fa شناسایی مناطق بالقوه توسعه اکوتوریسم در شهرستان دنا با استفاده از ارزیابی چند معیاره شاخص‌های ترکیبی ویژه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با افزایش جمعیت و فشارهای روانی حاصل از شلوغی شهرها، اکوتوریسم به عنوان یکی از راه&shy;های کاهش فشارهای حاصله بر مردم اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. ارزیابی توان اکولوژیک و شناسایی ظرفیت&shy;های طبیعی هر منطقه به همراه برنامه&shy;ریزی صحیح می&shy;تواند منجر به بهره&shy;برداری پایدار و مستمر از عرصه&shy;های طبیعی گردد. در این تحقیق پنج شاخص ترکیبی ویژه اکوتوریسم، که در تحقیقات داخلی تاکنون به آنها پرداخته نشده است، شامل شاخص توزیع حیات وحش (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">WDI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، شاخص جاذبه اکوتوریسم (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EAI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، شاخص انعطاف&shy;پذیری یا مقاومت محیط (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ERI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، شاخص تسهیلات زیر بنایی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IFI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و شاخص تنوع اکوتوریسم (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EDI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای شناسایی و اولویت&shy;بندی مناطق بالقوه توسعه اکوتوریسم در شهرستان دنا با بیش از 90 درصد عرصه&shy;های طبیعی شامل مراتع و جنگل&shy;ها مورد استفاده قرار گرفته&shy;اند. بدین منظور ابتدا نقشه متغیرهای اولیه شامل ارتفاع از سطح دریا، زیستگاه حیات وحش، تیپ و تراکم پوشش گیاهی، کاربری اراضی و پوشش زمین، شیب دامنه، جهت جغرافیایی، حساسیت سنگ و خاک نسبت به فرسایش، حساسیت به وقوع زمین لغزش و زمین لرزه، عارضه&shy;های جذب گردشگر و امکانات زیرساختی و نقشه شاخص‌های ترکیبی ویژه ارزیابی پتانسیل اکوتوریسم در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه و بر اساس قابلیت&shy;های اکوتوریسمی کلاسه&shy;بندی شدند. سپس اهمیت نسبی شاخص&shy;ها با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی تعیین شده و در نهایت هم بر اساس روش ترکیب خطی وزن&shy;دار شاخص&shy;های ترکیبی قابلیت اکوتوریسمی شهرستان دنا تعیین شده است. نتایج نشان داد که درصد اختصاص یافته به کلاس&shy;های مناسب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S1</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، نسبتاً مناسب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S2</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، تا حدی مناسب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S3</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و نامناسب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S4</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) توسعه اکوتوریسم به ترتیب&nbsp; 7، 85، 7 و 001/0 درصد از کل مساحت منطقه است که طبیعتاً اولویت توسعه با کلاس مناسب با مساحت حدود 12400 هکتار است که پراکندگی مناسبی نیز در سرتاسر منطقه مورد مطالعه دارد. اختصاص تنها 001/0 درصد (2 هکتار) از کل مساحت منطقه مورد مطالعه در کلاس نامناسب توسعه اکوتوریسم حاکی از بکر بودن منطقه دنا و لزوم سرمایه&shy;گذاری در این بخش از صنعت گردشگری در این منطقه است. </span></span> Evaluating ecological and ecotourism capability along with proper planning can lead to sustainable utilization of natural areas. This study aimed to use five unique indicators of ecotourism including Wildlife Distribution Index (WDI), Ecotourism Attraction Index (EAI), Environmental Attraction Index (ERI), Infrastructure Facility Index (IFI), and the Ecotourism Diversity Index (EDI) to identify and prioritize potential ecotourism development in Dena County, with more than 90% of natural areas including rangelands and forests. Primary maps including altitude, habitat of wildlife, vegetation type and density, land use and land cover, slope, geographic aspect, rock and soil sensitivity to erosion, landslide and earthquake sensitivity, tourist attraction features and infrastructure along with maps of the specific hybrid indices of ecotourism potential assessment were produced in the GIS environment and classified based on the ecotourism capabilities. The relative importance of the indices on the ecotourism capability of the study area was determined using the Analytical Hierarchical Process (AHP), and linear weighting method of hybrid indices. The results showed that the percentages allocated to suitable classes (S1), relatively suitable (S2), to some extent suitable (S3) and unsuitable (S4) of ecotourism development in the study area were 7, 85, 7, and 0.001 percent respectively. Some 12400 hectare as good potential for ecotourism development distributed evenly in the study area. Very low unsuitable class of ecotourism development of the study area implies the pristine and high capacity of this area for ecotourism purposes. This result indicates investment for ecotourism improvements in this area is highly required.<br> &nbsp; اکوتوریسم, ارزیابی چند معیاره, شاخص‌های ترکیبی ویژه, متغیرهای اولیه, شهرستان دنا. Ecotourism, Multi-criteria evaluation, Hybrid specific indices, Primary variables, Dena County. 316 329 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-62&slc_lang=fa&sid=1 Vajihe Ghorbani nia وجیهه قربان نیا خیبری 10031947532846007529 10031947532846007529 No Mirmehrdad Mirsanjari میر مهرداد میرسنجری mehrdadmirsanjari@yahoo.com 10031947532846007530 10031947532846007530 Yes Hooman Liaghati هومان لیاقتی 10031947532846007531 10031947532846007531 No