fa ارزیابی کارآمدی نظام مرتعداری ایران در نیم قرن گذشته تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نقطه&shy; عطف ایجاد تغییرات چند بعدی در نظام مرتعداری ایران، قانون ملی شدن جنگل&shy;ها و مراتع است. اقدامات و برنامه‌های متعددی در مراتع انجام شد. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تاکنون اثرگذاری طرح&shy;ها و برنامه&shy;ها، وضعیت بهره&shy;برداران و مراتع به صورت جامع و در گذر زمان ارزیابی نشده است. هدف از تحقیق حاضر ارزیابی اقتصادی، اکولوژیکی و سیاستی- نهادی نظام مرتعداری ایران در طی نیم قرن گذشته بود. ابزار تحقیق پرسشنامه و مصاحبه بود.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> روند تغییرات معیارهای انتخابی با استفاده از سه معیار اقتصادی (کاهش درآمد نسبی بهره&shy;برداران)، بوم&shy;شناختی (کاهش تولید مراتع) و سیاستی- نهادی (ناموفق بودن اقدامات و برنامه&shy;های دولت) در طیف 9 گزینه&shy;ای لیکرت ارزیابی شدند. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انتخاب جوامع آماری از بین دست&shy;اندرکاران کلیدی نظام مرتعداری مبتنی بر رویکرد شهرت و نمونه&shy;گیری هدفمند صورت گرفت. جوامع پاسخگو معتقد هستند شاخص&shy;های تولید مراتع و درآمد حاصل از بهره&shy;برداری در انتهای فصل بهره&shy;برداری در گذشته </span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشتر</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> با امتیاز متوسط 49/7 بوده است در حالیکه روند آن سال به سال با رتبه&shy;ی متوسط 8/1 کاهش یافته است. همچنین نتایج نشان می&shy;دهد نظام مرتعداری ایران در حال حاضر کارآمد نیست. به طوریکه از گذشته تاکنون سطح مراتع و تولیدات مرتعی کاهش و نارضایتی بهره‌برداران از حرفه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مرتعداری افزایش یافته است. از طرفی اقدامات و برنامه‌هایی که از طرف سازمان&shy;های مسئول انجام شده است در وضعیت عمومی مرتع و مرتعداران چندان مؤثر نبوده است. توصیه می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شود اقدامات مؤثرتری حداقل برای حفظ مراتع موجود و توانمندسازی جوامع درگیر مستقیم در مراتع توسط بخش خصوصی و دولتی انجام شود.</span></span> The publicized law in rangeland had great influence in Iranian rangeland status. Although some plans have been introduced to enhance rangeland condition, their efficiencies are rarely evaluated. This study aimed to evaluate rangeland management system in Iran over a period of fifty years, using various economic, ecologic and social-policy indicators. Questionnaires and interview with range experts and ranchers were used to collect the data. The trend of each indicator was evaluated using a Likert scale. The target rangeland community to collect the data were well-distinguished ranchers. According to the results, the stakeholders believed that rangeland production in the past was much higher than the present. The result showed that Iran&#39;s rangeland management system is not efficient. The rangeland quality and quantity decreased considerably and rancher&rsquo;s income and their satisfaction declined accordingly. The implemented management practices did not enhance range condition and rancher income. Private and governmental capacities should be used to empower ranchers to take socially and ecologically sound decisions.<br> &nbsp; نظام مرتعداری, کارآمدی, مرتع, دست اندرکاران کلیدی, نظرسنجی. Rangeland management system, Efficiency, Rangeland, Keys stakeholders, Survey. 405 421 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-27&slc_lang=fa&sid=1 Zohre Mirdeilami سیده زهره میردیلمی zohremirdeilami@gmail.com 10031947532846005891 10031947532846005891 Yes Gorgan University of Agricultural sciences & Natural Resources Ezatolla Moradi عزت‌الله مرادی 10031947532846005892 10031947532846005892 No Gorgan University of Agricultural sciences & Natural Resources