دوره 17، شماره 4 - ( 12-1402 )                   جلد 17 شماره 4 صفحات 528-513 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Jafarian Z, amiri M. Investigating the Potential Habitat of Bromus stenostachyus Boiss. in Mazandaran Rangelands Using an Ensemble Modeling Approach. مرتع 2024; 17 (4) :513-528
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1159-fa.html
جعفریان زینب، امیری محدثه. ببررسی رویشگاه پتانسیل گونه Bromus stenostachyus Boiss در مراتع مازندران با رویکرد مدلسازی اجماعی. مرتع. 1402; 17 (4) :513-528

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1159-fa.html


گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری
چکیده:   (223 مشاهده)
سابقه و هدف: عوامل محیطی تعیین­کننده پوشش گیاهی و جانوری هر منطقه هستند و در مقیاس وسیع موجب تنوع در زیست­بوم­ها و ترکیب گونه­ای می­شوند. به‌دلیل پیچیدگی سیستم­های طبیعی، جهت درک تأثیر این عوامل بر آشیان بالقوه گونه­ها از مدل­های پراکنش گونه­ای استفاده می­شود. اخیراً در عمده مطالعات برای این منظور، متغیرهای زیست­اقلیمی پایگاه داده CHELSA (2013-1979) حاصل از میانیابی داده­های دما و بارش مورد استفاده قرار می­­گیرند.
مواد و روش­ها: در مطالعه حاضر پتانسیل متغیرهای زیست­اقلیمی پایگاه داده چلسا همراه با متغیرهای فیزیوگرافی و انسانی مؤثر بر پراکنش بالقوه و گرایش ترجیحی جارو علفی کوهسری با نام علمی Bromus stenostachyus Boiss در مراتع هیرکانی استان مازندران بررسی شد. نمونه­برداری داده­های رخداد گونه به روش تصادفی- طبقه­بندی شده، در قالب پیکسل­های یک کیلومترمربعی و بر اساس ساختار فیزیونومی-فلورستیک صورت گرفت. پس از انتخاب مهم‌ترین متغیرهای محیطی جهت پیش­بینی پراکنش، هفت الگوریتم مدل‌سازی شامل مدل­های خطی تعمیم­یافته (GLM)، افزایشی تعمیم­یافته (GBM)، رگرسیون تطبیقی چند متغیره (MARS)، جنگل تصادفی (RF)، شبکه عصبی مصنوعی (ANN)، حداکثر آنتروپی (Maxent) و تجزیه و تحلیل طبقه­بندی درختی (CTA) در چارچوب روش اجماعی به کار رفتند. پس از تعیین آستانه مناسب با رویکرد برابرسازی حساسیت-ویژه­انگاری، عملکرد مدل­ها علاوه بر استفاده از شاخص سطح زیر منحنی، با شاخص­های وابسته به آستانه شامل TSS، حساسیت و ویژه­انگاری نیز ارزیابی شد. اختلاف معنی­دار بین کارایی مدل­ها با آزمون آنالیز واریانس روی مقادیر AUC مشخص گردید. تعیین اهمیت متغیرهای محیطی مؤثر بر مدل‌سازی پراکنش با رویکرد آنالیز حساسیت OAT و به تعداد متغیرهای مستقل مدل­ها انجام شد. سپس، منحنی­های عکس­العمل گونه نسبت به مهم‌ترین متغیرهای محیطی بر اساس مدل با بیشترین کارایی ترسیم و مقدار بهینه و دامنه بردباری اکولوژیک آن تعیین گردید.
نتایج: بر اساس معیارهای صحت­سنجی، تمامی مدل­های برازش داده شده کارایی عالی برای پیش­بینی رویشگاه گونه نشان دادند. مدل اجماعی نسبت به مدل­های مجزا و از بین مدل­های مجزا نیز مدل افزایشی تعمیم­یافته و جنگل تصادفی بهترین عملکرد را نشان دادند. طبق نتایج آنالیز حساسیت، حداکثر دمای گرمترین ماه (Bio5) بیشترین اهمیت را در برازش مدل­های پراکنش نشان داد، به گونه­ای که به تنهایی بیش از یک چهارم تغییرات را توجیه نمود. پس از میانگین­گیری ده مرتبه تکرار مدل­ها، نقشه پراکنش بالقوه گونه تحت مدل­های مجزا و مدل اجماعی تولید شد. بدلیل اینکه پیش­بینی هر مدل به توابع ریاضیاتی آن بستگی دارد، مدل­های پراکنش نتایج متفاوتی داشتند. اما در مجموع، رویشگاه­های گونه در بخش­هایی از استان پراکنده شده­اند که میزان ارتفاع و بارندگی در آنها از میانگین ارتفاع و بارندگی در کل استان بیشتر، اما میزان درجه حرارت آنها از میانگین درجه حرارت استان کمتر است. روی منحنی­های عکس­العمل، رویشگاه مطلوب گونه در مناطقی واقع شده که حداکثر درجه حرارت در گرمترین ماه از 23 و دامنه تغییرات سالانه دما از 32 درجه سانتیگراد کمتر باشد، میزان بارندگی در مرطوب­ترین ماه حداکثر 100 میلیمتر، شاخص ایزوترمالیتی کمتر از 26 و تغییرات فصلی دما نیز در دامنه 68-63 باشد.
نتیجه­‌گیری: مدل­ اجماعی می­تواند شبیه­سازی واقعی­تری از گونه را نشان دهد، زیرا بر مناطق مشترک توافق بین مدل­های مجزا تأکید می­کند. نتایج این مطالعه را می­توان برای برنامه­ریزی­های کاربردی جهت حفظ و مدیریت مراتع هیرکانی و همچنین پیشنهاد گونه مناسب جهت اصلاح، احیا و بازسازی آنها در مناطق با شرایط اکولوژیک مشابه به کار برد. در واقع، نتایج حاصل به کارشناسان در بهره­برداری بهینه و اتخاذ تصمیمات مناسب مدیریتی با حفظ گونه­های بومی کمک می­کند.
 
     
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/5/25 | پذیرش: 1402/1/27 | انتشار: 1402/12/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb