fa مقایسه رفتار چرای شتر و گاو در فصول مختلف سال در استان گلستان (مطالعه موردی: مراتع چپر-قویمه شهرستان گنبدکاووس) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی ارزش رجحانی گیاهان می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تواند بهره&shy;بردار را در ارائه راهکار</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های مدیریتی به‌منظور مکان</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یابی علوفه برای دام&shy;ها، انتخاب مناسب</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دام متناسب با نوع علوفه موجود در مرتع و تعیین شایستگی مرتع یاری دهد. به همین منظور، بررسی مقایسه&shy;ای ارزش رجحانی گونه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های مرتعی مورد استفاده شتر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گاو در چهار فصل در مراتع چپر</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">قویمه واقع در شمال شهرستان گنبدکاووس مورد بررسی قرار گرفت.</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این آزمایش به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">چهار فصل رویشی و دو نوع دام (شتر و گاو) انجام شد. در</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این پژوهش از 2 نفر شتر کوهان&shy;دار ترکمن و 2 رأس گاو بومی با سن تقریبی 3 - 4 سال استفاده شد. میزان مصرف هر یک از گونه&shy;های گیاهی در چهار فصل با تعقیب 90 دقیقه&shy;ای هر یک از دام</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها با زمان&shy;سنج در صبح صورت گرفت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان داد که زمان صرف‌شده برای چرای گیاهان مرتعی توسط شتر و گاو، تنها در فصل بهار تفاوت معنی&shy;دار دارد و زمان چرای شتر در بهار بیشتر از زمان چرای گاو می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">باشد. مقایسه میانگین اثر گونه&shy;های گیاهی بر زمان چرای گیاهان مرتعی توسط شتر و گاو در فصول مختلف نشان داد که مصرف گونه</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Atriplex lentiformis </span></span></span></em>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در زمستان، بهار و تابستان بیشتر از سایر گونه&shy;های گیاهی است. در فصل پاییز ترجیح اول گاو و شتر گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Salsola vermiculata</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بود. نتایج حاصل از اثر متقابل نوع دام و گونه&shy;های گیاهی نشان داد که در فصل تابستان گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Alhagi camelorum</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و در فصل پاییز گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Salsola vermiculata</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به&shy;همراه آتریپلکس در درجه اول رجحانی برای شتر می&shy;باشند. گاو در سه فصل بهار، تابستان و زمستان </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Atriplex lentiformis</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">را در بالاترین درجه انتخاب خود قرار داده است ولی در فصل پاییز از گونه یکساله </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Trifolium scabrum</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشتر استفاده می&shy;کند.<span style="background:white;"> با توجه به فراوانی گونه&shy;های بوته&shy;ای و کم‌توقع از نظر اکولوژیکی در منطقه و ترجیح غذایی دام&shy;های مورد مطالعه، بهتر است صنعت شترداری در منطقه توسعه یابد، زیرا تطابق اکولوژیکی این گونه دامی با شرایط اقلیمی و فلوریستکی منطقه بیشتر است. </span></span></span> Preference value of species could be useful for land holders to present practical solution for selecting suitable, livestock according to kind of species and suitability of rangeland for animal grazing. Investigation of preference value of species grazed by camel and cow, were conducted in Chapar-Ghoymeh, Golestan province, Iran. This experiment was conducted in a completely randomized design with 4&times;2 factorial arrangement. Four growing seasons and two livestock (camel and cattle) were taken into the plan. Two Turkmen humped camels and two native cows with age range of 3-4 years were used. A chronometer was used to track uptake of livestock from each species in 90-minute morning time. The results showed that the time spent on grazing by camel and cattle differed significantly in spring, i.e. camel grazing period is larger than cow. Results also shows that <em>Atriplex </em><em>lentiformis</em> is more grazed in winter, spring and summer than other species. Having said that, in the autumn, <em>Salsola vermiculata</em> was the first choice of both animals. The results of the interaction between livestock species and plant species showed that In the summer, autumn <em>Alhagi camelorum</em>, and <em>Salsola vermiculata</em>, along with Atriplex, are prefered by camel. The cow has put <em>Atriplex lentiformis</em> at its highest preference in the three seasons of spring, summer and winter, but in the autumn, <em>Trifolium scabrum</em> is more likely to be used at most. Development of camel industry in the region is the suggestion of the study. Because the ecological tolerance of this species in the harsh climatic conditions of the region is greater.&nbsp; <span dir="RTL"></span> ارزش رجحانی,Atriplex lentiformis , چرا, زمان‌سنجی, خوشخوراکی. Preference value, Atriplex lentiformis, grazing, timing, palatability. 398 407 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-105&slc_lang=fa&sid=1 Monireh Taghanpoor منیره تقان‌پور 100319475328460011026 100319475328460011026 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, Gonbad Kavous University, Gonbad گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس Majid Mohamad Esmaili مجیدمحمد اسمعیلی ma_456@yahoo.com 100319475328460011027 100319475328460011027 Yes Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, Gonbad Kavous University, Gonbad گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس Ashoormohamad Gharebash آشورمحمد قره‌باش 100319475328460011028 100319475328460011028 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, Gonbad Kavous University, Gonbad گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس Akbar Fakhireh اکبر فخیره 100319475328460011029 100319475328460011029 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, Gonbad Kavous University, Gonbad گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس