fa ارتباط برخی عوامل محیطی و حضور گونه‌های دارویی مرتع خوش ییلاق استان گلستان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">آگاهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">دقیق از روابط</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">بین</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">پوشش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گیاهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">عوامل</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">محیطی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">از</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">موارد</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">لازم</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">برای</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">مدیریت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">اکوسیستم‌های</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">مرتعی است. تحقیق حاضر به منظور بررسی تاثیر برخی عوامل خاکی و پستی‌بلندی بر پراکنش مهم‌ترین گیاهان دارویی مرتع خوش ییلاق استان گلستان انجام شد. در منطقه مورد مطالعه به منظور ثبت پارامتر‌های گیاهی از قبیل تراکم، فراوانی و درصد تاج پوشش، نمونه‌برداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">-</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">سیستماتیک از طریق پلات‌گذاری در طول ترانسکت در هر تیپ انجام شد. ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی و میزان شیب در هر پلات استخراج و ثبت شدند. در امتداد هر ترانسکت نمونه&shy;های </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">خاک در مرکز 3 پلات (ابتدا، وسط و انتهای هر ترانسکت) و از عمق 0 تا 30 سانتی‌متری برداشت گردید و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه‌گیری شد. به منظور معرفی موثر‌ترین عامل محیطی در پراکنش گیاهان دارویی، از آنالیز تطبیقی قوس‌گیری شده (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">DCA</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">) و آنالیز تطبیقی متعارفی (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CCA</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">) در محیط نرم‌افزاری </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">PC- ORD₅</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> استفاده شد. نتایج </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CCA</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> نشان داد 53 درصد از کل تغییرات توسط محور‌های اول، دوم و سوم قابل توجیه است. عوامل جهت جغرافیایی، ماده ‌آلی و میزان فسفر به ترتیب با میزان همبستگی520/0- ،‌ 472/0 و 470/0- و در محور اول رج‌بندی عامل میزان شیب، درصد رطوبت و درصد رس به ترتیب با میزان همبستگی 601/0، 568/0- و 558/0- در محور دوم رج‌بندی و عامل درصد شن با میزان همبستگی 400/0 در محور سوم رج‌بندی به عنوان موثر‌ترین عوامل بر پراکنش گونه‌های دارویی مرتع خوش ییلاق معرفی شدند. با توجه به اینکه عوامل پستی و بلندی و دو خصوصیت مهم‌ خاک (ماده آلی و درصد رطوبت) بر تغییرات پراکنش گیاهان دارویی اهمیت بیشتری داشتند به نظر می&shy;رسد در نظر گرفتن این عوامل در اصلاح و احیاء مرتع با محوریت گیاهان دارویی بتواند نیل به افزایش تولید و بهره‌وری گیاهان مذکور در رویشگاه مورد بررسی را تقویت نماید.</span></span> Insight into the relationship between plants and environmental characteristics is essential for managing rangeland ecosystems. The present study investigate the effect of soil and topographic factors on the distribution of the most important medicinal plants in Khosh Yeilagh Golestan province. Parameters such as density, frequency and canopy percent were the subjects of the study. Random-systematic method was used through plots establishment along the transect in the study area. The geolocation and gradient levels, altitude and sea level were measured and recorded. Through each transect, soil samples were taken at the center of 3 plots from 0 to 30 cm depth. Physical and chemical properties of soil were then measured. In order to introduce the most effective environmental factor on distribution of medicinal plants, Detrended Correspondence Analysis (DCA) and Canonical Correspondence Analysis (CCA) were used in PC-ORD5. The result of CCA showed 53% of the total variation was justified by the first, second and third axes. Elevation, geographic and organic factors with correlation coefficient of -0.520, 0.472 and -0.470, respectively, in the first axis of ordination, the gradient factor with a correlation coefficient of 0.601,-0.568 and -0.558 in the second axis and the sand percent factor with a correlation of 0.400 in the third axis of ordination was introduced as the most effective factors on the distribution of medicinal species in khosh Yeilagh. Obviously in future rehabilitation of the rangelands result of the study could improve the production of the medicinal plants. تحلیل تطبیقی متعارف, رج‌بندی, گیاهان دارویی, مرتع خوش‌ییلاق, استان گلستان. Canonical Correspondence Analysis, Ordination, Medicinal plant, Khosh Yeilagh rangeland, Golestan Province 462 478 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-164&slc_lang=fa&sid=1 Yasaman Kiasi یاسمن کیاسی 100319475328460011305 100319475328460011305 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Mohamadrahim Foroozeh محمد رحیم فروزه rfroozeh@gmail.com 100319475328460011306 100319475328460011306 Yes Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Zohre Mirdeylami سیده زهره میردیلمی 100319475328460011307 100319475328460011307 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Hamid Niknahaf حمید نیک نهاد 100319475328460011308 100319475328460011308 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان