fa تحلیل الگوی فضایی و پویایی لکه‌های گیاهی مرتع در فشارهای مختلف چرایی (مطالعه موردی: مراتع کوهسری سمیرم) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;">الگوی استقرار گیاهان در مناطق خشک و نیمه خشک عمدتاً به صورت لکه&shy;های گیاهی است. </span><span style="font-family:b nazanin;">در</span> <span style="font-family:b nazanin;">مراتع</span> <span style="font-family:b nazanin;">خشک</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">نیمه خشک،</span> <span style="font-family:b nazanin;">چرای</span> <span style="font-family:b nazanin;">دام بعنوان</span> <span style="font-family:b nazanin;">یکی</span> <span style="font-family:b nazanin;">از</span> <span style="font-family:b nazanin;">مهم&shy;ترین</span> <span style="font-family:b nazanin;">عوامل</span> <span style="font-family:b nazanin;">ایجاد آشفتگی، بر پویایی لکه&shy;های گیاهی تأثیر زیادی دارد. </span><span style="font-family:b nazanin;">پویایی لکه&shy;ها یکی از مفاهیمی است که در فشارهای محیطی و مدیریتی تغییرات قابل توجهی دارد. پژوهش حاضر با مطالعه&shy;ی پارامترهای لکه&shy;های گیاهی در طول زمان و در سه شدت چرای دام، به تغییرات پویایی لکه&shy;های گیاهی در مراتع نیمه خشک سمیرم پرداخته است. بدین منظور، ابتدا شبکه نمونه&shy;برداری طراحی شد و در نقاط معرف هر یک از ناحیه&shy;های چرایی، 200 ترانسکت عمود بر هم قرار داده شدند. در راستای هر ترانسکت طول، عرض، ارتفاع لکه&shy;های گیاهی و طول فضای بین لکه&shy;های گیاهی در مدت 4 سال یادداشت شدند. پویایی لکه&shy;های گیاهی با قاعده&shy;ی ریاضی ریمان محاسبه و در طول گرادیان چرایی (از ناحیه&shy;ی بدون فشار چرا به ناحیه&shy;ی با فشار چرایی زیاد) با تحلیل شبکه عصبی مصنوعی در نرم افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Matlab</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> شبیه&shy;سازی شد. نتایج حاکی از آن است که بین پارامترهای اندازه&shy;گیری شده در ناحیه&shy;های مختلف چرایی، تفاوت معنی&shy;داری وجود دارد (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">p<0.05</span></span><span style="font-family:b nazanin;">). پویایی لکه&shy;ها در طول گرادیان حاکی از کاهش تغییرات خصوصیات اندازه&shy;گیری لکه&shy;های گیاهی از فشار چرایی بیشتر به فشار چرایی کمتر بوده است. تغییرات وضعیت و گرایش مرتع پس از دوره 10 ساله قرق نیز؛ موید کاهش پویایی لکه&shy;های گیاهی است. از این رو به نظر می&shy;رسد بررسی پویایی گیاهان در طول گرادیان&shy;های محیطی و حتی مدیریتی معرف خوبی در ارزیابی وضعیت اکوسیستم&shy;های مرتعی مناطق خشک و نیمه خشک باشند.</span> Evaluating patch dynamics in response to various grazing management and environmental condition in arid and semi-arid regions are important for assessing rangeland condition. This study aimed to study the changes in patch types and sizes in four years period under three grazing intensities in Semirom semi-arid rangeland. Length, width, height, and distance between plants patches were measured along the established transects in three sites with low, moderate and high grazing pressure. The plant patch dynamic was calculated based on the Riemann mathematical approach and simulated using Artificial Neural Network (ANN) method in Matlab software. The results showed that the patch attributes were significantly different between various sites with different grazing intensities (<em>p</em> <0.05). The plant patches dynamic along the grazing gradient reduced from high grazing pressure site to low grazing pressure site. Assessing the rangeland condition and trend over 10 years in this area also confirms these results. گرادیان, پویایی لکه‌های گیاهی, شبکه عصبی مصنوعی, چرای دام, مراتع سمیرم. Gradient, Plant patches dynamic, Artificial neural network, Livestock grazing, Semirom rangelands. 154 168 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-49&slc_lang=fa&sid=1 Ezatolla Moradi عزت اله مرادی moradiezat4@gmail.com 10031947532846007137 10031947532846007137 Yes Gholamali Heshmati غلامعلی حشمتی 10031947532846007138 10031947532846007138 No Amirahmad Dehghani امیر احمد دهقانی 10031947532846007139 10031947532846007139 No