Journal of Rangeland

fa تحلیل شبکه اجتماعی و الگوی ساختاری روابط اجتماعی بهره‌برداران مرتع (مطالعه موردی: روستای تاکُر- شهرستان نور) Social network analysis and structural scheme of social relation among rangeland stakeholders (Case study: Takor village, Noor) تخصصي Special پژوهشي Research <a name="OLE_LINK4"></a><a name="OLE_LINK3">با توجه به اهمیت مراتع در حفظ اکوسیستم</a> طبیعی، بررسی عوامل مؤثر در حفظ و توسعه مراتع در راستای دستیابی به اهداف توسعه پایدار بسیار حائز اهمیت میباشد. چراکه کمبود سطح ذخایر و منابع طبیعی برای بهرهبرداری، زمینه افزایش و تشدید درگیری و کاهش مشارکت در بین بهرهبرداران را فراهم آورده و زمینهساز تخریب عرصههای طبیعی میگردد. از طرفی در دهه اخیر، ابعاد اجتماعی- انسانی در تصدیگری منابع طبیعی بهویژه چگونگی ساختار شبکههای اجتماعی در دستیابی به مدیریت مشارکتی موفق مورد تأکید بوده است. در این مطالعه با هدف شناخت چالشها و موانع برنامهریزی و اجرای مدیریت مشارکتی موفق مراتع، به تحلیل شبکههای اعتماد و مشارکت در بین ذینفعان روستای تاکُر واقع در شهرستان نور، استان مازندران پرداخته شد. در این تحقیق با استفاده از روش تحلیل شبکه در محیط نرمافزار UCINET سه شاخص مهم میزان تراکم، مرکزیت کل شبکه و میزان دوسویگی در سطح کلان و شاخص مرکز-پیرامون در سطح میانی شبکه موردبررسی قرار گرفت. نتایج ضمن تعیین کنشگران مرکزی و حاشیه‌ای، نشان از آن داشت که شبکه ذینفعان بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت بهترتیب از میزان متوسط تا زیاد پایداری و از میزان متوسط تا ضعیف انسجام برخوردار بودند. لذا میتوان بیان نمود با به‌کارگیری روش تحلیل شبکه اجتماعی به‌عنوان رویکردی نوین، میتوان مدیریت مشارکتی مرتع را ساماندهی نمود و سامانه اطلاعاتی مدیریت مشارکتی مراتع را از طریق سنجش معیارها و شاخصهای اجتماعی مرتبط با مدیریت مرتع تهیه نمود. Regarding to the importance of rangelands in ecosystem maintenance, investigating the effective factors for rangeland conservation and development toward sustainability is vital. Pressure on natural resources for utilization purposes are resulted in increasing environmental degradation and conflicts as well as decreasing local stakeholders' participation. In recent decades, social aspects in natural resources governance especially application of social networks for facilitating successful participatory management are emphasized. In this research with the aim of recognizing challenges and handicaps of planning and implementation of successful rangeland participatory management, analysis of trust and collaboration networks among stakeholders of Takor village, Noor, Mazandaran Province was investigated. In this study, Social Network Analysis using UCINET Software was used to evaluate three important indicators including density, whole network centrality, and reciprocity at macro scale and core-periphery at median scale. According to the results, core and marginal actors which indicate stakeholders' network based on trust and collaboration links have middle to high sustainability and middle to low cohesion. Therefore, it is recommended to apply Social Network Analysis as a new approach for rangeland participatory management and create rangeland co-management information system, using monitoring and evaluation of indices and indicators. تحلیل شبکه اجتماعی, مدیریت مشارکتی مرتع, ذینفعان محلی,UCINET, روستای تاکر. Social Network Analysis, rangeland co-management, local stakeholders, UCINET, Takor. 244 254 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-63&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Firuozpoor مصطفی فیروزروز 10031947532846002633 10031947532846002633 No Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس Reza Erfanzadeh رضا عرفانزاده rezaerfanzadeh@modares.ac.ir 10031947532846002634 10031947532846002634 Yes Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس Mehdi Ghorbani مهدی قربانی 10031947532846002635 10031947532846002635 No University of Tehran پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Sareh Rasekhi ساره راسخی 10031947532846002636 10031947532846002636 No Faculty of Agricultural and Natural Resources, Sciences and Research University of Tehran دانشگاه علوم و تحقیقات تهران