fa تدوین و اعتبار سنجی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی سامان‌های عرفی مرتعی با تأکید بر مراتع ییلاقی سهند تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پایداری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مدیریت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منابع</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">طبیعی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">حفظ</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آن</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شروط</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اساسی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رسیدن به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">توسعه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پایدار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کشاورزی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روستایی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">است. پایداری مفهومی است که توجه اساسی آن بر حفظ سرمایه‌ها (انسانی، طبیعی، اجتماعی و اقتصادی) در جهت عدالت بین نسلی است. شاخص‌های ارزیابی پایداری، عمده‌ترین معیار برای هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی و ارزشیابی هستند و با بهره‌گیری از این معیارها می‌توان میزان پیشرفت و یا تأثیر طرح‌ها و پروژه‌ها را در رسیدن به اهداف ارزیابی نمود. خلأ موجود در این زمینه باعث شده است تا تدوین برنامه‌های توسعه به‌دور از شاخص‌های دقیق و مناسب انجام گیرد و هدف‌گذاری برنامه‌ها و ارزیابی آن‌ها با مشکل مواجه شوند. از این‌رو این پژوهش درصدد است به تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در سامان‌های عرفی مراتع ییلاقی سهند بپردازد تا برنامه ریزان و محققان منابع طبیعی به‌خصوص مراتع بتوانند از این شاخص‌ها که به تأیید کارشناسان و متخصصان رسیده است استفاده کنند. در <span style="color:black;">این</span> پژوهش 87 شاخص ارزیابی پایداری اجتماعی تدوین و از طریق پرسشنامه در معرض قضاوت و داوری متخصصان دانشگاهی، کارشناسان امور اجرایی و نخبگان محلی قرار گرفت. برای اعتبار سنجی و دستیابی به اجماع نظر علاوه بر آماره‌های توصیفی از آزمون کروسکال والیس استفاده شد و در نهایت شاخص‌هایی که مد، میانه و میانگین امتیاز آن‌ها بیشتر از 3، انحراف معیار کمتر از 1 و ضریب تغییرات کمتر از 3/0 داشتند به‌شرط اجماع نظر بین متخصصان، کارشناسان و نخبگان محلی، انتخاب شدند. در این پژوهش تعداد 50 شاخص از بین 87 شاخص تدوین شده استخراج و در قالب 13 مؤلفه معرفی شد که می‌توانند در ارزیابی و سنجش پایداری اجتماعی بهره‌برداران سامان‌های عرفی مراتع ییلاقی سهند مورداستفاده قرار گیرند.</span></span> <a name="OLE_LINK61"></a><a name="OLE_LINK60">Appropriate use</a> of natural resources services and its protection are required to achieve sustainable agriculture and rural development. Sustainability is a concept focusing on preservation of capitals (anthropogenic, natural, social and economic) to satisfy intergenerational requirements. Developing appropriate sustainability indices are required for goal setting, planning and assessing management practices. The impacts of projects can be assessed using appropriate sustainability indices. The gaps in this area caused formulation of many development plans without acceptable outcomes. The present research aims to introduce and validate social sustainability assessment indices for Sahand summer rangelands. These indices can be used by practitioners and natural resource researchers to assess their social sustainability. Eighty-seven social sustainability indices were formulated and approved by experts. Descriptive analysis and Kruskal&ndash;Wallis tests were used to validate the collected data. The indices with the mode, median and mean greater than 3, standard error of less than 1 and CV less than 0.3 were selected and approved by experts. Fifty out of 87 indices were extracted and presented in form of 13 components. These indices have the capability to be used for assessing and evaluating social sustainability among ranchers in the study area.<br> &nbsp; اعتبارسنجی, شاخص, پایداری اجتماعی, سامان عرفی, مراتع ییلاقی سهند. Validation, Indicator, Social sustainability, Pastoral units, Sahand summer rangeland. 422 435 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-28&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Mofidi Chelan مرتضی مفیدی چلان mofidi.morteza@gmail.com 10031947532846006961 10031947532846006961 Yes H. Barani , A. Abedi Carvestani , J. Hossein Barani حسین بارانی 10031947532846006962 10031947532846006962 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Ahmad Abedi Carvestani احمد عابدی سروستانی 10031947532846006963 10031947532846006963 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources Javad Motamedi جواد معتمدی 10031947532846006964 10031947532846006964 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO) موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور Alireza Darban Astane علیرضا دربان آستانه 10031947532846006965 10031947532846006965 No Faculty of Geography, Tehran University