fa بررسی حد بهره‌برداری مجاز سه گونه مهم مرتعی چمن‌تشی (Cenchrus pennisetoformis)، ارزن شن‌دوست (Panicum turgidum) و ساحلی (Sphaerocoma aucheri) در مراتع شنی منطقه سیریک استان هرمزگان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">مقدار بهره‌برداری مناسب و مجاز از مرتع باعث پایداری، جلوگیری از تخریب، پایداری گیاهان مرغوب و ارتقا وضعیت آن می‌شود. شدت چرای مناسب، بهره‌برداری مداوم و اقتصادی را در مرتع موجب می‌گردد. برای نیل به پایداری و تداوم تولید در مراتع و تعیین مناسب‌ترین حد بهره‌برداری، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر شدت‌های مختلف برداشت بر تولید علوفه سه گونه مهم مرتعی </span><span style="font-family:B Nazanin;">چمن‌تشی (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Cenchrus pennisetoformis</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;">)، ارزن شن‌دوست (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Panicum turgidum</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;">) و ساحلی (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Sphaerocoma aucheri</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;">) در منطقه سیریک استان هرمزگان از سال 1385 به مدت چهار سال انجام شد.</span><span style="font-family:B Nazanin;"> تیمارهای آزمایشی شامل چهار شدت برداشت 25، 50 و 75 درصد و شاهد (بدون برداشت) بودند. در هر تیمار 10 پایه از گونه به‌عنوان تکرار مورد نظر قرار گرفته که بر روی هریک متغیرهای وابسته مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SAS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> انجام شد. نتایج نشان ‌داد که شدت‌های مختلف برداشت، سال‌ها و ماه‌های مورد بررسی و اثرات متقابل آن‌ها در گونه‌ها معنی‌دار بود. شدت برداشت بر میزان علوفه سبز و ارتفاع گونه‌ها تاثیر گذاشته و کلیه تیمارها با شاهد اختلاف معنی‌داری داشتند. بنابراین برداشت مجاز تا 50 درصد برای گونه‌های فوق می‌توان پیشنهاد کرد.</span><span style="font-family:B Nazanin;"></span> The appropriate and permissible utilization of the rangeland causes stability, prevention of degradation, stability of high quality plants and improvement of its condition. Appropriate grazing intensity causes continuous and economic use in rangeland and to achieve stability and continuity of production in rangelands and determine the most appropriate level of exploitation, study the effect of different harvest intensities on forage production of three important species of <em>Cenchrus</em> <em>pennisetiformis</em>, <em>Panicum</em> <em>turgidum</em> and <em>Sphaerocoma</em> <em>aucheri</em> in Sirik region of Hormozgan province since 2006 for four years<span dir="RTL">.</span> Experimental treatments included four harvest intensities of 25, 50 and 75% and control (without harvest). In each treatment, 10 rootstocks of the species were considered as replicates, which were evaluated on each of the dependent variables. The results were analyzed in SAS software. The results showed that different harvest intensities, years and months studied and their interactions in species are very significant. Harvest intensity affected the amount of green forage and species height and all treatments were significantly different from the control. Therefore, an allowable harvest of up to 50% can be suggested for the above species. حد بهره‌برداری مجاز, مرتع سیریک, استان هرمزگان Appropriate level, utilization authorized, forage species Sirik Region, Hormozgan province 678 692 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1352-2&slc_lang=fa&sid=1 Abdolhamid Hajebi عبدالحمید حاجبی hamidhajebi49@gmail.com 100319475328460013494 100319475328460013494 Yes Hormozgan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hormozgan مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس Mohammad Fayaz محمد فیاض 100319475328460013495 100319475328460013495 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Mohammad Amin Soltanipoor محمدامین سلطانی پور 100319475328460013496 100319475328460013496 No Hormozgan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Hormozgan مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس