fa بررسی عوامل ادافیکی و ارتفاع بر تغییرات ترکیبات شیمیایی گونه گل اروانه زیبا (Hymenocrater elegans) (مطالعه موردی: مراتع بلده نورمازندران) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش عوامل محیطی (ارتفاع و خاک) بر مقادیر</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">کمی و کیفی اسانس حاصل از اندام‌های هوایی گونه گل اروانه زیبا در رویشگاه طبیعی آن واقع در منطقه بلده نور (استان مازندران) انجام شد. &nbsp;برای این منظور، اندام‌های</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">هوایی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گیاه</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">مرحله</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گلدهی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">جمع‌آوری</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">پس</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">از</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">خشک</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">شدن</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">دمای</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">محیط</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">آزمایشگاه،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">اسانس‌گیری</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">به</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">روش </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Hydrodistilation</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> انجام گرفت. تجزیه و شناسایی ترکیبات اسانس با استفاده از دستگاه‌های گاز کروماتوگرافی (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">GC</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">GC<em>/</em>MS</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">) انجام</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گرفت. جهت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">تعیین ویژگی‌های خاک و ارتباط آن با کمیت و کیفیت اسانس گل اروانه زیبا، نمونه‌ها در سه پلات در امتداد سه ترانسکت در هر طبقه ارتفاعی از عمق 30-0 سانتی‌متری برداشت شد و پارامترهای کربن‌آلی، ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن، منگنز، روی، مس اندازه‌گیری شدند. براساس نتایج به&lrm;دست آمده 43 ترکیب در اسانس گل اروانه زیبا در سه ارتفاع بلده شناسایی شد. بیشترین ترکیبات در ارتفاع 1000-800 متر </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Labda</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Methanonaphthalene</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Butenamide</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Tetramethyl tricycle</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، با بافت خاک سیلتی در ارتفاع 1700-1500 متر، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Heptadecanamine</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Acetaldehyde Ethanal</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Ethylamine</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Isopropylidene-3-methyle</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> با بافت خاک سیلتی و ارتفاع 2200-2000 متر </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Pyridinepropanoic acid ,alpha</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Ethylene oxid</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Oxirane Epoxyethane</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Cyclopropane,1-bromo</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> با بافت خاک سیلتی-لومی بودند. همچنین، نتایج نشان داد که بین درصد اسانس و اختلاف ارتفاع از سطح دریا یک رابطه خطی منفی معنی‌دار وجود دارد به این معنی که با افزایش ارتفاع، درصد اسانس کاهش می‌یابد. درخصوص ارتباط خصوصیات خاک با میزان اسانس گل اروانه زیبا، نتایج این پژوهش همبستگی متفاوتی بین پارامترهای خاک و ترکیبات اسانس نشان داد. </span></span> The aim of this study was to investigate the role of environmental factors, altitude and soil, on the quantitaty and quality of essential oils of aerial parts of <em>Hymenocrater elegans</em> species at the full flowering stage. Plants were selected from three heights of its natural habitat located in Baladeh Noor region (Mazandaran province). The plant aerial parts were collected at the flowering stage and dried at room temperature; essential oils were extracted by hydro-distillation method using Clevenger-type apparatus. The composition of the essential oil was determined by combined GC/MS and GC. Soil properties and its relationship with the quantity and quality of the species, samples were taken in three plots put alongside of three transects on selected elevations. Samples were taken from a depth of 0-30 cm and the parameters of organic carbon, nitrogen, phosphorus, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu were measured. Based on the results, 43 compounds were identified in the essential oil of <em>Hymenocrater elegans</em> at three Baladeh altitudes. The most compounds at altitudes of 1000-800 m with silty soil texture were Labda, Methanonaphthalene, Butenamide and Tetramethyl tricycle. For altitudes of 1700-1500 m, with silty soil texture were Heptadecanamine, Acetaldehyde Ethanal, Ethylamine, Isopropylidene-3-methyle 2000-200 m. Heights of 2000-2200 m with silty-loamy soil texture were Pyridinepropanoic acid, alpha, Ethylene oxide, Oxirane Epoxyethane, Cyclopropane, 1-bromo. The relation between the altitude above the sea level and essential oil components significantly found negative. This means the higher the altitude, the lower essential oils percentage.<span dir="RTL"></span><br> &nbsp; Hymenocrater elegans, اسانس, موادموثره, ارتفاع, خاک, بلده نور. Hymenocrater elegans, essential, ingredients, altitude, Soil, Baladeh Noor 332 343 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-213&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Fatemeh Mirmohammadi Shaktaee سیده فاطمه میرمحمدی شکتایی Shektaei56@gmail.com 100319475328460012423 100319475328460012423 Yes Department of Natural Resources, Islamic Azad University Nour Branch, Nour گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور Mohammad Mahdavi محمد مهدوی 100319475328460012424 100319475328460012424 No Department of Natural Resources, Islamic Azad University Nour Branch, Nour گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور Mohamad hasan Joori محمد حسن جوری 100319475328460012425 100319475328460012425 No Department of Natural Resources, Islamic Azad University Nour Branch, Nour گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور