Journal of Rangeland

fa تحلیل ساختار مکانی برخی از خصوصیات خاک با استفاده از روش زمین‌آمار (مطالعه موردی: مراتع غرب تفتان، شهرستان خاش) Analysis of spatial structure of some soil properties using geostatistical methods (Case study: west rangelands of Taftan- Khash) تخصصي Special پژوهشي Research پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرپذیری مکانی خصوصیات خاک در مراتع تفتان شهرستان خاش انجام شد. برای این منظور، پس از تعیین واحدهای همگن بومشناختی با استفاده از نقشههای شیب، جهت، ارتفاع و همچنین نقشه زمینشناسی با مقیاس 1:25000، نمونهبرداری از خاک به روش تصادفی- سیستماتیک در امتداد 3 ترانسکت 150 متری انجام شد. بهطور کلی، 24 نیمرخ خاک در منطقه حفر و از دو عمق 15-0 سانتیمتری و 30-15 سانتیمتری نمونه خاک برداشت شد. پس از نمونه‌برداری خصوصیات مورد بررسی شامل درصد سنگریزه، بافت، رطوبت اشباع، رطوبت قابلدسترس، گچ، ماده آلی، اسیدیته و هدایت الکتریکی با روشهای استاندارد اندازهگیری شد. بهمنظور بررسی و تشریح ساختار فضایی خصوصیات خاک از روش کریجینگ در نرمافزار +GS نسخه 9 استفاده شد. بعد از برازش مدل به تغییرنما و تعیین پارامترهای مدل، ارزیابی دقّت نتایج با روش ارزیابی متقاطع و با درنظر گرفتن دو پارامتر آماری میانگین انحراف خطا و میانگین مطلق خطا صورت گرفت. نتایج نشان داد که بیشتر خصوصیات مورد بررسی در هر دو لایه سطحی و عمقی خاک دارای مدلهای کروی و نمایی هستند. بر اساس نتایج، خصوصیاتی مانند آهک عمق اول (با اثر قطعهای 07/4 و ساختار مکانی 80/0)، آب قابل دسترس عمق اول و دوم (با اثر قطعهای 29/0 و 1/0 و ساختار مکانی 97/0 و 99/0) و خصوصیات مرتبط با بافت خاک (درصد شن، رس و سیلت) دارای ساختار مکانی قوی هستند اما برای برخی از خصوصیات مانند گچ، رطوبت اشباع، و سنگریزه هم در لایه سطحی خاک و هم در لایه عمقی، ساختار مکانی قوی مشاهد نشد. بالابودن مقدار خطا و اریبی برآوردها نشان میدهد که بهعلت بالابودن مقدار اثر قطعهای و ضعیفبودن ساختار مکانی، کریجینگ نتوانسته بر اساس مدل برازششده برای متغیرهای سنگریزه عمق اول (با خطای 93/11 و انحراف 708/0-) و شن عمق دوم (با خطای 51/10 و انحراف 15/0) برآورد صحیحی انجام دهد. The present study aimed to investigate the spatial variability of soil properties in the Taftan rangelands of Khash city. Homogeneous units were determined by overlyaing slope, aspect, elevation, and geology maps (1: 25000 scales) of the study area. Random systematic method was used to collect data by plots placed along three transects with 150 m length. Soil samples from 0 to 15 and 15 to 30 cm depths were collected by drilling 24 holes. Soil samples were analyzed and their characteristics including gravel percent, texture, saturation moisture, available water, lime, gypsum, organic matter, acidity (pH) and electrical conductivity (EC) were measured by the standard methods. Kriging analysis was used to examine and describing spatial structure by GS+ software version 9. Model were fitted to the variogram and model parameters were then determined. Accuracy assessment of the interpolation results was performed through cross-validation, and their Mean Bias Error (MBE) and Mean absolute Error (MAE) were calculated. According to the results, most of soil characteristics followed a spherical and exponential shape models in both surface and deep soil layers. Although some soil properties such as lime content of soil surface (with 4.70 nugget effect and 80% spatial structure), available water in the both soil layers (with 0.29, 0.1 nugget effect and 97%, 99% spatial structure respectively) and soil texture (sand, clay and silt percentage) had strong spatial structure. Some charactristics such as gypsum, saturation moisture and gravel did not show strong spatial structure in the both layers. According to the fitted model, kriging could not obtain a proper estimation of gravel amount in the first soil layer (MAE=11.93 and MBE= -0.708) and soil sand content in the second layer (MAE=10.51 and MBE= 0.15) because their high values of nugget effects and weak spatial structures resulted to the high error rate and estimation bias of these variables. ساختار مکانی, مراتع تفتان, تغییرنما, اثر قطعه‌ای, کریجینگ. Spatial Structure, Taftan rangelands, Variogram, Nugget effect, Kriging. 224 236 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-97&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Piry Sahragard حسین پیری صحراگرد 10031947532846007081 10031947532846007081 Yes University of Zabol دانشگاه زابل Jamshid Piry جمشید پیری 10031947532846007082 10031947532846007082 No University of Zabol دانشگاه زابل