Journal of Rangeland

fa اثر شرایط محیطی بر خصوصیات فیتوشیمیایی گیاه کنگر صحرایی (Gundelia tournefortii L.) در استان چهارمحال و بختیاری و جنوب استان اصفهان، ایران Effects of environmental conditions on phytochemical characteristics of Gundelia tournefortii L. in Chaharmahal Bakhtiari Province and south parts of Isfahan Province, Iran تخصصي Special پژوهشي Research گیاهان دارویی در عرصههای منابع طبیعی به عنوان یکی از مهمترین راهبردها در زمینه سلامت، تجارت و فناوری مطرح هستند. کنگر صحرایی یکی از گیاهان دارویی و متعلق به خانواده کاسنی است. بر اساس نقشه تیپهای گیاهی و اطلاعات موجود تعداد ۶۰ پایه گیاهی از گونه مذکور از چهار رویشگاه (طاقانک، دستنا، هیرکان و شیدا) در استان چهارمحال و بختیاری و یک رویشگاه در جنوب استان اصفهان (کمه) جمعآوری شد. اسانس نمونههای گیاهی توسط دستگاه کلونجر به روش تقطیر با بخار آب استخراج و ترکیبات شیمیایی روغنهای فرار توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی طیف سنج جرمی (GC/MS) شناسایی شد. مهمترین خصوصیات بوم شناسی مکانهای مرتعی در سه گروه اصلی (اقلیم، خاک و فیزیوگرافی) تعیین شد. جهت ارتباط بین شاخصهای کیفی (ترکیبات شیمیایی اصلی کنگر صحرایی) با عاملهای محیطی رج بندی به روش آنالیز تحلیل کاهشی (RDA) انجام شد. نتایج نشان داد که محور اول پلات رج‌بندی با درصد سنگریزه، محور دوم با عمق خاک و محور سوم با متوسط بارندگی سالانه، ضریب خشکی دمارتن و طول دوره خشکی همبستگی قوی دارد. مکانهای مرتعی پنجگانه در قالب سه رویشگاه کلی طبقهبندی گردید که از لحاظ کاربری دارای مزیتهای نسبی متفاوتی هستند. عاملهای محیطی عمق خاک، متوسط دمای سالانه، متوسط حداکثر دمای سالانه، متوسط حداقل دمای سالانه، متوسط تعداد روزهای یخبندان سالانه، تبخیر و تعرق پتانسیل سالانه، تبخیر سالانه و  شاخص کیفی ترپن به عنوان موثرترین عوامل در جداسازی رویشگاههای کنگر صحرایی مشخص گردید. Medicinal plants are very important in terms of health, technology and economy. Gundelia tournefortii L is a popular medicinal plant that belongs to Asteraceae family. Sixty individuals of the species were collected from four major habitats in Chaharmahal Bakhtiari province including Taghanak, Dastena, Hirkan and Sheyda and one habitat in the south parts of Isfahan province (Komeh) based on the available vegetation type maps and existing knowledge. The essence of plant samples were extracted using Clevenger apparatus by steam distillation method and their chemical compounds of volatile oil were identified using Gas Chromatography Mass Spectrometery (GC/MS). The most important ecological features of the sites such as climate, soil and physiographic conditions were determined. RDA ordination analysis was used to explore the relationships of major chemical compounds of Gundelia tournefortii L. with the environmental factors. The results showed that the first axis of ordination plot with gravel percent, the second axis with soil depth and the third axis with average of annual precipitation, Domarten drought index and length of drought period were significantly correlated. The sites were classified in three habitat groups. Soil depth, average of annual temperature, average of maximum annual temperature, average of minimum annual temperature, average of annual frozen days, annual potential evapotranspiration, annual transpiration and terpene qualitative index were identified as the most important environmental factors affecting Gundelia tournefortii L. habitats.   آنالیز تحلیل کاهشی (RDA), رج‌بندی, شاخص‌های کیفی, عامل‌های محیطی, کروماتوگرافی گازی طیف سنج جرمی (GC/MS), کنگر صحرایی. RDA analysis, Ordination, Qualitative indices, Environmental factors, Gas Chromatography Mass Spectrometry (GC/MS), Gundelia tournefortii L. 258 273 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-14&slc_lang=fa&sid=1 Hamidreza Farhang حمیدرضا فرهنگ 10031947532846006857 10031947532846006857 Yes Isfahan University of Technology Mohammadreza Vahabi محمدرضا وهابی 10031947532846006858 10031947532846006858 No Isfahan University of Technology Alireza Allafchian علیرضا علافچیان 10031947532846006859 10031947532846006859 No Isfahan University of Technology Mostafa Tarkesh Isfahani مصطفی ترکش اصفهانی 10031947532846006860 10031947532846006860 No Isfahan University of Technology