Journal of Rangeland

fa تأثیر صمغ آنغوزه و علوفه گیاه کینوا بر سلامت، رشد و عملکرد دام Effects of Ferula Resin and Quinoa Forage on Livestock Health, Growth, and Performance تخصصي Special كاربردي Applicable سابقه و هدف: از جمله عوامل محدودکننده تولیدات دامی، کمبود علوفه در کشور و بروز خشکسالی‌ها و همچنین افزایش قیمت علوفه و آنتی‌بیوتیک‌ها جهت تغذیه و سلامت دام است که این عوامل باعث بهره‌برداری بیش از حد دام‌ها از مراتع می‌شود. لذا استفاده از ترکیب علوفه دارویی ارزان، در دسترس و تولیدشده از منابع آب شور و گونه‌های گیاهی مقاوم با عملکرد مناسب جهت تامین علوفه و سلامت دام از اهداف این تحقیق است. برای این منظور از کاه گیاه کینوا به‌عنوان گیاه مقاوم به شوری و قابل توسعه در اراضی شور به‌دلیل ارزش تغذیه‌ای بالا دانه آن برای انسان و همچنین از صمغ گیاه آنغوزه، از گیاهان مرتعی مهم و جایگزین داروهای شیمیایی به‌عنوان عامل ضد باکتریایی جهت تهیه خوراک و تغذیه دام مورد استفاده قرار گرفت.<a name="_Hlk205713695"></a> مواد و روش: مطالعه در مزرعه پرورشی واقع در استان کرمان شهرستان کوهبنان اجرا شد. علوفه کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) به‌عنوان جایگزین یونجه در خوراک دام استفاده شد. پس از مرحله تفکیک و جداسازی بزغاله‌ها تغذیه با علوفه کینوا در سه سطح (شاهد، 30 و 50 درصد) و میزان صمغ آنغوزه (Ferula assa-foetida L) با سه سطح (شاهد، 1/0 و 2/0 درصد) در ترکیب جیره دام انجام شد. به‌مدت 14 روز دوره عادت‌دهی اجرا و سپس وزن‌کشی اولیه انجام گرفت. در مرحله بعد خوراک به روش کاملا مخلوط در اختیار دام قرار داده شد. میزان رشد و وزن دام در تیمارها اندازه‌گیری و مورد ارزیابی قرار گرفت. میزان خوراک مصرفی روزانه و باقی مانده هر یک از ترکیبات خوراک‌ بررسی، وزن و ثبت شد. دام‌ها به‌صورت هفتگی وزن‌کشی و ضریب تبدیل غذایی محاسبه شد. طرح به ‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا و داده‌های حاصل از هر تیمار با سه تکرار با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 27 مورد بررسی و تاثیر تیمارها با آنالیز واریانس دو طرفه و مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون دانکن مورد تحلیل و آنالیز آماری قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد تأثیر تیمارهای آزمایشی برافزایش وزن دوره، وزن روزانه و مصرف خوراک معنی‌دار است به‌ طوری‌که با افزایش غلظت صمغ و میزان علوفه کینوا، میزان وزن زنده دام نیز به‌طور معنی‌داری افزایش یافت، بالاترین میانگین افزایش وزن دوره به میزان 5/6 کیلوگرم و افزایش روزانه به میزان 217 گرم، به تیمارِ 2/0 درصد صمغ آنغوزه و 50 درصد کینوا اختصاص داشت و کمترین میانگین وزن دوره و روزانه مربوط به سطوح شاهد بود. ضریب تبدیل غذایی شاهد معادل 65/4 و مطلوب‌ترین ضریب تبدیل (کمترین) مربوط به تیمارهای 1/0 و 2/0 صمغ آنغوزه و 50 درصد علوفه کینوا بود. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی با توجه به نتایج می‌توان ترکیب علوفه دارو حاصل از کاه کینوا و صمغ آنغوزه به نسبت ترکیب 50 درصد کاه کینوا و 1/0 درصد صمغ آنغوزه در جیره غذایی دام را توصیه نمود. این ترکیب به‌عنوان جایگزین آنتی بیوتیک‌ها علاوه بر افزایش عملکرد و سلامت دام از فشار بر مراتع جلوگیری و در تامین علوفه و خوراک دام میتواند نقش مهمی در کشور ایفا نماید. کاهش هزینه خوراک دام، افزایش عملکرد و تولید ارگانیک با کاهش مصرف داروهای شیمیایی از مزایای این ترکیب تغذیه‌ای برای دام است.   Background and Objective: Feed shortages, recurrent droughts, and rising costs of fodder and veterinary antibiotics are among the major constraints on livestock production in the country. These challenges have intensified pressure on rangeland resources and contributed to overgrazing. Consequently, one of the main objectives of this study was to evaluate the use of available, low-cost medicinal–forage plants produced using saline water resources and salt-tolerant species with suitable performance, in order to improve forage supply and livestock health. For this purpose, quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) straw—a salt-tolerant plant that can be cultivated on saline lands and is primarily valued for its highly nutritious seeds for human consumption—was used as a forage source. In addition, the resin of Ferula assa-foetida, an important rangeland medicinal plant, was incorporated as a natural antibacterial agent in livestock feed. Methodology: The experiment was conducted at a research farm located in Kohbanan County, Kerman Province. Quinoa forage was used as a partial replacement for alfalfa in the diet of goats. After animal selection and adaptation, the goats were fed diets containing quinoa forage at three levels (0, 30, and 50%) and Ferula assa-foetida resin at three levels (0, 0.1, and 0.2%) in a factorial arrangement. A 14-day adaptation period was applied, followed by initial weighing. The experimental diets were then offered as a total mixed ration. Animal growth performance and body weight changes were recorded throughout the experimental period. Daily feed intake and feed refusals were measured, and animals were weighed weekly to calculate weight gain and feed conversion ratio. The experiment was arranged as a factorial design within a completely randomized design with three replications. Data were analyzed using SPSS software (version 27). Treatment effects were evaluated using two-way analysis of variance (ANOVA), and mean comparisons were performed using Duncan’s multiple range test. Results: The results indicated that the treatments had significant effects on total weight gain, average daily gain, and feed intake. Increasing the inclusion levels of both quinoa forage and Ferula assa-foetida resin led to a significant increase in live weight. The highest total weight gain (6.5 kg) and average daily gain (217 g) were observed in the treatment containing 50% quinoa forage and 0.2% resin, whereas the lowest values were recorded in the control treatment. The feed conversion ratio was highest (4.65) in the control group, while the most favorable (lowest) feed conversion ratios were observed in treatments containing 50% quinoa forage combined with 0.1 or 0.2% resin. Conclusion: Overall, the results suggest that incorporating medicinal forage derived from quinoa straw and Ferula assa-foetida resin at a ratio of 50% quinoa straw and 0.1% resin in livestock diets is recommended. This feed combination can serve as a natural alternative to antibiotics, improving animal performance and health while reducing pressure on rangelands. Additionally, this strategy can contribute to lowering feed costs, increasing productivity, and promoting organic livestock production by minimizing the use of chemical drugs.   سلامت دام, کینوا, آنغوزه, علوفه دارو, بز, مرتع Food Conversion Ratio, medicinal forage, Rangelands, Organic production 372 386 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-316-5&slc_lang=fa&sid=1 Milad Golami میلاد غلامی milad3901@gmail.com 100319475328460019009 100319475328460019009 No Department of Nature Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Ardakan University, Ardakan گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه اردکان، اردکان Alireza Khavaninzadeh علیرضا خوانین زاده Akhavaninzadeh@ardakan.ac.ir 100319475328460019010 100319475328460019010 Yes Department of Nature Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Ardakan University, Ardakan گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه اردکان، اردکان Ali Sahraei علی صحرایی asahrae@ardakan.ac.ir 100319475328460019011 100319475328460019011 No Department of Basic Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Ardakan University, Ardakan گروه علوم درمانگاهی، آموزشکده پیرادامپزشکی، دانشگاه اردکان، اردکان Zainab Abiri زینب عبیری Z.abiri@ardakan.ac.ir 100319475328460019012 100319475328460019012 No Department of Basic Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Ardakan University, Ardakan گروه علوم درمانگاهی، آموزشکده پیرادامپزشکی، دانشگاه اردکان، اردکان Hamid Sodaeizadeh حمید سودایی زاده Hsodaee47@gmail.com 100319475328460019013 100319475328460019013 No Department of Desert and Arid Land Management, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد