fa اتنوبوتانی (گیاه مردم‌نگاری) گیاهان حوزه آبخیز درویش‌چای سرعین با رویکرد دارویی و غذایی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">اتنوبوتانی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">گیاه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">مردم&shy;نگاری) علمی است که به</span> <span style="font-family:B Nazanin;">مطالعه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">و</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بررسی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">رفتار</span> <span style="font-family:B Nazanin;">یک</span> <span style="font-family:B Nazanin;">قوم</span> <span style="font-family:B Nazanin;">یا</span> <span style="font-family:B Nazanin;">فرهنگ</span> <span style="font-family:B Nazanin;">در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">یک منطقه خاص</span> <span style="font-family:B Nazanin;">با</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گیاهان</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بومی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">آن</span> <span style="font-family:B Nazanin;">منطقه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">می&shy;پردازد. این تحقیق به مطالعه دانش بومی پیرامون گیاهان دارویی و غذایی حوزه آبخیز درویش‌چای سرعین می&shy;پردازد. در این مطالعه اتنوبوتانیکی ساکنین 5 روستای ورنیاب، علی‌داشی، ورگه&shy;سران، اوجور و آلوارس مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات مورد نیاز پیرامون کاربرد گیاهان دارویی و غذایی با استفاده از پرسش&shy;نامه&shy;های باز از افراد آگاه به&shy;صورت مصاحبه مشارکتی و گفتمان‌محور گردآوری شد. نتایج نشان داد </span><span style="font-family:B Nazanin;">57</span><span style="font-family:B Nazanin;"> گونه دارویی و غذایی توسط جوامع محلی استفاده می&shy;شود که متعلق به 21 </span><span style="font-family:B Nazanin;">تیره</span><span style="font-family:B Nazanin;"> گیاهی بوده و بیشترین تعداد گونه&shy;های مدنظر به&shy;ترتیب متعلق به </span><span style="font-family:B Nazanin;">تیره</span><span style="font-family:B Nazanin;">&shy;های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Asteraceae</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> (کاسنی)،</span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Lamiaceae</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> (نعنائیان)،</span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Rosaceae</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> (گل سرخیان)،</span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Fabaceae</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> (بقولات)</span><span style="font-family:B Nazanin;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Apiaceae</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;">(چتریان)</span><span style="font-family:B Nazanin;"> با 12، 9، 7، 5 و 3 گونه بودند.</span><span style="font-family:B Nazanin;"> از 57 گونه معرفی شده توسط جوامع بومی، 27 گونه فقط خاصیت دارویی داشتند و 30 گونه نیز هر دو رویکرد دارویی و غذایی را شامل شدند. همچنین بیشترین و کمترین اندام مورد</span> <span style="font-family:B Nazanin;">استفاده این گیاهان به‌ترتیب برگ (41 درصد استفاده) و پرچم (1 درصد استفاده) بودند. ساکنین حوزه بیشتر تمایل به استفاده از گیاهان دارویی به&shy;صورت دمنوش و دم&shy;کرده دارند و این نوع استفاده 42/68 درصد شیوه مصرف گیاهان دارویی را در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بر می&shy;گیرد. استفاده از گیاهان غذایی در انواع سوپ&shy;ها و آش&shy;ها با 3/19 درصد بیشترین کاربرد را نشان داد. طبق نتایج، بیشترین مصرف دارویی گیاهان منطقه مورد مطالعه در درمان و یا پیشگیری سرماخوردگی و سرفه (35 درصد) می&shy;باشد. انجام این تحقیق می&shy;تواند چه از لحاظ مدیریت بهره‌برداری گیاهان دارویی و غذایی منطقه و چه از لحاظ زنده نگه‌داشتن دانش بومی افراد مسن&shy;تر و انتقال این گنجینه گران&shy;قدر به نسل‌های جوان‌تر کاربرد داشته باشد. </span> Ethnobotany is a science that studies the relation between a particular ethnic or culture groups in a particular area with the native plants. This research studies the ethnobotany and indigenous knowledge on medicinal and food plants of Darwishchai Sarein local poeple. The ethnobotanical knowledge of residents of 5 villages namely Verniab, AliDashi, Vargeh Saran, Ujour and Alvares was investigated. Required information on the use of medicinal and food plants was collected using open-ended questionnaires. knowledgeable persons in a discourse-based manner were selected for filling the forms. Results showed the 57 medicinal and food species in the study area are used by local communities. These plants belonged to 21 plant families. The most species belonged to Asteraceae, Lamiaceae, Rosaceae, Fabaceae and Apiaceae, respectively with 12, 9, 7, 5 and 3 species. The results also showed that from the 57 species, 27 are categorized as medicinal&nbsp; and 30 are put in both medicinal and food caregories. The most and least used organs were leaf (41%) and flag (1%), respectively. Residents in the watershed are using the herbs as brewed for 68.42 percent of the plants used. Usage of food plants is mostly in soups, 19.3%. According to the results, most medicinal plants are used to prevent the colds and coughs (35%). Resuts of the research could be used for medicinal and food plants management in the region. In addition it shows that the knowledge of elderlies ahould be respected and used. مردم‌نگاری گیاهان, گونه‌های دارویی و غذایی, افراد کهن‌سال, استان اردبیل. Ethnobotany, Medicinal and Food plants, Old people, Ardabil province 698 714 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-182&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Moameri مهدی معمری moameri@uma.ac.ir 100319475328460011624 100319475328460011624 Yes Department of Plant Sciences and Medicinal Plants, Meshginshar Faculty of Agricultre, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه علوم گیاهی و گیاهان داروئی، دانشکده کشاورزی مشگین‌شهر و عضو پژوهشکده مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Masoomeh Abbasi Khalaki معصومه عباسی خالکی 100319475328460011625 100319475328460011625 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Farid Dadjou فرید دادجو 100319475328460011626 100319475328460011626 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل