Journal of Rangeland

fa ارتباط ذخیره کربن آلی خاک با برخی ویژگی‌های خاک در مراتع آذربایجان شرقی Soil organic carbon reserve relationship with some soil properties in East Azerbaijan rangelands تخصصي Special پژوهشي Research این مطالعه به‌منظور ارزیابی عوامل خاکی مؤثر بر میزان ذخیره کربن آلی خاک و توسعه مدلی برای تخمین توان ذخیره کربن با استفاده از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع استان آذربایجانشرقی انجام شد. پس از برداشت تعداد 92 نمونه خاک از مکانهای مختلف مرتعی، اندازهگیری ویژگیهای مختلف خاک و ذخیره کربن آلی آن صورت پذیرفت. برای ارائه مدل از روش تحلیل مسیر و رگرسیون گام به گام استفاده شد. بدین ترتیب نتایج تحلیل میسر نشان داد پارامترهای رطوبت اشباع، اسیدیته، سیلت، هدایت الکتریکی و میزان رس به ترتیب با ضرایب مسیر 443/0، 244/0-، 223/0، 204/0- و 175/0 دارای اثر مستقیم بر میزان کربن آلی ذخیرهای خاک هستند. پارامترهایی نظیر وزن مخصوص ظاهری، سنگریزه، ظرفیت تبادل کاتیونی در مجموع به میزان 349/0- دارای اثر غیرمستقیم میباشند. ویژگیهای فیزیکی خاک از لحاظ مجموع تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم با میزان 55/0 بیشترین تأثیر را نسبت به ویژگیهای شیمیایی (با میزان 09/0-) بر کربن آلی خاک دارند. نتایج انجام رگرسیون گام به گام کل متغیرهای خاک به منظور بهدست آوردن مدل نهایی تخمین کربن آلی خاک نشان داد، فاکتورهای رس، سیلت، توان حفظ رطوبت، اسیدیته و هدایت الکتریکی بر میزان کربن اثرگذار است و در حدود 57 تغییرات آن را تبیین مینماید. این در حالی است که آنالیز تحلیل مسیر توانسته است حدود 59 درصد واریانس کربن آلی خاک را تبیین نماید. با توجه به پارامترهای مهم اثرگذار کربن آلی ذخیرهای خاک به نظر میرسد مدیریت صحیح مراتع از طریق حفاظت خاک از فرسایش ذرات ریز و توجه به میزان زهکشی خاکها و جلوگیری از شورشدن آن سبب حفظ پتانسیل ذخیرهای کربن در اکوسیستمهای مرتعی خواهد شد. This study aimed to assess the soil factors affecting the amount of soil organic carbon storage and the development of a model to estimate carbon reserve using physical and chemical properties of soils in East Azerbaijan rangelands. Ninety two soil samples were collected randomly from various rangeland sites and their characteristics including their soil organic carbon contents were measured in the laboratory. Path analyses and stepwise regression were used to identify the most important factors affecting soil organic carbon content. Results revealed that soil saturated moisture, pH, silt, EC and clay have direct effects on soil organic carbon with path coefficients of 0.443, -0.244, 0.223, -0.204 and 0.175 respectively. Parameters such as bulk density, gravel, and total cation exchange capacity have indirect effects on soil organic matter contents with sum path coefficient of -0.349. Soil physical properties had more influence (with path coefficient of 0.55) on soil organic carbon compared to the chemical characteristics (with path coefficient of -0.09). Stepwise regressions revealed that factors such as clay, silt, moisture maintenance capacity, pH and electrical conductivity represent 57 % of variation in soil organic carbon content. Conserving soil fine particles from erosion and preventing soil salinization can enhance soil organic reserves and maintain rangelands functionality.   مراتع, مدل تحلیل مسیر, رگرسیون گام به گام, ذخیره کربن, ویژگی‌های خاک Rangelands, Path analysis model, Stepwise regression, Carbon storage, Soil characteristics. 125 138 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-269-1&slc_lang=fa&sid=1 Esmaiel Sheidai Karkaj اسماعیل شیدای کرکج 10031947532846006826 10031947532846006826 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Adel Sepehry عادل سپهری 10031947532846006827 10031947532846006827 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Hossein Barani حسین بارانی 10031947532846006828 10031947532846006828 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Javad Motamedi جواد معتمدی 10031947532846006829 10031947532846006829 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO)