراتع (مطالعه موردی: مراتع دونا، حوزه آبخیز سیاه بیشه) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">از آنجا که تخریب لکه&shy;های گیاهی می&shy;تواند شاخصی برای تشخیص نزول وضعیت مرتع باشد و تعیین پتانسیل و عملکرد مرتع از طریق بررسی لکه&shy;های اکولوژیک امکان‌پذیر است، مطالعه و بررسی لکه&shy;ها ضروری به‌نظر می&shy;رسد. در این تحقیق ویژگی&shy;های ساختاری لکه&shy;های اکولوژیک و 11 شاخص سطح خاک در دو منطقه قرق و خارج قرق مراتع دونا در حوزه آبخیز سیاه بیشه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای تحقق این هدف، خصوصیات ساختاری شامل طول و عرض لکه‌ها، تعداد آنها و درصد طول قطعه و 11 شاخص سطح خاک بر روی 3 ترانسکت 100 متری در هر یک از مناطق قرق و خارج از قرق تعیین شد. نتایج نشان داد که ویژگی ساختاری لکه&shy;های اکولوژیک در دو منطقه قرق و خارج قرق دارای تفاوت معنی&shy;داری است (05/0<span dir="LTR">P</span><span dir="LTR"><</span>). نتایج حاصل از مقایسه شاخص&shy;های سطح خاک نشان داد که در بین شاخص&shy;ها، شاخص پایداری به رطوبت با 6/7 درصد بیشترین مقدار را در منطقه قرق دارد. همچنین نتایج مقایسه شاخص&shy;های سطح خاک بیانگر این مطلب بود که بین نوع و شدت فرسایش، پوشش سطح خاک، طوقه گیاهان چند ساله و ناهمواری سطحی اختلاف معنی&shy;داری وجود ندارد.</p> <p>Since the destruction of the plant patches is an indicator of rangeland degradation, the functionality of rangeland ecosystems can be assessed by evaluating the ecological condition of patches. This study aimed to evaluate the structural and functional characteristics of rangeland in grazed and un-grazed sites in Donna rangelands, located in Siah Bisheh watershed. Three transects with 100 meters length were established in each area randomly and the number of patches, total patches area, patch area index, landscape organization index and inter patch length mean and 11 soil surface indicators were then measured. According to the results, the structural characteristics of patches in grazed an un-grazed sites varied significantly (P<0.05). The slake test indicated that the ungrazed sites had highest soil resistance to water (6/7%). The results indicated that the types and severity of erosion levels, soil cover, perennial plant species basal cover and soil roughness did not vary significantly in grazed and ungrazed sites.</p> لکه های اکولوژیک, قرق, چرای دام, شاخص‌های سطح خاک, مراتع دونا. Vegetation dynamics, exclosure, overgrazing, soil surface indicators, rangelands of Dona. 85 94 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-41&slc_lang=fa&sid=1 Mansooreh Kargar منصوره کارگر kargar_sahar@yahoo.com 10031947532846002840 10031947532846002840 Yes Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Zeynab Jafaryan زینب جعفریان 10031947532846002841 10031947532846002841 No Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Zeynab Bahreyni زینب بحرینی 10031947532846002842 10031947532846002842 No Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Jaber ghorban Alinejad جابر قربان علی‌نژاد 10031947532846002843 10031947532846002843 No Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری