Journal of Rangeland

fa عوامل بوم شناختی مؤثر بر پراکنش گونه Artemisia aucheri Boiss. در دامنه جنوب‌شرقی سبلان Effects of ecological factors on distribution of Artemisia aucheri Boiss.in southeast faced slopes of Sabalan تخصصي Special پژوهشي Research شناخت رفتار گونه‌های گیاهی نسبت به عوامل اکولوژیکی راهنمای مؤثری در برنامه‌های اصلاح و بهره‌برداری صحیح از مراتع می‌باشد. این پژوهش به‌منظور ارزیابی و تعیین مهم‌ترین عوامل اکولوژیکی مؤثر بر انتشار گونهArtemisia aucheriBoiss. درمنطقه‌ی جنوب‌شرقی سبلان انجام شد. نمونه‌برداری به‌روش تصادفی- سیستماتیک در 200 پلات در طول 20 ترانسکت 100 متری انجام شد. نمونه‌برداری از رویشگاه‌های با حضور و عدم‌حضور گونه برداشت شد و اطلاعات تراکم گونه‌ مورد مطالعه به‌همراه درصد لاشبرگ، سنگ و سنگریزه، خاک لخت و پوشش تاجی کل ثبت شد. 36 نمونه خاک از عمق 0-15 سانتی‌متری سطح خاک برداشت و پارامترهای مورد نظر در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t مستقل، تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a>) و آنالیز تشخیص (DA<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a>) استفاده شد. نتایج نشان داد که گونه به طبقه ارتفاعی 2100 تا 2300 متری با بارش 485 تا 520 میلی‌متر و دمای 16/11 تا 17/12 درجه سانتی‌گراد سازگاری بیشتری دارد. خاکهای دارای میزان اسیدیته 6/6 تا 2/7 با بافت متوسط تا سنگین را میپسندد. ماده آلی 4/3 تا 6/3 درصد و فسفر 12 تا 3/12 ‌پی‌پی‌ام در خاک شرایط بهتری را برای رویش این گونه فراهم میکند. نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد ارتفاع و عوامل متأثر از آن مانند بارندگی و دما، اسیدیته، شیب، درصد رس، میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها، جهت جغرافیایی، هدایت الکتریکی، رس قابل‌انتشار و میزان لاشبرگ 36/52 درصد تغییرات را توجیه می‌کنند. آنالیز تشخیص نیز علاوه بر این موارد، درصد سنگ و سنگریزه، میزان فسفر، پتاسیم، کربنات کلسیم، ماده آلی و ماده آلی ذره‌ای، درصد رس خاک و نیز توزیع ذرات خاک را از عوامل مؤثر بر انتشار این گونه نشان داد. گونه در مناطق با سنگریزه کمتر از 10 درصد، 1/15 تا 6/15 درصد شیب، میزان اسیدیته 4/7 تا 6/7 و 11 تا 2/11 پی‌پی‌ام فسفر مشاهده نشد. <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> -Principal Component Analysis</div> <div id="ftn2"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a> -Discriminate Analysis</div> </div> Understanding the relationships of plant species with ecological factors is required in rangelands restoration programs. This study aimed to identify the most important effective ecological factors on the distribution of Artemisia aucheri Boiss. Random systematic sampling method was used to collect vegetation data in 200 plots placed along 20 transects with 100 meters long. The data were collected from the presence and absence sites of the species and their species cover percentage, litter, stone, gravels and bare soil were recorded. Thirty six soil samples were collected from the depth of 0-15 cm soil surface and their selected parameters were measured in the laboratory. Independent t test, Principal Component Aanalysis (PCA) and Discriminate Analyses (DA) were used to analyze the data. Results indicated that A.aucheri prefer habitats with 2100 to 2300 m altitudes, 485 to 520 mm rainfall, 11.16 to 12.17 °C temperatures, soil pH 6.6 to 7.2 and moderate to heavy soil texture. Results indicated that soil condition of appropriate habitats for the species is characterized by soil organic materials contents of 3.4 to 3.6% and Phosphorus 12 to 12.3 ppm.  Results of PCA analysis showed that elevation, rainfall and temperature, pH, slope, clay content, mean weight diameter, aspect, electrical conductivity, water dispersion clay and percent of litter can explains 52.36% of the variations of this species. Gravel percentage, phosphorous, potassium, calcium carbonate, organic matter, particulate organic matter, clay and distribution of soil particles were identified as the most important factors affecting the species occurrence using discriminate analysis. The species were absent in the areas with gravel less than 10%, slope with 15.1 to 15.6%, acidity with 7.4 to 7.6 and phosphorus with 11 to 11.2 ppm.   اکولوژی گیاهی, عوامل رویشگاهی, رج‌بندی, Artemisia aucheri Boiss., سبلان, استان اردبیل Plant ecology, Habitats factors, Ordination, Artemisia aucheri Boiss., Sabalan, Ardabil province. 139 151 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-5&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Molaei Sham Asbi مریم مولایی شام اسبی 10031947532846005930 10031947532846005930 No University of Mohaghegh Ardabili Ardavan Ghorbani اردوان قربانی 10031947532846005931 10031947532846005931 Yes University of Mohaghegh Ardabili Kiomars Sefidi کیومرث سفیدی 10031947532846005932 10031947532846005932 No University of Mohaghegh Ardabili Behnam Bahrami بهنام بهرامی 10031947532846005933 10031947532846005933 No University of Mohaghegh Ardabili Kazem Hashemi Majd کاظم هاشمی مجد 10031947532846005934 10031947532846005934 No University of Mohaghegh Ardabili