fa تاثیرآتش‌سوزی گیاهان بالشتکی بر بانک بذر خاک در مراتع کوهستانی، مطالعه موردی: حوزه واز، البرز مرکزی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این تحقیق به‌منظور دست‌یابی به اثر آتش‌سوزی گیاه بالشتکی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Onobrychis cornuta</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر تراکم و غنای گونه‌ای بانک بذر خاک ذخیره‌شده توسط این گیاهان در مراتع واز استان مازندران انجام شد. برای این منظور سیزده پایه گیاه بالشتکی به‌تصادف انتخاب شد. نمونه‌های بانک بذر خاک قبل از آتش‌سوزی در دو عمق (5-0و10-5 سانتی‌متر) جمع‌آوری شد و سپس گیاهان بالشتکی سوزانده شدند. نمونه‌های خاک پس از آتش‌سوزی در همان دو عمق با فاصله یک هفته بعد جمع‌آوری شدند. نمونه جهت جوانه‌زنی بذرها تحت شرایط مناسب در گلخانه قرار گرفتند. بذرهای جوانه‌زده شناسایی شده و تراکم در متر مربع و غنای گونه‌ای محاسبه و بین نمونه‌های قبل و بعد از آتش مقایسه شدند. جهت مقایسه اثر آتش، عمق و اثر متقابل آن‌ها بر ویژگی‌های بانک بذر خاک از آزمون تجزیه واریانس دوطرفه استفاده شد. علاوه بر این، جهت مقایسه ویژگی‌های بانک بذر خاک بین دو عمق و همچنین بین قبل و بعد از آتش سوزی از آزمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">t</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تست زوجی استفاده شد. نتایج نشان داد که تراکم بانک بذر خاک پهن‌برگان و گندمیان قبل از آتش سوزی در عمق 10 </span></span><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0 سانتی‌متر به‌طور معنی‌داری (به‌ترتیب 025/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و 038/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) از تراکم بانک بذر خاک پهن‌برگان و گندمیان بعد از آتش‌سوزی در همین عمق بیشتر بود. همچنین غنای بانک بذر خاک پهن‌برگان و گندمیان قبل از آتش سوزی در عمق 10 </span></span><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0 سانتی‌متر به‌طور معنی‌داری (به‌ترتیب 004/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و 031/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)&nbsp; از غنای گونه‌ای بانک بذر پهن‌برگان و گندمیان بعد از آتش‌سوزی در همین عمق بیشتر بود. تراکم و غنای گونه‌ای در عمق 5-0 سانتی‌متر&nbsp; قبل از آتش‌سوزی به‌طور معنی‌داری (به‌ترتیب 013/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و 014/0=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) بیش‌تر از بعد از آتش‌سوزی در همین عمق بود. تفاوت معنی‌داری بین تراکم و غنای گونه‌ای بانک بذر خاک در عمق 10-5 سانتی‌متر قبل و بعد از آتش وجود نداشت. </span></span> This study aimed to assess soil seed bank condition under cushion plants in response to prescribed fire in Vaz watershed, Mazandaran province. Thirteen cushion plant stands were selected randomly. Soil samples of pre-fire condition were collected at two depths (0-5 and 5-10 cm), then the cushion plants were treated by experimental fire and soil samples were collected again one week after the fire treatment. The sampled soil seed banks were evaluated using germination tests in greenhouse condition. Germinated seeds were identified and the seed density per square meter and species richness were calculated. Two-way ANOVA and paired t-test were applied to evaluate the effects of fire, soil depth on soil seed bank density and richness. The results showed that seed density of forbs and grasses at pre-fire in the depths of 0-10cm was significantly higher than those of forbs and grasses at post-fire treatment at the same depth (<em>p</em> < 0.05). Similarly, species richness of forbs and grasses at the pre-fire condition at the depth of 0-10 cm was significantly higher than those at the same depth in post-fire condition (<em>p</em> < 0.05). Seed density and species richness of seed bank at the pre-fire condition in the depth of 0-5 cm was significantly higher than those at post-fire (<em>p</em> < 0.05). No significant differences were observed between pre and post-fire at depth of 5-10 cm in density and richness of soil seed bank.<br> &nbsp; آتش, تراکم بانک بذر, حوزه واز, عمق, غنای گونه‌ای, گیاه بالشتکی. Cushion Plant, Fire, Seed Density, Soil Seed Bank, Species Richness, Vaz watershed. 474 485 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-32&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Niknam پریسا نیکنام 10031947532846006942 10031947532846006942 No Tarbiat Modares University Reza Erfanzadeh رضا عرفانزاده Rezaerfanzadeh@modares.ac.ir 10031947532846006943 10031947532846006943 Yes Tarbiat Modares University Hassan Ghelichnia حسن قلیچ‌نیا 10031947532846006944 10031947532846006944 No Mazandaran Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, AREEO