fa اثر شدت‌های مختلف چرای دام برخصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع جنوب شرقی سبلان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">تغییرپذیری خواص فیزیکی و شیمیایی خاک بر اثر شدت&shy;های مختلف چرای دام می&shy;تواند در مدیریت و حفظ خاک و پوشش گیاهی مراتع مورد توجه قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی اثرپذیری عوامل فیزیکی و شیمیایی خاک از شدت&shy;های مختلف چرای دام در سه روستا معرف با شدت&shy;های مختلف چرای دام انجام شد. در هر منطقه، نمونه&shy;برداری از خاک درون پلات&shy;های یک مترمربعی که به‌صورت تصادفی - سیستماتیک در طول ترانسکت&shy;های 600 متری مستقر شدند، انجام شد. به‌منظور اندازه&shy;گیری خواص فیزیکی و شیمیایی خاک، در هر منطقه 6 نمونه خاک مرکب و 18 نمونه&shy; خاک دست نخورده با استفاده از استوانه فلزی از عمق 15-0 و 30-15 سانتی&shy;متری شامل سه نمونه خاک مرکب در هر عمق تهیه گردید. نتایج نشان داد که از بین خصوصیات خاک مورد بررسی، خواص فیزیکی خاک (درصد رطوبت، تخلخل، وزن مخصوص ظاهری، بافت، میانگین قطر وزنی خاکدانه&shy;&shy;ها) بیشتر تحت تأثیر چرا قرار گرفتند. با افزایش شدت چرا، میانگین قطر وزنی خاکدانه&shy;ها، درصد رطوبت، تخلخل، وزن مخصوص ظاهری، درصد ماده آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، اسیدیته و هدایت الکتریکی تحت تأثیر قرار گرفته و با تداوم چرای شدید، توزیع مناسب اندازه ذرات در خاک کاهش یافت. با توجه به نتایج این تحقیق می‌توان چنین نتیجه&shy;گیری کرد که افزایش شدت چرای دام در مناطق معرف منجر به تخریب ساختمان خاک و باعث به&shy;هم&shy;خوردگی در ویژگی‌های فیزیکی آن گردید. برای مدیریت زیست‌بوم‌های مرتعی در این مناطق نیاز به اقدامات عملی در جهت کنترل شدت چرا می&shy;باشد.</p> <p>Evaluating the effects of different grazing intensities on soil physical and chemical properties is required to achieve appropriate management plans. This study was conducted in three rural areas in Sabalan mountain rangelands. A random systematic sampling method was used to collect soil samples along 600 meters transects. Six composite and 18 intact soil samples were collected using soil sampling cylinders within two depths including 0-15 and 15-30 cm from soil surface. According to the results, soil humidity percent, porosity, particle density, texture, and mean weight diameter were among soil physical charatersitics that were significantly affected by grazing in the study area. Soil organic matter, nitrogen, phosphorus, potassium, pH and EC were also affected by severe grazing pressure. Continuing heavy grazing leads to destruction of soil structure, hence controling grazing intensity is very important to avoid irreversible and inappropriate changes in soil characteristics.</p> شدت‌ چرا, خواص فیزیکی خاک, خواص شیمیایی , خرد‌شدگی خاک Grazing intensity, Soil chemical properties, Soil physical properties, Soil fragmentation. 353 366 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-72&slc_lang=fa&sid=1 Jila Ghorbani ژیلا قربانی 10031947532846002664 10031947532846002664 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Kiomars Sefidi کیومرث سفیدی kiomarssefidi@gmail.com 10031947532846002665 10031947532846002665 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Farshad Keyvan Behjo فرشاد کیوان بهجو 10031947532846002666 10031947532846002666 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Mehdi Moameri مهدی معمری 10031947532846002667 10031947532846002667 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Aliashraf Soltanitolarood علی اشرف سلطانی طولارود 10031947532846002668 10031947532846002668 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی