دوره 17، شماره 4 - ( 12-1402 )                   جلد 17 شماره 4 صفحات 683-665 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghanbari F, Islami I, Azadi H. The collaborative governance system of rangelands and social networks analysis: Explaining the challenges of multi-level communication of organizational stakeholders in Semnan Province. مرتع 2024; 17 (4) :665-683
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1169-fa.html
قنبری فاطمه، اسلامی ایمان، آزادی حسین. نظام حکمرانی مشارکتی مراتع و تحلیل شبکه‌های اجتماعی: تبیین چالش‌های ارتباط چندسطحی دست اندرکاران دولتی در استان سمنان. مرتع. 1402; 17 (4) :665-683

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1169-fa.html


گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور
چکیده:   (243 مشاهده)
سابقه و هدف: رویکرد حکمرانی مشارکتی، شبکه همکاری کنشگران متنوع را شامل می­شود. در عرصه­های مرتعی، پایداری روابط اجتماعی متاثر از موقعیت و ارتباطات دست­اندرکاران مختلف سازمانی است. شناخت الگوی چندسطحی روابط دست­اندرکاران سازمانی و درجه تعاملات آن­ها و نهایتا میزان پایداری این ساختار، منجر به یک شناخت واقع بینانه از وضعیت فعلی روابط همکاری و اقدامات مورد نیاز متناسب با چالش­های عرصه­های مرتعی می­شود. این پژوهش با هدف تحلیل وضعیت حکمرانی چندسطحی کنشگران متنوع و اثرگذار دولتی در استان سمنان و افزایش پایداری شبکه ساختاری آن­ها در پاسخ­دهی به نیازهای بخش مرتع پس از انجام پروژه حبله رود، انجام گرفته است.
مواد و روش­ها: در این مطالعه، شناخت کنشگران مرکزی و پیرامونی فعال در پروژه حبله رود استان سمنان، مبتنی بر پیمایش میدانی در سطوح چهارگانه شهرستان­های سمنان، سرخه، آرادان و گرمسار انجام گرفت. جمع­آوری اطلاعات موردنیاز منطبق بر روش نمونه­گیری گلوله­برفی با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه با 35 دست‌اندرکار سازمانی شناسایی شده منجر به ترسیم روابط همکاری و ارزیابی شبکه ارتباطی 27 کنشگر فعال در سه حوزه حفاظتی، توسعه­ای و واسطه­ای گردید. اطلاعات تحقیق نیز با متود تحلیل شبکه اجتماعی و بر اساس انطباق شاخص­های سطوح کلان (5 شاخص)، میانی (2شاخص) و خرد آن (6 شاخص) با مساله تحقیق و در یک نظام هماهنگ و همه جانبه صورت پذیرفت. در انتها داده­های ارتباطی در محیط نرم­افزارهای 2/9/0Gephi ، 528/6  Ucinet به‌ترتیب برای ترسیم ارتباطات شبکه­ای و تحلیل وضعیت موجود انجام گردید و در انتها سیاست­های خروجی ارائه شد.
نتایج: ارزیابی­ها نشان داد که ساختار حکمرانی مبتنی بر شکل­گیری روابط چندسطحی نهادی با وظایف حفاظتی، توسعه­ای و واسطه­ای شکل گرفته است. در اینجا پایداری و انسجام اجتماعی پایین ساختار (با شاخص­های هشدار دهنده تراکم 1/0، تمرکز 4/0  و دو سویگی 25/0)، مانعی جهت تاب آوری حکمرانی مرتع در مواجهه با بحران­های اقلیمی و عملکرد اجتماعی مناسب بر عرصه­های مرتعی می­گردد. از بین کنشگران متنوع، نهادهای حفاظتی فعال­ترین و نهادهای واسطه­ای بیشترین اثرگذاری را داشتند. نتایج هشدار داد که وضعیت با مطلوبیت کم انتقال­پذیری (25/0)، سرعت پایین گردش اطلاعات بین دست‌اندرکاران و غلبه رویکرد برون گروهی با پشتوانه پایین و ضعف انسجام بخشی درون‌گروهی از مهم‌ترین مسائل پیش روی حکمرانی مشارکتی در مراتع است. کنشگران اداره منابع طبیعی و آبخیزداری در مراکز شهرستان­ها (نظیر سازمان منابع طبیعی  و آبخیزداری آرادان با مرکزیت بینابینی 45/180) و دفتر مرکزی طرح مدیریت پایدار منابع آب و خاک حبله رود در مرکز استان با مرکزیت02/133 و نهادهایی مثل فرمانداری، با بیشترین مرکزیت­ها (55/141) نسبت به سایر کنشگران، فعال‌ترین و کلیدی­ترین کنشگران شناخته شدند که عمده فعالیت­های مشارکتی و انتقال اطلاعات شبکه در پروژه و با مردم را عهده­دار بودند. در اینجا نیاز به تحرک بیشتر دست­اندرکاران واسطه­گر سازمانی (نظیر اداره أمور عشایری آرادان (با مرکزیت 54/3)، مدیریت تعاون روستایی سمنان (با مرکزیت 2/3) و مدیریت منابع آب گرمسار با مرکزیت 24/5) است که وظایفی خارج از حیطه فعالیت­های حوزه مدیریت منابع طبیعی دارند و به‌ویژه لزوم همراهی بیشتر آنان در وظایف اجرایی و حمایتی بخش مراتع و بهره­برداران آن است بخصوص در زمانی که فاصله این نوع از سازمان­ها از مراکز شهری یا روستایی جهت انجام پروژه­های محلی مورد توجه بیشتری قرار می­گیرد. این مطالعه روشن ساخت که مرکزیت نهادهای تاثیرگذار کاملا وابسته به مرکزیت نهادهای مختلف پیرامونی مرتبط با آن­هاست. بنابراین ارتباط یکپارچه و فعال سازمان‌های پیرامونی و مرکزی شبکه به‌صورت متقابل، تاثیری عمیق بر انسجام و برونداد روابط همکاری در عرصه­های مرتعی می­گذارد.  
نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان می­دهد که حکمرانی مشارکتی نیازمند ارتباطات چند سطحی، منسجم و متنوع کنشگران در مدیریت منابع طبیعی است. حرکت به سوی حکمرانی چندمرکزی نیازمند همکاری تمامی سازمان­های حفاظتی، واسطه­ای و توسعه­ای در سطوح مختلف اجرایی و سیاست­گذاری است و هدف نهایی سازمان­های مختلف باید تمرکزدایی و ارائه تعاملات مستمر بین نهادهای تصمیم­گیر اصلی ازجمله ادرات منابع طبیعی و آبخیزداری با نهادهای صاحب نفوذی چون استانداری در سطوح استانی و فرمانداری­ها در سطوح شهرستان باشد. بنابراین لازم است در یک حکمرانی مشارکتی توسعه همکاری شبکه­ای تا خردترین نهادهای مدیریتی نظیر دهیاری­ها در سطوح محلی گسترده شود.
 
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/7/23 | پذیرش: 1402/8/20 | انتشار: 1402/12/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb