fa مطالعه تأثیر نوع کشت گونه‌های زراعی و باغی در مراتع طبیعی بر فاکتورهای کیفی خاک با تاکید بر تنفس میکروبی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;">تنفس میکروبی یکی از مهم‌ترین فاکتورهای کیفی خاک است که به تغییر کاربری اراضی حساسیت بالایی دارد. </span><span style="font-family:b nazanin;">انجام</span> <span style="font-family:b nazanin;">فعالیت‌های</span> <span style="font-family:b nazanin;">کشاورزی،</span> <span style="font-family:b nazanin;">به‌ویژه </span><span style="font-family:b nazanin;">شخم</span> <span style="font-family:b nazanin;">بی&shy;رویه،</span> <span style="font-family:b nazanin;">شرایط خاک</span> <span style="font-family:b nazanin;">را</span> <span style="font-family:b nazanin;">تغییر</span> <span style="font-family:b nazanin;">داده</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">موجب</span> <span style="font-family:b nazanin;">افزایش</span> <span style="font-family:b nazanin;">فعالیت</span><span style="font-family:b nazanin;">‌</span><span style="font-family:b nazanin;">های</span> <span style="font-family:b nazanin;">میکروبی</span> <span style="font-family:b nazanin;">و</span> <span style="font-family:b nazanin;">تجزیه بیشتر</span> <span style="font-family:b nazanin;">بقایای</span> <span style="font-family:b nazanin;">گیاهی</span> <span style="font-family:b nazanin;">می‌گردد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"> بنابراین</span><span style="font-family:b nazanin;"> پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نوع کشت در تغییر کاربری مراتع طبیعی به اراضی زراعی و باغی بر تنفس میکروبی و برخی دیگر از فاکتورهای خاکی انجام شد. برای این منظور سه کاربری شامل مرتع، باغ، اراضی زراعی نخود و گندم به‌عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب شدند. برداشت نمونه‌های خاک به تعداد 42 عدد به شکل تصادفی-سیستماتیک از عمق 25-0 سانتی‌متری صورت گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس یک‌طرفه (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ANOVA</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;">) نشان داد که بیشترین میزان تنفس میکروبی خاک در کاربری باغ با میانگین 63/0 میلی‌گرم دی‌اکسید کربن در روز مشاهده شد و کمترین آن در اراضی گندم، مرتع و نخود به‌ترتیب با میانگین 40/0، 30/0 و 30/0 میلی‌گرم دی‌اکسید کربن در روز مشاهده گردید. همچنین نتایج نشان داد که ماده آلی کل خاک در کاربری مرتع با میانگین 93/1 درصد بیشترین مقدار را داشت و در کاربری‌های باغ، نخودزار و گندم‌زار به‌ترتیب 45/1، 95/0 و 97/0 درصد بود. بیشترین مقدار نیتروژن کل نیز در کاربری مرتع با میانگین 16/0 درصد مشاهده گردید. ولی در سایر کاربری‌ها مقدار آن به صورت معنی‌داری کمتر بود. </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;">خاک نیز در کاربری باغ با میانگین 07/8 دارای بیشترین مقدار و در کاربری مرتع با میانگین 40/7 دارای کمترین مقدار بود. این تحقیق نشان داد که در تبدیل مرتع به کشاورزی و باغ می‌تواند صدمه کمتری به کیفیت خاک وارد کند.</span> Soil microbial respiration, as an important soil factor, is high sensitivity to land use changes. Soil conditions is changed by agricultural activities, particularly plowing. It increases organic material decomposition and microbial respiration. The effect of cultivation type on microbial respiration (MR) and some other soil parameters in land use change processes from natural rangeland to agriculture is the scope of the study. Therefore, three land uses were selected, viz. one natural rangeland, two orchards, two pea-lands plus two wheat-lands. Forty-two soil samples were collected through a random-systematically design within a 0-25 cm soil depth. The results of one-way ANOVA analysis showed that the highest value of MR was related to orchard with average of 0.63 mg co₂ per day and the lowest values to wheat-land, rangeland and pea-land with average of 0.4, 0.3 and 0.3 mg co₂ per day, respectively. In addition, the results showed that total organic matter was highest in rangeland (1.93 %) and lowest in orchard, pea-land and wheat-land, 1.45%, 0.95% and .97%, respectively. The highest value of total nitrogen was observed in rangeland (0.16%). Soil pH was highest in orchard (8.07) and lowest in rangeland (7.4). The results suggests that in conversion of rangeland to other land uses, garden could be less harmful in terms of soil quality. تغییر کاربری اراضی, تنفس میکروبی, مرتع, باغ, نخودزار, گندم‌زار. Land use change, Microbial respiration, Rangeland, Orchard, Pea-land, Wheat-land. 1 11 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-129&slc_lang=fa&sid=1 leila Zandi لیلا زندی 100319475328460011148 100319475328460011148 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Reza Erfanzadeh رضا عرفرانزاده rezaerfanzadeh@modares.ac.ir 100319475328460011149 100319475328460011149 Yes Department of Range Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nour گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور Hamed Joneidi حامد جنیدی 100319475328460011150 100319475328460011150 No Department of Range and Watershed Mamnagement, Faculty of Natural Resources, University of Kurdistan, Sanandaj گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج