fa اثر چرای دام و هجوم گیاه زیاد‌شونده Stachys byzantina بر برخی شاخص‌های ساختاری پوشش گیاهی (مطالعه موردی: علفزار‌ کوهستانی دامنه‌ شمالی البرز) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">در این تحقیق اثر چرای دام و هجوم گونه زیادشونده <em><span dir="LTR">Stachys byzantina</span></em> بر ترکیب گیاهی، گروه&shy;های کارکردی و تنوع و غنای گونه&shy;ای بررسی شد. شاخص&shy;های پوشش گیاهی در سه منطقه کلید، بحرانی و تحت تأثیر گونه زیادشونده در علفزار کوهستانی دامنه شمالی البرز در شهرستان سوادکوه در استان مازندران نمونه&shy;گیری شد. نتایج نشان داد که ترکیب گیاهی متفاوتی در سه منطقه وجود داشته که شامل حضور 55 گونه در منطقه بحرانی، 85 گونه در منطقه کلید و 67 گونه در منطقه تحت تأثیر گونه زیادشونده بوده است. در آنالیز چند&shy;&shy;متغیره دو منطقه بحرانی و تحت تأثیر گونه زیادشونده از نظر ترکیب گونه&shy;ای با منطقه کلید متفاوت بوده اما تعداد گونه&shy;های بیشتری بین دو منطقه کلید و تحت تأثیر گونه زیادشونده مشترک بودند. برخی گونه&shy;های خوشخوراک نظیر <em><span dir="LTR">Dactylis glomerata</span></em>،&nbsp; &nbsp;<em><span dir="LTR">Trifolium repens</span></em> و <em><span dir="LTR">Sanguisorba minor</span></em> در منطقه تحت تأثیر گونه زیادشونده به طور معنی&shy;داری از میانگین درصد تاج پوشش بیشتری نسبت به دو منطقه دیگر برخوردار بودند. پاسخ گروه&shy;های کارکردی نشان داد که گیاهان چند ساله به طور معنی&shy;داری در منطقه بحرانی تاج پوشش کمتری نسبت به دو منطقه دیگر داشتند. پهن&shy;برگان علفی به طور معنی&shy;داری از درصد تاج پوشش بیشتری در منطقه تحت تأثیر گونه زیادشونده برخوردار بودند و در مقابل منطقه کلید درصد تاج پوشش بیشتری از گندمیان را دارا بوده است. شاخص&shy;های غنا بین سه منطقه تفاوت معنی&shy;داری نداشته و تنها در مورد شاخص تنوع سیمپسون، بیشترین تنوع در منطقه تحت تأثیر گونه زیادشونده مشاهده شد. ترکیبی از گیاهان مرغوب و خوشخوراک در مراتع تحت هجوم وجود دارد که در صورت کنترل گیاه مهاجم می&shy;توانند موجب احیاء مراتع منطقه شوند.</p> <p>This study was conducted to investigate the effects of livestock grazing and the invasion of <em>Stachys byzantina</em> as an increaser species on species composition, functional groups and species richness and diversity. The vegetation data were collected from critical area, key area and invaded grassland by <em>S. byzantine</em> in northern slopes of Alborz mountain range.&nbsp; Results showed that the plant richness in these sites varies in some extent and 55 species were identified in critical areas, 85 in key areas and 67 in the invaded areas. Multivariate analysis showed that species composition in critical and invaded areas were different from that in the key areas. Palatable species such as <em>Dactylis glomerata, Trifolium repens </em>and<em> Sanguisorba minor </em>were more frequent in the invaded sites. The perennial species functional groups had ssignificantly lower cover percentage in critical areas ( <em>p</em> ˂ 0.05) compared to other sites. &nbsp;Results indicated that forbs functional groups were more frequent in the invaded areas. Grass species were more frequent in the key areas. Although Simpson diversity index was higher in the invaded sites compared to other sites, there was no significant difference between the species richness of the studied sites. The infested grassland by <em>S. byzanthina</em> can be effectively restored as there are many palatable species in vegetation composition. &nbsp;</p> منطقه بحرانی, منطقه کلید, Stachys byzantina, گیاه مهاجم, شدت چرای دام Critical area, Key area, Stachys byzanthina, Invasive species, Livestock grazing intensity 27 40 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-81&slc_lang=fa&sid=1 Samaneh Nazari سمانه نظری j.ghorbani@sanru.ac.ir 10031947532846003223 10031947532846003223 No Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Jamshid Ghorbani جمشید قربانی 10031947532846003224 10031947532846003224 Yes Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Seid Hasan Zali سید حسن زالی 10031947532846003225 10031947532846003225 No Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش 10031947532846003226 10031947532846003226 No Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری