fa طراحی شاخص‌های ارزیابی پایداری مراتع عشایری استان فارس (مناطق مورد مطالعه: مراتع خم نمدان اقلید، رباط سروستان و دوگوش نادری خنج) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">یکی از دیدگاه‌های رایج و رو به گسترش در زمینه دستیابی به </span><span style="font-family:B Nazanin;">پایداری، </span><span style="font-family:B Nazanin;">تدوین شاخص‌های آن بر اساس داده‌های محلی و رویکرد هدایت‌شده و تجربی است. به این منظور طراحی و اولویت‌بندی شاخص‌های پایداری مراتع از دیدگاه کارشناسان در مراتع عشایری خم نمدان اقلید، رباط سروستان و دوگوش نادری خنج </span><span style="font-family:B Nazanin;">انجام شد. این سه منطقه </span><span style="font-family:B Nazanin;">به ترتیب به عنوان معرف مراتع فصلی</span><span style="font-family:B Nazanin;"> عشایری</span><span style="font-family:B Nazanin;"> (سردسیر، معتدل و گرمسیر) در استان فارس در نظر گرفته شد. در این پژوهش روش‌های تصمیم‌گیری چندمتغیره، دلفی فازی، تحلیل سلسله مراتبی (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">) و روش تاپسیس (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TOPSIS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">) مورد استفاده قرار گرفتند. گزینه‌های پرسش‌نامه در قالب چهار شاخص اقلیم و هواشناسی، تولید گیاهی، خاک و انسان</span><span style="font-family:B Nazanin;">ی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">تقسیم‌بندی شد. تجزیه و تحلیل نتایج در سطح شاخص‌ها نشان داد شاخص‌های انسان و خاک به‌ترتیب با وزن 480/0 و 330/0 از بیشترین وزن نسبی برخوردار بوده و شاخص‌های تولید گیاهی و اقلیم و هیدرولوژی با وزن‌های نسبی 134/۰ و056/۰ در رتبه</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> بعدی قرار گرفتند. در سطح گزینه‌ها یا معیارها همه‌ گزینه‌های تاییدنشده مربوط به شاخص انسان بودند درحالیکه در شاخص‌های اقلیم و هیدرولوژی، تولید گیاهی و خاک همه‌ گزینه‌ها مورد تایید خبرگان قرار گرفت. مقایسه زوجی گزینه‌ها نیز نشان می‌دهد که گزینه‌های درآمد و سرمایه، مالکیت و انواع فرسایش </span><span style="font-family:B Nazanin;">خاک </span><span style="font-family:B Nazanin;">قابل مشاهده به‌ترتیب با وزن‌های نسبی 16/0، 13/0 و 11/0 دارای بالاترین اولویت و گزینه‌های شاخص خشکی، میانگین دمای سالانه و دسترسی به علوفه‌ جایگزین با وزن نسبی کمتر از ۰۰۵/۰ دارای کمترین اولویت هستند. نتایج روش تاپسیس نشان داد گزینه‌های مالی (درآمد، پس‌انداز، وام و بیمه)، مالکیت (زمین، دام، مسکن و خودرو) و انواع فرسایش بر دیگر گزینه‌ها برتری دارند.</span> One of the common and growing perspectives on achieving sustainability is to formulate its indicators based on local data alongside with a guided and experimental approach. On this basis, designing and prioritization of rangeland sustainability indicators from the experts perspectives in the nomadic rangelands of Kham Namdan in Eghlid county, Robat Sarvestan and Dogush Naderi of Khanj county were done. These three regions were considered as the representatives of seasonal nomadic rangelands, cold, temperate and warm, of Fars province, respectively. In this study, multivariate decision-making methods, fuzzy Delphi, hierarchical analysis (AHP) and TOPSIS method were used. The questionnaire criteria were divided into four categoris: climate and meteorology, crop production, soil and anthropogenic. Analysis of the results at the level of indices showed that anthropogenic and soil indices with a weight of 0.480 and 0.330 were the highest, respectively, and crop production and climate and hydrological indices with relative weights of 0.134 and 0.056 were fallen in the next rank. At the level of options or criteria, all unapproved options were related to the anthropogenic index, while in the indicators of climate and hydrology, crop production and soil, all options were approved by experts. Paired comparison of the options also shows that the options of income and capital, ownership and types of visible soil erosion with relative weights of 0.16, 0.13 and 0.11 have the highest priority. On the contrary, for drought index, average annual temperature and access to alternative forage with relative weights less than 0.005 have the lowest priority. The results of TOPSIS method showed that options: finance (income, savings, loans and insurance), ownership (land, livestock, housing and car) and types of erosion are superior to other options. اقلیم, تولید گیاهی, تحلیل سلسله مراتبی, تصمیم‌گیری چندمعیاره, خاک. Climate, Plant Production, Hierarchical Analysis, Multi-Criteria Decision Making, Soil 421 433 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-220&slc_lang=fa&sid=1 Masood Yousefi مسعود یوسفی 100319475328460012887 100319475328460012887 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Yahya Esmaeilpour یحیی اسماعیل‌پور y.esmaeilpour@hormozgan.ac.ir 100319475328460012888 100319475328460012888 Yes Department of Natural Resources Engineering, Faculty of agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Hamed Joneidi حامد جنیدی جعفری 100319475328460012889 100319475328460012889 No Department of Rangeland and Watershed engineering, Faculty of Natural Resources, University of Kurdistan, Sanandaj گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، کردستان Hananeh حنانه محمدی کنگرانی Mohamadi Langarani 100319475328460012890 100319475328460012890 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Saeid Salehi سعید صالحی 100319475328460012891 100319475328460012891 No Department of Nomadic Affairs of Fars Province, Shiraz اداره کل امور عشایر استان فارس، شیراز