fa عوامل بوم‌شناختی مؤثر در رویشگاه گونه کلاه‌میرحسن (Acantholimon oliganthum) در مراتع کوهستانی (مطالعه موردی: استان همدان) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از مهم‌ترین مسائل در مدیریت مراتع، فراهم کردن اطلاعات جامع در مورد گونه&shy;های گیاهی و نیازمندی&shy;های رویشگاهی آن&shy;هاست. با توجه به نقش مهم گیاهان در تعادل اکوسیستم&shy;ها، شناخت روابط بین گیاهان و عوامل محیطی جهت حفظ ثبات و پایداری آن&shy;ها و نهایتاً تنوع زیستی ضروری است. <span style="background:white;"><span style="color:black;">پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل بوم&shy;شناختی مؤثر در رویشگاه گونه </span></span></span></span><em><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A. oliganthum</span></span></span></span></em><span style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در مراتع کوهستانی منطقه حفاظت شده &quot;لشگردر&quot; استان همدان در بهار و تابستان 1396 انجام شد.</span></span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> جهت بررسی، سه طبقه ارتفاعی (2300-2100، 2500-2300 و 2500 متر به بالا)، سه کلاس شیب (30-20 درصد، 50-30 درصد و >50) و چهار جهت اصلی (شمال، شرق، جنوب و غرب) مشخص گردید. در هر یک از سطوح عوامل فوق، منطقه معرف شناسایی و اندازه&shy;گیری فاکتورهای گیاهی </span></span><em><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A. oliganthum</span></span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استفاده از پلات (2 متر مربعی) درون این سایت&shy;ها انجام شد. در هر واحد کاری 3 پروفیل، منطبق بر محل&shy;های نمونه&shy;برداری پوشش گیاهی، به عمق 30 سانتیمتر (عمق مؤثر ریشه&shy;دوانی گیاه)، حفر گردید و از هر پروفیل به مقدار استاندارد، یک نمونه خاک ترکیبی (عمق 30-0 سانتیمتر) برداشت شد. نتایج نشان داد هر سه فاکتور جهت، ارتفاع و شیب بر روی درصد پوشش و تراکم گونه تأثیر معنی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دار داشته&shy;اند (01/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p<</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) . همچنین اثر متقابل آنها (دوتایی و سه&shy;تایی) نیز در سطح پایین&shy;تری، معنی&shy;دار بوده است (05/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p<</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). بر مبنای نتایج</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCA</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت، ارتفاع، سنگریزه عمقی، شن، پتاسیم و آهک </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مهم‌ترین فاکتورهای رویشگاهی مؤثر بر خصوصیات گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A. oliganthum</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هستند.</span></span> One of the most important issues in managing rangelands is providing comprehensive information on plant species and their habitat needs. The purpose of this study was to identify the most influential ecological factors on <em>A. oliganthum</em> growth on high elevated rangelands of Hamadan province. The study conducted in spring and summer of 2017. For data collection three levels of elevation (2300-2100, 2500-2300 and 2500 meters up), three slope classes (30-20%, 50-30% and> 50) and four main slope directions (north, east, south and west) were identified. At each level, the abovementioned factors were identified (sampling site) and measured. Land mapping units were plotted as a result of map overly. Within the land mapping units three soil profiles were randomly stablished with the depth of 30 cm (effective depth of soil on the plant). For each profile a mixed soil sample was collected and analyzed in the lab. As results showed all three factors, altitude, slop angle and slope aspect, had a significant effect on the soil coverage percentage and density of the species (p<0.01). The interaction of all three factors are less but significant (p<0.05). Based on the results of PCA analysis, <em>A. oliganthum</em> has direct correlation with slope aspect, altitude, depth of gravel, sand, potassium and limestone; it could be said that the above factors have the greatest effect on the coverage and density of this species. Acantholimon , آشیان اکولوژیک, آنالیز چندمتغیره. Acantholimon, Niche, Multivariate Analysis. 337 349 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-100&slc_lang=fa&sid=1 Bakhtiar Fattahi بختیار فتاحی Fattahi_b@yahoo.com 100319475328460011000 100319475328460011000 Yes Depatrment of Watershed and Rangeland, Faculty of natural resources and environment, Malayer University, Malayer گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر Siheila Aghabeigi سهیلا آقابیگی امین 100319475328460011001 100319475328460011001 No Depatrment of Natural resources, Faculty of Agriculture, Razi university, Kermanshah گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی، کرمانشاه Maedeh Ghorbanpoor مائده قربانپور دلیوند 100319475328460011002 100319475328460011002 No Depatrment of Watershed and Rangeland, Faculty of natural resources and environment, Malayer University, Malayer گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر Masoomeh Maleki معصومه ملکی 100319475328460011003 100319475328460011003 No Depatrment of Watershed and Rangeland, Faculty of natural resources and environment, Malayer University, Malayer گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر