fa بررسی اثر گردشگری طبیعی بر پارامتر‌های غنا و تنوع پوشش گیاهی (مطالعه موردی: مراتع کلاشک، استان کرمانشاه) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آگاهی از تنوع زیستی در اکوسیستم&shy;های مرتعی می&shy;تواند بسیار بااهمیت باشد؛ زیرا در سال&shy;های اخیر تنوع زیستی به‌عنوان یکی از مسائل اصلی محیط‌زیست مطرح ‌شده است. نیاز انسان به طبیعت، فشار تخریب روی طبیعت را زیاد کرده به‌طوری‌که این فشار، تنوع زیستی را نیز تحت تأثیر قرار داده است؛ بنابراین می&shy;توان اذعان کرد، یکی از عوامل مؤثر بر تنوع زیستی، توریسم و گردشگری طبیعی می&shy;باشد. لذا این پژوهش باهدف بررسی اثر توریسم بر پارامترهای غنا و تنوع گیاهی در مراتع کلاشک استان کرمانشاه انجام گردید. بدین منظور، </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سه مکان با فشار توریسم زیاد، متوسط و کم انتخاب شدند. این مناطق با توجه به تغییرات پوشش گیاهی، فاصله از جاده و شهر و دسترسی به امکانات رفاهی مشخص و </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با استفاده از ترانسکت‌های مستقرشده (در مکان معرف هر محدوده، چهار ترانسکت ۲۰۰ متری و در امتداد هر ترانسکت تعداد ۱۰ پلات یک مترمربعی به شکل تصادفی مستقر گردید و تعداد ۴۰ پلات در هر مکان و درمجموع تعداد ۱۶۰ پلات در کل منطقه مطالعاتی برداشت گردید)</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نمونه&shy;برداری </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از پوشش گیاهی </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به روش تصادفی</span></span>_{<span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span>}<span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> سیستماتیک به عمل آمد. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان داد که بالاترین غنای‌گونه‌ای (برای منهینیک مقدار ۷۵/۱ و مارگالف ۶۸/۱) و شاخص تنوع (برای شانون وینر ۵۰/۴ و سیمپسون ۶۸/۰) مربوط به منطقه با فشار توریسم کم می&shy;باشد؛ اما مناطق با فشار توریسم متوسط و زیاد در رتبه&shy;های بعدی قرار گرفتند. به‌طوری‌که در منطقه با فشار توریسم زیاد، دارای کمترین مقدار بودند (برای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منهینیک مقدار ۹/۰ و مارگالف ۱/۱ و شاخص تنوع برای شانون وینر ۷۵/۲ و سیمپسون ۲۱/۰). بنابراین به‌منظور حفظ غنا و تنوع گونه&shy;ای پیشنهاد می&shy;شود، فشار توریسم تا حد امکان بر مراتع در حد کم و یا متوسط باشد و در مناطقی که فشار توریسم زیاد است، این مناطق به‌صورت تناوبی تحت مدیریت قرق، حفاظت و استراحت قرار گیرند. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">همچنین پیشنهاد می&shy;شود برای جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با ایجاد مسیرهای مشخص به‌منظور</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تردد توریسم، از صدمات آن&shy;ها جلوگیری به عمل آورد.</span></span> Biodiversity status as a major element of rangelands&rsquo; ecosystems is very important. Presence of human as a tourist on nature lands in many cases seems to be destructive and harmful to the biodiversity. Therefore, it could be said that one of the negative factors affecting the biodiversity is what is known as mismanaged ecotourism. The aim of this study was to investigate the effects of ecotourism on the richness and diversity of vegetation in Kalasak rangelands. To do the experiment three regions selected at high, medium and low tourism activities. Selection was made on the basis of changes in vegetation type/composition, distance from the roads and city and access to facilities. For sampling, transects and plots were used. Four transects of 200 meters, having 10 plots of 1 square meter alongside, were randomly put on the each region. Samples eventually were taken from 160 plots. Systematic random method was used for vegetation sampling. The results showed that the highest species richness (For Menhinic 1/75 and for Margalof 1/68) and diversity index (For Shannon Wiener 4/50 and for Simpson 0/68) is related to low tourism pressure areas. For the region with a high tourism intensity, the lowest amount (Menhinic 0/9 and Margalof 1/1 and diversity index for Shannon-Wiener 2/75 and Simpson 0/21) were seen. Therefore, in order to preserve the richness and species diversity, it is suggested that tourism pressure be kept as low or medium as possible. If that is not possible for the areas where tourism pressure is high temporary cease of use and rehabilitation activities are suggested. Also, it is suggested that specific hiking routes be made for tourists to prevent destruction of vegetation by non-planned roads. گردشگری طبیعی, غنا, تنوع گیاهی, تخریب مرتع و مراتع استان کرمانشاه. tourism, richness, plant diversity, rangeland destruction, Kermanshah province rangelands. 584 595 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-119&slc_lang=fa&sid=1 Vahid Sayareh وحید سیاره Vahid.sayare@ut.ac.ir 100319475328460011097 100319475328460011097 Yes Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Afshin Sadeghirad افشین صادقی‌راد 100319475328460011098 100319475328460011098 No Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Hossein Moradi حسین مرادی 100319475328460011099 100319475328460011099 No Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج