fa تغییر در ترکیب و تنوع گونه‌ای مراتع نیمه‌استپی زاگرس تحت تأثیر عملیات احیای بیولوژیک تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزیابی تغییرات ایجاد شده در اکوسیستم&shy;های مرتعی پس از اجرای عملیات احیا برای تعیین اثرات مثبت یا منفی پروژه ضروری می&shy;باشد. این مطالعه به بررسی اثر عملیات مختلف احیای بیولوژیک بر ترکیب و تنوع گونه&shy;ای پوشش گیاهی در مراتع نیمه&shy;استپی زاگرس واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد پرداخته است. نمونه&shy;برداری از پوشش گیاهی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سه منطقه نهال&shy;کاری، کپه&shy;کاری و چرای شدید (شاهد) به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">طور</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تصادفی-</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سیستماتیک</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">استقرار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">120 پلات یک مترمربعی انجام</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گردید. داده&shy;های پوشش گیاهی برای ارزیابی پاسخ ترکیب پوشش گیاهی، تنوع گونه&shy;ای (سیمپسون، شانن- واینر)، غنای گونه&shy;ای (مارگالف و منهینیک) و گروه&shy;های گیاهی (طول عمر، فرم رویشی، فرم زیستی و تیره&shy;های گیاهی) به اجرای عملیات احیایی مورد آنالیز قرار گرفتند. نتایج آنالیز واریانس نشان</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داد</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">که</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تنوع</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و غنـای گونه&shy;ای و برخی گروه&shy;های گیاهی در مناطق مختلف اختلاف معنی&shy;داری در سطح 5 درصد با هم&shy;دیگر دارند. منطقه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تحت عملیات احیایی (نهال&shy;کـاری و کـپه&shy;کاری)،</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نظر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کلیه شاخــص&shy;های تنوع و غنای گونه&shy;ای و برخی گروه&shy;های گیاهی مانند گیاهان چــندساله، همی&shy;کریپتوفیت&shy;ها، گندمی&shy;ها، پهن&shy;برگان علفی، تیره چتریان، گندمیان و گل&shy;سرخیان، بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده و منطقه تحت چرای شدید کمترین مقدار را دارا بودند. آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RDA</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نشان داد که ترکیب گونه&shy;ای منطقه تحت تأثیر عملیات احیایی بیولوژیک بوده است به طوری که گونه&shy;های مهم و ارزشمند مرتعی مانند </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Ferula assa-foetida</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Prangos</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>ferulacea </em></span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Dorema aucheri</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیش&shy;ترین پاسخ را به عملیات احیای بیولوژیک در منطقه مورد مطالعه داشتند. به طور کلی نتایج حاصل از این مطالعه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان داد که عملیات احیای بیولوژیک انجام شده در منطقه، تأثیر مثبتی بر شاخص&shy;های پوشش گیاهی داشته است.</span></span> Evaluating the positive or negative effects of management practices in rangeland ecosystems is highly important for developing appropriate restoration plans. This study aimed to evaluate the effects of biological practices on species composition and diversity in semi-Steppic rangelands of Zagros in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. A random systematic method was used to collect vegetation data from 120 quadrates of 1 m² in the sites under seedling planting, pit-seeding and heavy grazing condition. The species composition, diversity (Simpson, Shannon-Wiener), richness (Margalef and Menhinick) and functional groups (e.g. longevity, growth form, life form, and family) of various range sites were compared. The result of this study showed that biological restoration practices significantly influenced diversity, species richness indices and some functional groups (<em>P</em> <0.05). The sites under seedling planting and pit-seeding showed the highest species richness, diversity. The functional groups including perennials, Hemicryptophytes, grasses, forbs, Apiaceae, Poaceae, and Rosaceae family were more abundant in the treated sites compared to the heavily grazed site. RDA analysis showed that high range value species such as <em>Ferula assa-foetida</em><span dir="RTL">،</span> <em>Prangos</em> <em>ferulacea </em>and <em>Dorema aucheri</em> were more abundant significantly compared to the control site. Overall restoration practices had positive effects on vegetation condition in the study area.<br> &nbsp; غنای گونه‌ای, احیای اکولوژیک, نهال‌کاری, کپه‌کاری, زاگرس. Species richness, Ecological restoration, Planting, Pit-seeding, Zagros. 330 340 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-63&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadreza Mirzaee محمدرضا میرزایی 10031947532846007532 10031947532846007532 No Parviz Gholami پرویز غلامی gholami.parviz@gmail.com 10031947532846007533 10031947532846007533 Yes Esfandiar Jahantab اسفندیار جهانتاب 10031947532846007534 10031947532846007534 No