fa بررسی برخی عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش گونه‌های Ferula gummosa و Ferula ovina در مراتع کوهستانی شیلاندر زنجان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">این مطالعه در مراتع شیلاندر زنجان به‌منظور بررسی تأثیر برخی عوامل محیطی بر پراکنش گونه‌های<em><span dir="LTR">Ferula gummosa</span></em> &nbsp;و <em><span dir="LTR">Ferula</span></em><span dir="LTR"> <em>ovina</em></span> و گونه‌های همراه انجام شد. بدین منظور، نمونه‌برداری از دو رویشگاه با حضور و از دو رویشگاه با عدم حضور گونه‌های <em><span dir="LTR">Ferula </span></em>&nbsp;انجام شد. در هر رویشگاه تعداد سه ترانسکت 150 متری مستقر و تعداد 7 پلات نمونه‌‌برداری 2&times;2 متر به فواصل 20 متر از هم در طول ترانسکت‌ها برداشت شد. نمونه خاک نیز از ابتدا، وسط و انتهای ترانسکت به&shy;صورت مرکب از عمق 30-0 سانتی&shy;متر (عمق ریشه&shy;دوانی) برداشت شد و در آزمایشگاه خاک‌شناسی مورد تجزیه قرار گرفت. درصد شیب، جهت شیب و ارتفاع نقاط نمونه‌برداری ثبت شد. برای بررسی تأثیر عوامل محیطی بر انتشار گونه‌های <em><span dir="LTR">Ferula</span></em> و گونه‌های همراه از آنالیز تطبیقی متعارفی (<span dir="LTR">CCA</span>) و <span dir="LTR">RDA</span> استفاده شد. نتایج نشان داد که در تفکیک رویشگاه‌های گونه‌های <em><span dir="LTR">Ferula</span></em>، مقدار و جهت شیب، میزان مواد خنثی شونده، سنگ و سنگریزه، درصد اشباع و رس خاک، مؤثرترین عامل بوده‌اند. همچنین مقایسه میانگین داده‌ها نیز نشان داد که درصد مواد خنثی‌شونده، درصد شن، درصد شیب در سطح یک درصد (01/0<span dir="LTR">P<</span>) و <span dir="LTR">pH</span>، درصد سیلت و ارتفاع از سطح دریا در سطح پنج درصد (05/<em>0</em><span dir="LTR">P<</span>) در رویشگاه‌های مورد مطالعه، دارای اختلاف معنی‌دار هستند. در بررسی حضور و عدم حضور گونه‌های <em><span dir="LTR">Ferula</span></em> با استفاده از رگرسیون لجستیک، نتایج نشان داد که <span dir="LTR">pH</span> خاک در سطح یک درصد (01/<em>0</em><span dir="LTR">P<</span>) و درصد مواد خنثی شونده در سطح پنج درصد (05/0<span dir="LTR">P<</span>) تأثیر معنی‌داری داشتند.</p> <p>This study aimed to investigate the effects of some environmental factors on the distribution of <em>Ferula</em> <em>gummosa </em>and <em>Ferula</em> <em>ovina</em> in Shilander rangelands - Zanjan province. Two Ferula habitats were selected and their environmental characteristics were compared with control sites (no <em>Ferula</em> species present). Three transects with 150 meters lengths were established in each site and data were collected along the transects in seven plots of 4 m² (with 20 meters interval each). Composite soil samples from 0-30 cm of soil surface were collected from the starting point, middle and end part of the established transects and analyzed in soil laboratory. Slope percentage and direction, and elevation from sea level for all plots were also recorded. Canonical Correspondence Analysis (CCA) and Redundancy Analysis (RDA) were used to explore the relationships of Ferula species with environmental variables. According to the results, slope direction and degree, gravel and silt percentage, neutralizing substance percentage and soil saturation percentage were identified as the most important factors in characterizing <em>Ferula</em> species habitats. Comparing the environmental characteristics of Ferula habitats with control sites revealed that sand percentage, slope, silt percentage and elevation from sea level were different statistically between these sites (<em>p</em> ˂ 0.05). Logistic regression analysis indicated that soil pH (<em>p</em> ˂ 0.01) and neutralizing substance percentage (<em>p</em> ˂ 0.05) were the most important discriminating factors in Ferula habitats with the control sites.</p> آنالیز تطبیقی متعارفی, کُما, عوامل محیطی, رگرسیون لجستیک, استان زنجان. Canonical Correspondence Analysis, Zanjan province, Giant fennel, Environmental factors, Logistic regression 407 419 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-76&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Aghajanloo فرهاد آقاجانلو 10031947532846002679 10031947532846002679 No University of Mohagheg Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ardavan Ghorbani اردوان قربانی ardavanica@yahoo.com 10031947532846002680 10031947532846002680 Yes University of Mohagheg Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی