fa بررسی روابط بین زیتوده روزمینی و شاخص‌های تنوع‌گونه‌ای و کارکردی در مراتع خشک استان ایلام تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">سابقه و اهداف</span></span></b><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">: تنوع‌زیستی</span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> در مراتع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و نقش کلیدی در حفظ و پایداری اکوسیستم‌های مرتعی&nbsp; و خدمات آن ایفا می‌کند</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> مطالعه رابطه بین تنوع‌زیستی و بهره‌وری، به‌ویژه از طریق بررسی شاخص‌های تنوع‌زیستی و زیتوده روزمینی، برای ارزیابی کارکردها و خدمات اکوسیستم و درک پایداری آن بسیار مهم است و </span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">رویکردهای جدید در این زمینه برای اندازه‌گیری ارتباط بین زیتوده گیاهی و تنوع گونه‌های گیاهی بسیار ضروری است. فرضیه نسبت زیست‌توده و فرضیه تکمیلی آشیان اکولوژیک هر دو اهمیت تنوع‌زیستی در اکوسیستم‌ها را برجسته می‌کنند، اما هر یک از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع می‌نگرند. فرضیه اول بیشتر بر ارتباط مستقیم بین تنوع گونه‌ها و زیست‌توده تمرکز دارد، در حالی که فرضیه دوم به تعاملات پیچیده میان گونه‌ها و نقش‌های اکولوژیکی آن‌ها تأکید می‌کند. بنابراین، برای درک کامل‌تر نقش تنوع‌زیستی در تولید زیست‌توده و پایداری اکوسیستم‌ها، لازم است که هر دو فرضیه در مطالعات مورد توجه قرار گیرند. این پژوهش به منظور بررسی ارتباط میان شاخص‌های تنوع‌زیستی و </span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کارکرد</span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> اکوسیستم (زیتوده) در مراتع خشک استان ایلام انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">مواد و روش‌ها</span></span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">: این مطالعه به منظور بررسی رابطه بین شاخص‌های تنوع زیستی و کارکرد اکوسیستم (زیتوده) در مراتع اطراف روستای بان رحمان، واقع در شهرستان مهران، استان ایلام، انجام شد.</span></span> <span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">بدین</span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> منظور ارتباط بین شاخص‌های تنوع گونه‌ای، شاخص‌های کارکردی مبتنی بر یک ویژگی (غنای کارکردی، یکنواختی کارکردی، پراکندگی کارکردی و شاخص رائو کارکردی) و شاخص‌های کارکردی مبتنی بر چند ویژگی، با زیتوده روزمینی به عنوان کارکردی اصلی این اکوسیستم مورد بررسی قرار گرفت. به منظور محاسبه شاخص&shy;های تنوع‌زیستی اعم از تنوع گونه‌ای و تنوع کارکردی، فراوانی گونه‌های گیاهی حاضر در عرصه و ویژگی‌های کارکردی شامل: ارتفاع گیاه- محتوی ماده خشک برگ- سطح ویژه برگ بوسیله‌ی 90 قطعه نمونه‌برداری 1</span></span><span lang="AR-SA" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">&times;</span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">1 مترمربعی در بهار 1402 انجام گرفت. بررسی ارتباط میان شاخص‌های تنوع‌زیستی و زیتوده روزمینی در این تحقیق بوسیله‌ی تجزیه و تحلیل رگرسیونی انجام گردید. </span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">نتایج</span></span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که همه شاخص‌های تنوع گونه‌ای شامل: غنا (591/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، یکنواختی (189/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، شانون (585/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و سیمپسون (537/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) دارای ارتباط معنی‌دار و مثبتی با زیتوده روزمینی بودند. در میان شاخص‌های کارکردی مبتنی بر یک ویژگی شاخص‌های میانگین وزنی ارتفاع (155/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و محتوی ماده خشک برگ (389/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) دارای ارتباط منفی و شاخص سطح ویژه برگ (237/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) دارای ارتباط مثبت با زیتوده بودند. همچنین در میان شاخص‌های کارکردی مبتنی بر چند ویژگی تنها شاخص غنای کارکردی (333/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> R²</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) دارای ارتباط مثبت و معنی‌دار با زیتوده بود. همچنین نتایج رگرسیون چندگانه خطی نشان داد که شاخص تنوع گونه‌ای و شاخص‌های مبتنی بر چند ویژگی بیشترین میزان تغییرات کارکرد اکوسیستم را توجیه کردند.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">نتیجه‌گیری</span></span></b><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">: نتایج نشان دادند که تنوع بیشتر گونه‌ها منجر به افزایش تولید زیتوده و بهره‌وری بهتر اکوسیستم می‌شود. ارتباط منفی میان ارتفاع و محتوای ماده خشک برگ با زیتوده روزمینی نشان‌دهنده استفاده مؤثرتر گونه‌های با نسبت زیتوده بالاتر از منابع است. غنای کارکردی نیز با بهره‌وری بالای اکوسیستم مرتبط است. بنابراین، مدیریت و حفظ تنوع‌زیستی و تأکید بر ویژگی‌های کارکردی مختلف در اکوسیستم‌های مرتعی به افزایش بهره‌وری و پایداری این اکوسیستم‌ها منجر می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Background and Objectives</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: Rangelands Biodiversity is particularly importance and plays a key role in the maintaining and sustaining rangeland ecosystems and their services. Studying the relationship between plant diversity and productivity, especially through biodiversity indices and aboveground biomass, is crucial for assessing ecosystem functions and services, as well as understanding their sustainability. New approaches in this field are essential for measuring the relationship between plant biomass and plant species diversity. One of the key effective factors in examining the relationship between biodiversity and aboveground biomass, as one of the most important functions of rangeland ecosystem, is the level of livestock grazing in rangelands. Therefore, investigating the effect of grazing intensity on biomass and species diversity holds particular significance in ecological studies. </span></span></span><span b="" dir="RTL" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Materials and Methods</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: This study was conducted to investigate the relationship between biodiversity indices and ecosystem function in rangelands around Ban Rahman village, located in Mehran County, Ilam Province. We examined the relationship between species diversity indices, single-trait-based functional indices (CWM) and multi-trait-based indices (functional richness, functional evenness, functional dispersion and functional Rao index) with aboveground biomass as the key ecosystem function. To calculate biodiversity indices (including species and functional diversity), we recorded the abundance of plant species in the field and measured functional traits (plant height, leaf dry matter content, and specific leaf area) using 90 randomly placed 1m *1m sampling units in spring </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">2023. The relationship between biodiversity indices and aboveground biomass was analyzed using single and multiple linear regression models.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Results</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: The results of this study showed that all species diversity indices including: richness (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.591), evenness (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.189), Shannon (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.585), and Simpson (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.537) had a significant and positive relationship with aboveground biomass. Among the single-trait-based functional indices, the community weighted mean of average height (CWM.H) (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.155) and leaf dry matter content (CWM.LDMC) (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.389) had a negative relationship, while the specific leaf area index (CWM.SLA) (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.237) had a positive relationship with biomass. additionally, among the multi-trait-based functional indices, only the functional richness index (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">R²</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">=0.333) had a positive and significant relationship with aboveground biomass.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Conclusion</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: Biodiversity and varied species characteristics not only contribute to ecosystem productivity but also enhance its long-term sustainability. The results demonstrate that greater species diversity leads to increased biomass production and improved ecosystem productivity. The negative relationship between height and leaf dry matter content with aboveground biomass indicates that species with higher biomass ratios utilize resources more efficiently. Functional richness is also linked with high ecosystem productivity. Therefore, effective management and conservation of biodiversity, along with emphasis on different functional traits in rangeland ecosystems, can enhance productivity and sustainability in these ecosystems.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; کارکرد اکوسیستم, تنوع کارکردی, زیتوده, مدیریت اکوسیستم, عملکرد گیاهی Ecosystem function, functional diversity, biomass, ecosystem management, species richness 0 0 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-153-14&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Hematizad زهرا همتی زاد zahra.hematizad@modares.ac.ir 100319475328460019136 100319475328460019136 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Reza Erfanzadeh رضا عرفانزاده rezaerfanzadeh@modares.ac.ir 100319475328460019137 100319475328460019137 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Reza Omidipour رضا امیدی پور r.omidipour@yahoo.com 100319475328460019138 100319475328460019138 No Ilam Univesity دانشگاه ایلام