fa بررسی صفات مورفولوژیک و تاثیر تیمارهای مختلف بر بهبود جوانه‌زنی بذور هندوانه ابوجهل (Citrullus colocynthis) در دو توده سیستان و بلوچستان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مراتع بخش وسیعی از خشکی&shy;های سطح جهان را به خود اختصاص داده&shy;اند که در برخی مناطق به دلیل عوامل محیطی و انسانی دچار تخریب شده&shy;اند. استفاده از جنبه&shy;های مغفول مانده این عرصه&shy;ها مانند گیاهان دارویی با در نظر گرفتن پایداری می&shy;تواند فشار بر این عرصه&shy;ها را کاهش دهد. این مطالعه در دو منطقه سیستان و بلوچستان بر روی گیاه هندوانه ابوجهل به عنوان یک گونه مهم دارویی صورت گرفت. وضعیت مرتع با روش چهار فاکتوری ارزیابی شد. صفات مورفولوژیک بر روی توده&shy;های انتخاب شده در دو منطقه اندازه&shy;گیری شد.&nbsp; برای بهبود جوانه&shy;زنی آزمایش با 13 تیمار بر روی بذور دو توده این گیاه به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام گردید. وضعیت مرتع در دو رویشگاه مورد ارزیابی فقیر بود. نتایج نشان داد که به لحاظ صفات مورفولوژیکی هم بین دو توده تفاوت معنی</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داری در کلیه صفات به جز وزن هزاردانه وجود دارد. عمق ریشه و طول شاخه در منطقه زابل تا حدود دو متر بوده که نشان‌دهنده قابلیت حفاظتی این گونه است. در خصوص جوانه&shy;زنی، تمامی تیمارها باعث افزایش جوانه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زنی و رشد گیاهچه</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های هندوانه ابوجهل در هر دو توده گردید. به‌طور کلی بر اساس سهولت استفاده، کم‌ خطر بودن و احتمال آسیب رساندن به جنین در مقایسه با مواد شیمیایی، تیمار آبشویی به‌مدت 48 ساعت مناسب</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ترین روش غلبه بر خواب بذر و بهبود جوانه</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زنی و رشد گیاهچه</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های هندوانه ابوجهل می</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">باشد. با توجه به فقیر بودن پوشش گیاهی و فرسایش بادی در منطقه استفاده از این گونه دارویی می&shy;تواند راهکار مدیریتی مناسبی جهت اصلاح از دیدگاه مرتعی و کشت در مزارع منطقه باشد. </span></span><br> &nbsp; Cultiviating and utilizing medicinal plants can enhance economical condition of range managers and affect grazing pressure in rangeland ecosystems. Ranglends consist of a major part of terresterial ecosyatems which has been degraded in some regions by environmental factors and human activities. Morphological characteristics of the two stands of <em>Citrullus colocynthis </em>as a valuable medical species were measured in Sisitan and Balouchestan province. Factorial experiment with completely randomized design with four replications was used to study germination success of twelve various treatments. Results indicated that morphological characteristics of the two stands were significantly different except the &ldquo;weight of thousand seeds&rdquo; of the species. Root depth and branch length of the species in Zabol stand was 2 meters and it indicates the soil conservative importance of the species. The seed germination and seedling growth of the two stands were improved under all treatments. Forty-eight hours&rsquo; hot water soaking treatment was identified as the best treatment for breaking seed dormancy and improving seed germination and seedling growth of <em>Citrullus colocynthis</em>. Implementing of this treatment was easy and it had low risk to affect seed embryo compared to other chemical treatments. Cultivating this species can improve vegetation cover and enhance range condition.<br> &nbsp; جوانه‌زنی, مورفولوژیکی, هندوانه ابوجهل, سیستان, بلوچستان. Seed germination, Morphology, Citrullus colocynthis, Sistan, Balouchestan. 353 364 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-23&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Saberi مرتضی صابری m_saberi63@yahoo.com 10031947532846007393 10031947532846007393 Yes Hamid Niknahad حمید نیک نهاد 10031947532846007394 10031947532846007394 No Gholamali Heshmati غلامعلی حشمتی 10031947532846007395 10031947532846007395 No Hossein Barani حسین بارانی 10031947532846007396 10031947532846007396 No Alireza Shahriyaei علیرضا شهریاری 10031947532846007397 10031947532846007397 No