fa اثر نوع پوشش‌ گیاهی بر فعالیت‌های میکروبی و پویایی معدنی‌شدن نیتروژن خاک در مراتع مشجر و غیرمشجر البرز مرکزی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">فعالیت&shy;های میکروبی، پویاترین مشخصه&shy;های خاک محسوب شده</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> عنوان شاخص&shy;های سلامت خاک</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مطرح می&shy;باشند</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">. با هدف مطالعه و ارزیابی اثر پوشش&shy;های گیاهی </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مختلف بر فعالیت&shy;های میکروبی و پویایی معدنی&shy;شدن نیتروژن خاک،</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شش نوع تیپ گیاهی شامل:</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1) </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پوشش درختچه&shy;ای </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سرخه&shy;ولیک (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Crataegus microphylla</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> C. Koch.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، (2) پوشش درختچه&shy;ای زرشک (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Berberis integerrima</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> Bunge.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)،</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (3) </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پوشش درختچه&shy;ای گالش&shy;انگور</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Ribes Uva &ndash; crispa </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، (4) </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پوشش درختچه&shy;ای آلوچه&shy;وحشی</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Prunus spinosa </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)،</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (5) پوشش مرتعی با غالبیت </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lecokia</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>cretica</em> (Lam.) DC.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Orchis</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>mascula</em> L.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cardamine</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>bulbifera</em> (L.) Crantz</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و (6) پوشش مرتعی با غالبیت </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fragaria vesca</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> L.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رویشگاه ییلاقی دیاکوه، جنوب&shy;شرقی شهرستان نوشهر،</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد توجه قرار گرفت.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در مجموع 15 نمونه خاک از هر تیپ گیاهی به آزمایشگاه انتقال داده شد و مشخصه&shy;های فیزیکوشیمیایی، </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">فعالیت&shy;های میکروبی (تنفس پایه، برانگیخته و زیتوده&shy;های میکروبی کربن، نیتروژن و فسفر) و پویایی معدنی&shy;شدن نیتروژن </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">(نرخ&shy;های خالص آمونیفیکاسیون، نیتریفیکاسیون و معدنی&shy;شدن نیتروژن) خاک اندازه&shy;گیری شد. نتایج حاکی از آنست که پوشش&shy;های درختچه&shy;ای دارای فعالیت&shy;های میکروبی بیشتر، نرخ خالص آمونیفیکاسیون (در فصل تابستان) و نیتریفیکاسیون (هر دو فصل تابستان و پاییز) بالاتری می&shy;باشند که در ارتباط با مقادیر بالاتر مشخصه&shy;های رس، رطوبت، حاصل&shy;خیزی خاک تحت این پوشش&shy;های اراضی می&shy;باشند. در حالی که مراتع غیرمشجر بطور کلی دارای فعالیت&shy;های میکروبی و فرآیند معدنی&shy;شدن کندتری می&shy;باشند. نتایج این پژوهش می&shy;تواند اطلاعات ارزشمندی را در خصوص وضعیت اکولوژیکی و چرخه عناصر غذایی تحت پوشش‌های گیاهی مختلف در ارتفاعات مناطق ییلاقی فراهم آورد. &nbsp;</span></span> Microbial activities are the most dynamic soil characteristics and are considered as indicators of soil health. The aim of the study is evaluating the effect of various plant coverings on soil microbial activities and nitrogen mineralization dynamic. Six types of plant species including: (1) <em>Crataegus microphylla</em> C. Koch., (2) <em>Berberis integerrima</em> Bunge., (3) <em>Ribes Uva &ndash; crispa</em> L., (4) <em>Prunus spinosa </em>L., (5) rangeland cover with dominant <em>Lecokia cretica</em> (Lam.) DC., <em>Orchis mascula</em> L., <em>Cardamine bulbifera</em> (L.) Crantz and (6) rangeland covers with dominance of <em>Fragaria vesca</em> L., in the Diakooh mountainous site, south-east of Nowshahr city, were considered for the study. A total of 15 soil samples from each plant type were transferred to the laboratory and physic-chemical characters, microbial activities (i.e. basal and induced respiration, microbial biomass of carbon, nitrogen and phosphorous) and nitrogen mineralization dynamic (i.e. net rates of ammonification, nitrification and nitrogen mineralization) were measured. The results indicate that the shrubs have higher microbial activity, net ammonification (summer) and nitrification (both summer and fall) rates, which are related to higher clay, humidity and also fertility under these land cover. Whereas, non-wooded rangelands generally have lower microbial activity and mineralization processes. The results of this research can provide valuable information on the ecological condition and nutrient cycle in mountainous habitats. رویشگاه ییلاقی, گونه گیاهی, آمونیوم‌سازی, نیترات‌سازی, نرخ خالص معدنی‌شدن نیتروژن. Mountainous site, plant species, ammonification, nitrification, net nitrogen mineralization rate. 691 702 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-127&slc_lang=fa&sid=1 Niloofar Noghreh نیلوفر نقره 100319475328460011123 100319475328460011123 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nour گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور Yahya Kooch یحیی کوچ yahya.kooch@modares.ac.ir 100319475328460011124 100319475328460011124 Yes Department of Range Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nour گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور