دوره 17، شماره 2 - ( 6-1402 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 231-216 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghelichnia H, Mirdavoodi H, Cherati A. Ecological Factors and Response Pattern of Astragalus retamocarpus Boissier & Hohen. in Mazandaran Province Rangelands. مرتع 2023; 17 (2) :216-231
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1173-fa.html
قلیچ نیا حسن، میرداودی حمیدرضا، چراتی علی. بررسی ویژگیهای رویشگا‌هی و مدل پاسخ گونه مرتعی کلهر (Astragalus retamocarpus Boissier & Hohen. ) به عوامل محیطی در مراتع استان مازندران. مرتع. 1402; 17 (2) :216-231

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1173-fa.html


بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری
چکیده:   (721 مشاهده)
سابقه و هدف: امروزه استفاده از مدل‌‌های پیش‌‌بینی پراکنش گونه‌‌های‌‌گیاهی، نقش برجسته‌‌ای در ارزیابی، احیا، حفاظت و توسعه اکوسیستم‌‌های‌‌مرتعی، ایفا می‌‌کنند و از ابزارهای مهم جهت کسب اطلاعات درباره علل پراکنش گونه‌‌ها و تناسب رویشگاه برای گونه‌‌های‌‌گیاهی محسوب می‌‌شوند. در این تحقیق، با استفاده از آنالیزهای چندمتغیره، ضمن تعیین عوامل اکولوژیک مؤثر بر  تغییرات ترکیب ‌‌گیاهی در رویشگاه­های آن،  به بررسی پاسخ گونه‌‌ گیاهی  به تغییرات عوامل‌‌محیطی و تعیین پتانسیل گونه مورد نظر در شرایط رویشگاه مورد مطالعه، پرداخته شد. تا بدینوسیله ضمن  شناخت بهتر آشیان اکولوژیکی این گیاه، ‌بتوان توصیه­های لازم  برای استفاده در برنامه‌‌های اصلاح مراتع و در رویشگاههای مشابه آن انجام داد. 
مواد و روش­ها: نمونه‌‌برداری از پوشش‌‌گیاهی به روش سیستماتیک- تصادفی طی سالهای 1398-1396 انجام شد. مطالعات پوشش گیاهی  شامل درصد تاج پوشش گونه ها و تراکم گونه­ها در داخل پلاتها انجام شد. همچنین در هر پلات، درصد لاشبرگ، خاک لخت و سنگ و سنگریزه نیز تعیین گردید. برای این منظورتعداد پنج ترانسکت با فاصله یکسان نسبت به هم بکار برده شد. سپس بر روی هر یک از آنها،  شش پلات ( به ابعاد 2 در 2 متر)  با فواصل یکسان، مستقر گردید. به‌‌منظور بررسی اثر عوامل‌‌محیطی بر پراکنش گونه‌ مورد پژوهش،  از هر یک از پلات‌ها، یک نمونه خاک با سه از عمق 0 تا 30 سانتی­متری سطح خاک برداشت گردید و در آزمایشگاه، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آنها اندازه‌گیری شد. عوامل اقلیمی مثل میانگین بارندگی و  دمای سالانه، با استفاده از داده‌‌های ایستگاه‌‌های هواشناسی نزدیک به منطقه مورد مطالعه، جمع­آوری گردید . جهت بررسی ارتباط متغیرهای محیطی اثرگذار و معنی‌‌دار با پوشش‌‌گیاهی و انتخاب روش مناسب خطی و غیرخطی، آنالیز تطبیقی قوس‌‌گیری شده (DCA) بر روی داده‌های پوشش‌‌گیاهی، انجام و طول گرادیان مشخص گردید.  برای پیش‌‌بینی پاسخ گونه­های‌‌گیاهی به تغییرات عوامل‌‌محیطی از مدل افزایشی‌‌تعمیم‌‌یافته استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها در این بخش، از نرم­افزار Canoco  نسخه 4.5، استفاده شد.
نتایج: دامنه ارتفاع رویشگاه این گیاه، 2700 - 2400 از سطح دریا است.  مقادیر متغیرهای هدایت‌‌الکتریکی خاک معادل 1/1-98/0 دسی زیمنس بر متر، اسیدیته خاک معادل 75/7 تا 3/7، آهک 6/2-6/1 درصد، کربن‌‌آلی خاک 85/6-01/2 درصد، ازت 54/0- 28/0درصد و بافت خاک،  شنی  لومی بوده است.  بررسی تأثیر مجموعه­ای از عوامل‌‌محیطی بر تغییرات پوشش‌‌گیاهی در رویشگاه،  منجر به انتخاب 6 متغیر از بین 22 متغیر اولیه شد. کل عوامل محیطی مورد بررسی،  6/36 درصد از تغییرات در پوشش گیاهی را بیان می کنند و از بین آنها، عوامل  درصد لاشبرگ، درصد رس، درصد شیب، میانگین بارندگی سالانه، درصد کربن­آلی و میزان فسفر ،  معنی­دار شده­اند  پاسخ گونه به  متغیرهای درصد شن، درصد سیلت، هدایت الکتریکی، ارتفاع از سطح دریا، میانگین بارندگی سالانه و میانگین دمای سالانه، به  صورت تک‌‌نمایی است.  پاسخ گونه به  متغیرهای جهت شیب، خاک لخت و سنگ و سنگریزه به‌‌صورت کاهشی  بوده و با افزایش مقادیر این عوامل، فراوانی و درصد پوشش‌‌گیاهی  گونه، نیز کمتر می­شود. پاسخ این گونه به متغیرهای درصد کربن آلی، درصد لاشبرگ، میزان پتاسیم و فسفر،  از مدل افزایشی  پیروی می­کند. پاسخ  گونه به درصد آهک، رطوبت اشباع خاک و وزن مخصوص ظاهری خاک،  از مدل دو نمایی، پیروی کرد.
نتیجه­گیری: مدل افزایشی تعمیم‌‌یافته، اطلاعات ارزشمندی برای تعیین نیازهای اکولوژیکی گونه ‌‌ارائه می­دهد که می­توان با استفاده از داده­های این تحقیق، در مدیریت پوشش‌‌گیاهی و عملیات اصلاح مراتع (مرتعکاری) در مناطق مشابه از آن بهره گرفت. گونه مورد مطالعه از لحاظ تولید بالای علوفه، قابل توجه بوده و به عنوان یکی از گونه­های مناسب برای افزایش پوشش گیاهی مراتع منطقه،  پیشنهاد می­گردد.
 
متن کامل [PDF 476 kb]   (444 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/8/21 | پذیرش: 1402/5/13 | انتشار: 1402/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb