Journal of Rangeland

fa بررسی اثر فاصله از روستا بر تغییر ترکیب و تنوع پوشش گیاهی در مراتع جنوب شرقی سبلان Study the effect of distance from village on plant composition and diversity in rangeland of southeastern Sabalan تخصصي Special پژوهشي Research این تحقیق با هدف امکان‌سنجی استفاده از چهارچوب کانونهای بحران (روستا) در ارزیابی تخریب مراتع با تأکید بر ترکیب و تنوع پوششگیاهی در جنوب شرقی سبلان انجام گرفت. نمونهبرداری از پوشش گیاهی و خاک در سه کانون بحرانی آلوارس، لاطران و ورگسران و سه شدت چرایی سنگین، متوسط و سبک با استفاده از پلاتهای یک متر مربعی در امتداد یک ترانسکت 100 متری انجام شد. پس از مشخص کردن ترکیب گونهای، از تجزیه واریانس و مقایسه میانگینها، شاخصهای تنوع و یکنواختی، تجزیه خوشهای و تجزیه به مؤلفههای اصلی برای تجزیه و تحلیل دادهها استفاده شد. نتایج نشان داد در هر سه روستا و در هر سه فاصله غلبه با گونههای کلاس سه مرتعی (بیش از 56 درصد) میباشد. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگینها نشان داد که روند تغییرات در مقدار تولید، تراکم و تاجپوشش در روستاهای آلوارس و ورگسران وجود دارد، ولی در روستای لاطران روندی مشاهده نشد (05/0p<). در تجزیه و تحلیل کلی سه روستا نتایج نشان داد که پارامترهایی مانند تولید و تاجپوشش دارای روند تغییرات مشخص، ولی سایر پارامترها فاقد روند میباشند (05/0p<). نتایج شاخصهای تنوع و یکنواختی روند مشخصی را نشان نداد، ولی سایتها از تنوع نسبتاً بالایی برخوردار هستند (05/0p<). نتایج گروهبندی نشان داد که سایتها با مشارکت تمامی پارامترها قابل تفکیک نمیباشند (01/0p<). با توجه به تبدیل و تخریب صورت گرفته در این مراتع و چگونگی پراکنش کانونهای بحرانی روستا، استفاده از این چهارچوب در ارزیابی تخریب مناسب نمیباشد. توصیه میگردد مطالعات بیشتری در دامنههای مختلف سبلان تکرار گردد تا امکانسنجی استفاده از این چهارچوب در ارزیابی تخریب این مراتع حاصل گردد. در مدیریت این مراتع به اصلاح ترکیب گونهی باید توجه گردد. This study aimed to investigate the feasibility of using critical area (village) as a basis in the assessment of rangeland degradation with an emphasis on the composition and diversity of vegetation in Southeastern Sabalan. The vegetation and soil data were collected from the sites with high, moderate and low grazing pressure around three critical areas of Alvares, Latran and Vargasaran. One square meter plots along 100 meters transect was used to collect the data in each site. The species composition, diversity and evenness indices in the sites were determined and analysis of variance and mean comparison tests were then used to compare these characteristics. Cluster analysis and principal components analysis was also used to summarize and analyze the data. Results showed that unpalatable species (class III species) were dominant (more than 56 percent) in the heavily grazed sites. The production, density and canopy cover of plant species varied significantly  in the sites with various distances from Vargasaran and Alvares villages, but there was no changes along this gradient in Latran village (P<0.05). Production and canopy cover of the species along the studied gradient varied significantly (P<0.05) but diversity and evenness indices did not show any particular trend. Cluster analysis could not separate sites with similar grazing pressure. According to the result, the defined degradation gradient cannot be used as a basis for rangeland assessment due to the distribution of critical areas in the studied area. Repeating similar studies in Sabaln rangelands can clarify if this framework is an appropriate basis for rangeland assessment or not. تخریب مراتع, کانون های بحرانی, تنوع گونه‌ای, استان اردبیل Rangeland degradation, Critical centers, Species diversity, Ardebil Province 178 191 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-50&slc_lang=fa&sid=1 Ardavan Ghorbani اردوان قربانی 10031947532846002805 10031947532846002805 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Vida Ahmadali ویدا احمدآلی 10031947532846002806 10031947532846002806 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ali Asghari علی اصغری 10031947532846002807 10031947532846002807 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی