fa تاثیر کمپوست زباله شهری و نانوسیلیس بر مولفه‌های رشد چاودار کوهی (Secale montanum Trusted.) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف از انجام این مطالعه، بررسی تاثیر کمپوست زباله شهری و نانوذرات سیلیسیم بر فاکتورهای رشد گونه مرتعی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Secale montanum </span></span></span></em>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در محیط گلخانه‌ای بود. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل کمپوست زباله شهری در 3 سطح (0، 1 و 2 درصد وزنی) و نانوذرات سیلیس در 3 سطح یا غلظت (0، 250 و 500 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم) بودند. خاک مورد نیاز برای کشت گلخانه‌ای از رویشگاه طبیعی گیاه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S. montanum</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جمع‌آوری شد. بعد از آماده&shy;سازی گلدان&shy;ها 20 عدد از بذر چاودار در هر یک از گلدان&shy;ها کشت شد. پس از گذشت 5 ماه از استقرار گیاه، برداشت انجام شد و برخی از خصوصیات مورفولوژیکی مانند طول ساقه، حجم ریشه، سطح ریشه و مولفه‌های عملکردی مانند زیست‌توده خشک شاخساره، زیست‌توده خشک ریشه و زیست‌توده کل گیاه اندازه&shy;گیری شد. برای مطالعه اثر تیمارها بر خصوصیات رشد چاودار کوهی از تجزیه واریانس یک‌طرفه و برای مقایسه میانگین&shy;ها از آزمون توکی در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS_Ver22</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده شد. نتایج نشان داد که از خصوصیات مورفولوژیکی گیاه، سطح ریشه و حجم ریشه تحت تیمار کمپوست 2 درصد، به‌ترتیب 35/13 سانتی‌مترمربع و 8/6 سانتی‌متر مکعب بیشتر از تیمار شاهد بودند. همچنین از مولفه‌های عملکردی گیاه، وزن خشک ریشه، وزن خشک شاخساره و وزن خشک کل گیاه در تیمار کمپوست 2 درصد، به‌ترتیب 4/6، 7 و 46/13 گرم بیشتر از تیمار شاهد بودند. به‌طورکلی نتایج نشان داد که از بین تیمارهای مورد استفاده، کمپوست زباله شهری 2 درصد اثر مثبتی بر خصوصیات رشد و عملکرد گیاه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">S. montanum</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">داشت. بنابراین می‌توان در عملیات اصلاح مرتع، ایجاد مراتع دست‌کاشت و علوفه‌کاری در دیمزارهای کم‌بازده و رهاشده به‌منظور کاهش فشار به مراتع، از&nbsp; کمپوست در سطح 2 درصد برای بهبود استقرار و افزایش عملکرد این گیاه استفاده نمود.</span></span> The purpose of this study was to evaluate the effects of silicon nanoparticles and municipal waste compost on the growth factors of <em>Secale montanum</em> in the greenhouse. This experiment was performed in a completely randomized design with four replications. The experimental factors included municipal waste compost in 3 levels (0, 1, and 2 weight percent) and silicon nanoparticles in 3 concentrations (0, 250, and 500 mg per kg^-1). The soil was collected from natural habitats of<em> S.montanum</em> for greenhouse cultivation. After preparing pots, 20 seeds of <em>S.montanum</em> were planted in each pot. Five months after the species establishment, plants were harvested and some morphological characteristics such as stem length, root volume, root area, shoot dry biomass, root dry biomass, and total plant biomass were measured. Analysis of variance (ANOVA) and Tukey test was used to evaluate the effects of the treatments on growth factors of the species. The results showed that morphological characteristics of the species including root area and root volume of treated with compost 2% were 13.35cm and 6.8cm more than the control treatment, respectively. According to the results, root dry biomass, shoot dry biomass and total dry biomass treated with compost 2% were 6.4, 7 and 13.46 g/pot higher compared to the control pots, respectively. In general, results showed the compost 2% had positive effects on the growth and production characteristics of <em>S. montanum</em>. This compost can be recommended for restoration of degraded rangelands and abandoned dry-farmlands.<br> &nbsp; تسهیل‌گر رشد, کمپوست, نانوسیلیس, چراگاه, Secale montanum. Growth facilitator, compost, nano-silicon, pasture, Secale montanum. 507 518 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-77&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Moameri مهدی معمری moameri@uma.ac.ir 10031947532846009469 10031947532846009469 Yes