fa مطالعه ارزش غذایی گونه دارویی چویل Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss در رویشگاه‌های مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اهمیت گونه&shy;هایی که هم خواص دارویی دارند و هم مورد تعلیف دام قرار می&shy;گیرند دو چندان بوده و بستر بهره&shy;برداری بیشتر را فراهم می&shy;نماید. آگاهی از مواد غذایی موجود در علوفه و تغییرات آن در مراحل مختلف فنولوژیک به مدیریت کمک خواهد کرد که در جهت بهره&shy;برداری چند&shy;منظوره حرکت کند. چویل با نام علمی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Ferulago angulata </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(Schlecht.) Boiss</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> یکی از گیاهان تیره چتریان است که دامنه رویشگاهی گسترده&shy;ای در استان کهگیلویه و بویراحمد دارد. جهت تعیین ارزش غذایی و کیفیت علوفه</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">F.angulata&nbsp; </span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;در هریک مراحل رویشی، گلدهی و رسیدن بذر، در سال 1394 اقدام به نمونه&shy;برداری شد. در هر مرحله فنولوژی، 3 تکرار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تکرار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">5</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پایه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منطقه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به صورت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تصادفی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انتخاب</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نمونه</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برداری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اندام&shy;های</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هوایی گیاه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به عمل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آمد. با استفاده از روش&shy;های استاندارد (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AOAC</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) فاکتورهایی از قبیل، پروتئین&shy;خام، ماده&shy;خشک، چربی&shy;خام، دیواره&shy;سلولی عاری از همی&shy;سلولز (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ADF</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، الیاف نامحلول در شوینده&shy;خنثی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NDF</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، خاکستر و ماده&shy;آلی، درصد ماده&shy;خشک قابل&shy;هضم و در نهایت انرژی‌متابولیسمی بر اساس درصد ماده&shy;خشک قابل هضم با 3 تکرار اندازه&shy;گیری شد. بر اساس نتایج تحقیق حاضر، کیفیت علوفه گونه مورد مطالعه بطور کلی در رویشگاه&shy;های مختلف در شاخص&shy;های مورد بررسی با یکدیگر تفاوت معنی&shy;دار دارد و این تفاوت بین مراحل رویشی، گلدهی و بذردهی هر رویشگاه محسوس&shy;تر است. در مجموع بهترین رویشگاه&shy;ها آب&shy;نهر و مارگون بوده بطوریکه کیفیت ترکیب گیاهی و کیفیت گونه&shy;ها بدلیل بهره&shy;برداری کمتر ناشی از محدودیت دسترسی دام به منابع آب شرب بهتر حفظ شده است. گونه مورد مطالعه در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مراحل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رشد</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رویشی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گلدهی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزش غذایی بالاتری برخوردار می&shy;باشد و نیاز دام را هم به لحاظ کیفی و هم کمی تامین می&shy;کند. به همین دلیل برای برنامه&shy;ریزی و بهره&shy;برداری مناسب از علوفه، لازم است مراحل و زمان دقیق مراحل فنولوژیکی در طی سالیان مختلف مد نظر قرار داده شود. </span></span> The plant species with medicinal and feeding values have high capability to be used in range improvement programs. Understanding nutritional values of species in various phonological stages are important for range managers. <em>Ferulago angulata </em>(Schlecht.) Boiss is a medicinal plant species from Apiaceae family, widely distributed in Kohgiluyeh & Boyer-Ahmad province. Five stands of the plant species with three replications in vegetative, flowering and seed setting stages were collected randomly and analyzed using standard methods. Crude Protein (Pr), Dry Matter (DM), Crude Fat (CF), Acid Detergent Fiber (ADF), Neutral Detergent Fiber (NDF), Ash, Organic Material (OM), Digestible Dry Matter (DDM) and Metabolism Energy (ME) based on DDM of the samples were measured. According to the results, forage quality of the species in various habitats and phonological stages varied significantly. The highest nutritional values of the species were recorded in Abnahr and Margon habitats due to their limited watering points and low grazing pressure. Results indicated that the species had higher nutritional value in vegetative and flowering stages compared to seed set stage and meet the livestock nutritional requirements. Phonological studies can assist managers to select appropriate grazing time period.<br> &nbsp; چویل (Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss), ارزش غذایی, دارویی, رویشگاه, کهگیلویه و بویراحمد. Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss, Nutrient value, Medicinal, Habitat, Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. 486 498 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-33&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Pouzesh حسین پوزش 10031947532846006945 10031947532846006945 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University Mohammadreza Tatian محمدرضا طاطیان mr_t979@yahoo.com 10031947532846006946 10031947532846006946 Yes Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University Zeynab Jafarian زینب جعفریان 10031947532846006947 10031947532846006947 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University Reza Tamartash رضا تمرتاش 10031947532846006948 10031947532846006948 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University Samad Nejad Ebrahimi صمد نژاد ابراهیمی 10031947532846006949 10031947532846006949 No Shahid Beheshti University