fa بررسی نقاط قوّت، ضعف، فرصت و تهدید بهره‌برداری از مراتع (مطالعه موردی: مراتع شهرستان آق‌قلا در استان گلستان) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع و بهره‌برداری از آن به عنوان یک منبع درآمدی مهم برای بهره‌برداران از آن شناخته می‌شود. در نیم‌قرن اخیر، به دلیل شرایط شکننده اجتماعی و اقتصادیِ بهره‌برداران، بهره‌برداری و مدیریت مراتع کشور ایران دستخوش دگرگونی و تغییرات زیادی شده است. این مطالعه در نظر دارد با بررسی عوامل درون و برون محیطی موثر بر بهره‌برداری مراتع، تصویری شفاف از بهره‌برداری مراتع شهرستان آق‌قلا نمایش دهد. بدین منظور از آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SWOT</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">که یک روش مناسب برای شناخت و ارزیابی فاکتورهای مثبت و منفی در محیط‌های داخلی و خارجی است، استفاده شد. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه به روش‌های آزاد و طوفان ذهنی با تکیه بر دانش و تجربه بهره‌برداران استفاده شد. جهت گردآوری و تفکیک نتایج مصاحبه از روش تحلیل محتوا استفاده شد. پرسشنامه‌های طیفی و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AHP</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌ترتیب برای بهره‌برداران و کارشناسان با تجربه منابع طبیعی برای کمی‌کردن اطلاعات کیفی گردآوری شده، مورد استفاده قرار گرفت. در نهایت تجزیه و تحلیل داده‌ها در نرم‌افزارهای آماری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS Ver 21</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EXPERT CHOICE</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">صورت پذیرفت. نتایج 32 عامل را در بخش‌های درونی و بیرونی آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SWOT</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان داد. 24 عامل در بخش قوت‌ها و ضعف‌ها و 8 عامل در بخش فرصت‌ها و تهدیدها مشخص گردید. علاوه بر شناسایی مهم‌ترین عوامل در هر یک از معیارهای قوت، ضعف، فرصت و تهدید، موقعیت استراتژیک بهره‌برداری از مراتع در شهرستان آق‌قلا از طریق آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SWOT</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، موقعیت رقابتی شناسایی شد. نتایج حاصل از مطالعه &quot;عدم دسترسی و پراکنش مناسب منابع آب&quot; را به عنوان قوت، &quot;اهمیت مرتع و بهره‌برداری از آن در معیشت و اقتصاد کشوری از دیدگاه بهره‌برداران&quot; را به عنوان ضعف، &quot;فرصت گسترش درآمد از تولیدات دامی (مانند پرواربندی، گسترش نقش کشاورزی بهره‌برداران در دامداری مرتع)&quot; را به عنوان فرصت و &quot; خشکسالی و پیامدهای ناشی از آن در بهره‌برداری مراتع&quot; را به عنوان تهدید نشان داد.</span></span> Rangelands are the source of the main income for their stakeholders. Vulnerable socio-economic conditions of pastoralists in Iran during the recent century had great impacts on rangeland condition and management. This study aimed to provide a clear status of rangeland utilization in Aq Qala via assessing internal and external environmental factors. SWOT approach was used to identify and assess the positive and negative internal and external environments factors affecting rangeland utilization. The data were collected through free and brainstorming interviews with an emphasis on the knowledge and experience of rangelands&rsquo; exploiters. After content analyzing the collected data, analytic hierarchy process (AHP) and spectral questionnaires were used for range management technicians and exploiters to quantify the collected qualitative information. Thirty-two factors including 24 internal and 8 external factors were identified as the factors affecting rangeland utilization condition using content analysis. In addition to identifying the most important factors in any of the criteria&rsquo;s (strengths, weaknesses, opportunities, and threats), the competitive position was identified as a main strategic factor affecting Agh Ghala&rsquo;s rangeland utilization. The results of this study can be used to identify the best management practices to enhance rangeland condition and utilization status.<br> &nbsp; آق‌قلا, بهره‌برداری مراتع, SWOT, دامداران, AHP Aq Qhala, Rangelands explotation, SWOT, Pastoralists, Analytic hierarchy process 1 13 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-37&slc_lang=fa&sid=1 Abolfazl Sharifiyan Bahraman ابوالفضل شریفیان‌بهرمان Abolfazlsharifiyan@gau.ac.ir 10031947532846006966 10031947532846006966 Yes Barani Hossein حسین بارانی 10031947532846006967 10031947532846006967 No Ahmad Abedi Sarvestani احمد عابدی سروستانی 10031947532846006968 10031947532846006968 No Abolfazl Haji Mollahoseini ابوالفضل حاجی ملاحسینی 10031947532846006969 10031947532846006969 No