fa مقایسه تولید مراتع طبیعی و رهاشده با استفاده از سنجش‌ازدور مبتنی بر بررسی عملکرد شاخص‌های گیاهی (مطالعه موردی مراتع استان چهارمحال و بختیاری) تخصصي Special پژوهشي Research در سال‌های اخیر بخش وسیعی از مراتع شخم‌ خورده‌اند و به دلیل اقتصادی نبودن رهاشده‌اند، شناخت این مراتع و برآورد تولید گیاهی چنین مراتعی می‌تواند، نقش بسزایی در احیاء آن‌ها داشته باشد. به‌منظور بررسی تغییرات تولید گیاهی در اثر دخل و تصرفات در مرتع، دسترسی به هنگام به داده‌های میدانی یا صحرایی معمولاً دشوار و محدود می‌باشد. با توجه به اهمیت تعیین تولید گیاهی در مدیریت صحیح اکوسیستم&shy;های مرتعی و همچنین ارتباط تولید گیاهی با سلامت مرتع، تحقیق حاضر به مقایسه کارآیی شاخص&shy;های گیاهی در مراتع طبیعی و مراتع رهاشده در سه منطقه از مراتع نیمه&shy;استپی استان چهارمحال&shy;وبختیاری پرداخته و تغییرات تولید را مورد ارزیابی قرار داده است. بدین منظور، ابتدا داده&shy;های تولید گیاهی در عرصه با تعیین نقاط معرف در هر واحد با نمونه&shy;برداری به شیوه تصادفی-سیستماتیک در طول ترانسکت و با استقرار پلات‌های 2*2 متر به روش نمونه‌برداری مضاعف برداشت شد. سپس با استفاده از تصاویر ماهواره&shy;ای لندست 8 سال 1393 در نرم‌افزار <span dir="LTR">Idrisi</span> شاخص&shy;های گیاهی به دست آمد. این فرایند طی 450 پلات در سه منطقه و در مراتع شخم&shy;خورده و رهاشده و مرتع مجاور آن مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از شاخص‌های <span dir="LTR">NRVI</span><a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a> و <span dir="LTR">CTVI</span><a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><span dir="LTR">[2]</span></a> و <span dir="LTR">RATIO</span><a href="#_ftn3" name="_ftnref3" title=""><span dir="LTR">[3]</span></a> و <span dir="LTR">TTVI</span><a href="#_ftn4" name="_ftnref4" title=""><span dir="LTR">[4]</span></a> و <span dir="LTR">TVI</span><a href="#_ftn5" name="_ftnref5" title=""><span dir="LTR">[5]</span></a> به&shy;ترتیب با ضرایب همبستگی 703/0، 703/0، 703/0، 703/0، 74/0 و مقادیر <span dir="LTR">R</span>^{<span dir="LTR">2</span>} برابر 53/0 بیشترین ارتباط را با تولید گیاهی دارند. نتایج گویای آن است که شاخص <span dir="LTR">NRVI</span> برآورد دقیق&shy;تری را از تولید گیاهی این مناطق به دست می‌دهد، به گونه‌ای که در مرتع مرجن تولید از 10/353 به 92/137 کیلوگرم و در مراتع سفیددشت از تولید 48/223 به 01/98 کیلوگرم و در مراتع هوره از 19/282 به سالانه 17/181 کیلوگرم در هکتار کاهش یافته است. به‌طورکلی می‌توان نتیجه گرفت سنجش‌ازدور ابزاری مفید برای ارزیابی تفاوت تولید این مراتع می‌باشد.<br> &nbsp;<br> &nbsp; <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> Normalized Ratio Vegetation Index</div> <div id="ftn2"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a> Corrected Transformed Vegetation Index<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn3"><a href="#_ftnref3" name="_ftn3" title="">[3]</a> Ratio Vegetation Index</div> <div id="ftn4"><a href="#_ftnref4" name="_ftn4" title="">[4]</a> Thiam&#39;s Transformed Vegetation Index</div> <div id="ftn5"><a href="#_ftnref5" name="_ftn5" title="">[5]</a> Transformed Vegetation Index</div> </div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><strong>Background and Objectives:</strong> The cultivation and subsequent abandonment of rangelands due to economic non-viability have become prevalent in recent years. Assessing plant productivity in these abandoned rangelands is essential for their restoration. This study aims to compare the effectiveness of vegetation indices in natural and abandoned rangelands, evaluate variations in plant productivity, and provide insights into their ecological conditions.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><strong>Materials and Methods</strong>: Three semi-steppe regions in Chaharmahal and Bakhtiari province were selected as study areas. These regions were previously degraded for agriculture and subsequently abandoned. Field sampling and satellite data were used to assess plant productivity. Plant indices, including NRVI, CTVI, RATIO, TTVI, and TVI, were calculated using Landsat 8 satellite images from 1393. The indices were employed to evaluate plant productivity and compare natural and abandoned rangelands.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><strong>Results</strong>: NRVI, CTVI, RATIO, TTVI, and TVI exhibited a significant correlation with plant productivity, while other indices did not accurately represent it. The NRVI index provided the most accurate estimation of plant productivity in abandoned and cultivated rangelands. Uncultivated rangelands showed higher productivity compared to cultivated ones. The study areas displayed variations in plant productivity, with Marjen Borujen having the highest productivity in uncultivated sections and Sefid Dasht having the lowest. In the cultivated sections, Sefid Dasht had the lowest productivity, while Hoorah had the highest. Shrubs experienced the most substantial reduction in plant productivity among the vegetation forms.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><strong>Conclusion</strong>: Remote sensing, particularly the NRVI index, proved valuable for assessing plant productivity in these rangelands. Utilizing the NRVI index can aid in the management and restoration of abandoned and cultivated rangelands. Conducting similar research and employing remote sensing techniques for assessing and monitoring various rangeland areas are crucial for sustainable land management and conservation efforts. These approaches contribute to the overall health and sustainability of these valuable ecosystems.</span></span></span><br> &nbsp;</div> تولید مرتع, مراتع نیمه استپی, مراتع رهاشده, لندست 8, NRVI Range Production, Semi steppe Rangelands, Abandoned Rangelands, Landsat 8, NRVI 165 178 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-229-3&slc_lang=fa&sid=1 zahra sanaee زهرا سنایی sanaeezahra@gmail.com 100319475328460016034 100319475328460016034 Yes Department of Natural Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrkord University, Shahrkord گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد ataollah ebrahimi عطاالله ابراهیمی ataollahebrahimi@gmail.com 100319475328460016035 100319475328460016035 No Department of Natural Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrkord University, Shahrkord گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد