دوره 16، شماره 3 - ( 8-1401 )                   جلد 16 شماره 3 صفحات 570-557 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Prediction of current and future potential range of F. ovina under two climate warning models (Rcp4.5 and Rcp8.5) in southern Alborz rangeland habitats, Qazvin province. مرتع 2022; 16 (3) :557-570
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1127-fa.html
معتمدی جواد، خداقلی مرتضی، خلیفه زاده رستم. پیش‌‌بینی گستره کنونی و آینده گونه Ferula ovina تحت دو مدل هشدار اقلیمی (Rcp4.5 و Rcp8.5) در رویشگاه‌‌های مرتعی البرز جنوبی، استان قزوین. مرتع 1401; 16 (3) :570-557

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1127-fa.html


چکیده:   (52 مشاهده)
سابقه و هدف: تغییرات اقلیمی در دو دهه اخیر، یک موضوع جدی بوده است و بسیاری از مطالعات، بر روی جنبه‌‌های مختلف آن متمرکز شده‌‌اند. از اینرو، ضرورت دارد که رویشگاه‌ ‌بالقوه گونه‌‌‌های ‌‌شاخص مرتعی، در حال ‌‌حاضر و سال‌‌های ‌‌آینده، تحت مدل‌‌های هشدار اقلیمی، مشخص گردد. در این ارتباط، باید بررسی شود که آیا افزایش دمای حادث‌ ‌شده، اثر مثبت بر حضور گونه‌‌ها در رویشگاه‌‌های محل پراکنش خواهد داشت یا اثر منفی؟.
مواد و روش‌‌ها: برای این منظور، از 19 متغیر زیست اقلیمی و سه متغیر‌‌ فیزیوگرافی و مدل رگرسیون لجستیک، برای تعیین کمیت تغییر اقلیم در سه دهه آینده (سال 2050) و بررسی دقیق اثرات آن بر تغییر گستره گونه Ferula ovina در حال حاضر و آینده، استفاده شد. نقشه‌‌های خروجی نیز با احتمال رخداد بین صفر تا یک، به چهار طبقه، گروه‌‌بندی شد. این گروه‌‌ها، رویشگاه نامناسب، (25/0-0)؛ رویشگاه تقریبا مناسب، (5/0-5/2)؛ رویشگاه با تناسب بالا، (75/0- 5/0) و رویشگاه با تناسب خیلی ‌‌بالا، (1-75/0) را نشان می‌‌دهد. در نهایت، با استناد به ضرایب متغیرهای اقلیمی و توپوگرافی در روابط رگرسیونی، متغیرهای موثر برای گستره کنونی و گستره آینده گونه F.ovina، معرفی گردید.
نتایج: بر مبنای نتایج؛ از بین متغیرهای اقلیمی و توپوگرافی، تنها شاخصه‌‌های مرتبط با میانگین دمای گرم‌ترین فصل (BIO10) و میانگین دمای سردترین فصل (BIO11)، بر پراکنش گونه F.ovina در رویشگاه‌‌های مرتعی البرز جنوبی، در حال حاضر و آینده، موثر شناسایی شد که مقادیر شاخصه‌‌ها، با سخت‌‌تر شدن شرایط اقلیمی، افزایش می‌‌یابد. میانگین دمای سالانه در مکان‌‌هایی با احتمال وقوع بیشتر از 75 درصد؛ طی سه دهه آینده، تحت سناریوهای ملایم‌‌تر (Rcp4.5) و بدبینانه (Rcp8.5)، 6/2 تا 0/3 درجه سانتی‌‌گراد، افزایش خواهد داشت. ارتفاع رویشگاه‌‌های مناسب آن نیز، 60 تا 162 متر، بیشتر خواهد شد. در نتیجه، سطح رویشگاه مناسب (احتمال وقوع بیشتر از 75 درصد)، در واکنش به تغییرات اقلیمی، کمتر می‌‌شود. تحت سناریوی‌‌های اقلیمی، 15 درصد از رویشگاه‌‌های آب و هوایی مناسب خود را در سال 2050، از دست خواهد داد و رویشگاه‌‌های نامناسب فعلی نیز، 48 درصد افزایش خواهد یافت. در مجموع؛ تغییر اقلیم و افزایش شاخصه‌‌های دمایی، باعث گسترش عمودی و حرکت گونه F.ovina به سمت عرض‌‌های جغرافیایی بالاتر در امتداد گرادیان ارتفاعی، خواهد شد. این موضوع، بیانگر آن است که طی سه دهه آینده، میزان حضور گونه‌‌ F.ovina، در رویشگاه‌‌های منطقه، کاهش می‌یابد و خطر حذف آن از اکوسیستم‌‌های البرز جنوبی، مشهود هست.
نتیجه‌‌گیری: با توجه به نتایج به‌دست‌آمده در این مطالعه، انتظار می‌رود تغییرات بزرگی در پراکنش این گونه همراه با تغییرات اقلیمی، رخ دهد. این تغییرات، به‌‌گونه‌‌ای است که می‌‌تواند شرایط اقلیمی مناسب را برای زندگی این گونه مهم و موثر در رویشگاه‌‌های مرتعی البرز جنوبی، محدود کند. بنابراین، برای بهبود شرایط، حداقل کاری که در چنین شرایطی توصیه شده است، کنترل تخریب رویشگاه گونه F.ovina، از طریق مدیریت چرای دام و جلوگیری از تغییر کاربری مراتع و به‌‌طور کلی، اعمال رویکرد حفاظتی در رویشگاه‌‌های مذکور است. اگر رویکرد حفاظتی، اعمال شود؛ می‌توان امیدوار بود که تغییرات اقلیمی، به‌‌خودی خود، نتواند این گونه ارزشمند را بیش از حد، تضعیف یا حتی به‌‌طور کامل از فلور منطقه، حذف کند و شاید سازگاری‌های فیزیولوژیکی، فنولوژیکی و مورفولوژیکی این گونه، به مبارزه با تغییرات اقلیمی، کمک کند. از اینرو، ضمن حفاظت آن در داخل رویشگاه، لازم است برای حفاظت آن در خارج از رویشگاه با رویکرد نزدیک به طبیعت نیز تدابیری اندیشیده شود. در این راستا، جمع‌‌‌‌آوری بذور و ذخیره آنها در بانک ژن منابع طبیعی، معرفی اکوتیپ‌‌های برتر و متحمل به خشکی و دارای صفات ساختاری و عملکردی بهتر و تهیه بذور پر بنیه از آنها، کشت آنها در قطعات کوچک یک هکتاری در باغ‌‌های گیاهشناسی و کلکسیون‌‌های گیاهی و نهایتا مرتعکاری آنها در رویشگاه‌‌های دارای طبقه وضعیت ضعیف و خیلی ضعیف؛ از ملزومات اساسی حفاظت آن در خارج از رویشگاه با رویکرد نزدیک به طبیعت است.

 
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1400/12/4 | پذیرش: 1401/4/13 | انتشار: 1401/8/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb