دوره 17، شماره 2 - ( 6-1402 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 295-285 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Kharazmi H, Kalantari S, Sadeghinia M, Ghaneei Bafghi M J. Investigation of Environmental Factors Affecting the Distribution of Calligonum bungei Species in Rangelands of Kerman Province. مرتع 2023; 17 (2) :285-295
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1185-fa.html
خوارزمی حمید، کلانتری سعیده، صادقی نیا مجید، قانعی بافقی محمدجواد. بررسی عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش و رشد گونه اسکنبیل کرمانی(Calligonum bungei ) در مراتع استان کرمان. مرتع. 1402; 17 (2) :285-295

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1185-fa.html


گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان
چکیده:   (722 مشاهده)
سابقه و هدف: پراکنش و استقرار گیاهان تحت تاثیر شرایط محیط و خصوصیات گیاهی قرار دارد. گونه­های جنس  اسکنبیل در ایران گسترش وسیعی در اقلیم­های فراخشک و خشک دارند. در این پژوهش شرایط محیطی حاکم بر تیپ­های گونه اسکنبیل کرمانی(Calligonum bungei )  در مراتع بیابانی استان کرمان بررسی شده است. شناسایی تیپ­ها و بررسی میزان تاج پوشش، تراکم و گونه‌های همراه اسکنبیل کرمانی در هرکدام از تیپ‌ها و بررسی تاثیر عوامل محیطی مانند (اقلیم، توپوگرافی و خاک) بر پراکنش گونه از اهداف این پژوهش می باشد.
مواد و روشها:  از بین مناطق پراکنش این گونه در سطح استان چهار تیپ غالب اسکنبیل کرمانی در چهار منطقه مختلف به عنوان مناطق معرف در نظرگرفته شد. در هر کدام از این مناطق، تیپهای ژئومرفولوژی با استفاده از تصاویر ماهواره­ای و بازدیدهای میدانی تشخیص داده شد. سپس عوامل محیطی شامل اقلیم، توپوگرافی، خاک و همچنین فاکتورهای مربوط به گونه ی مورد بررسی شامل تراکم، تاج پوشش و گونه­های همراه در هر تیپ مورد ارزیابی قرارگرفت. در ادامه برای انجام مطالعات مربوط به پوشش گیاهی، ابتدا مناطق معرف هر تیپ تعیین گردید. سپس به صورت تصافی سیستمانیک  در طول ترانسکت 300 متری اقدام به نمونه­برداری از پوشش گیاهی شد. اندازه پلات­ها با توجه به نوع پوشش گیاهی و نحوه پراکنش ،100 مترمربعی تعیین گردید. تعداد 10 پلات در هر یک از مناطق و درمجموع 40 پلات بررسی شد. برای تعیین سطح پوشش از روش اندازه­گیری دو قطر عمود بر هم تاج پوشش گیاه استفاده شد. تعداد در هکتار، سطح تاج پوشش و درصد تاج پوشش درهکتار گونه محاسبه گردید. در نهایت ارتباط بین عوامل محیطی واستقرار گونه در مناطق مورد مطالعه با استفاده از روش تجزیه مولفه­های اصلی به کمک نرم­افزار PC-ORD مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: براساس نتایج بدست آمده گونه، اسکنبیل کرمانی در  دامنه ارتفاعی بین 1400 تا 1750 متر، شیب بین 1تا 4/18 درصد و در همه جهات دیده می‌شود. از لحاظ عوامل اقلیمی متوسط بارندگی سالیانه در این مناطق بین 5/55 تا 4/163 میلی­متر، متوسط دمای سالیانه بین 7/16 تا 4/26، حداکثر دمای مطلق ثبت شده بین 42 تا 8/48 و حداقل دمای مطلق ثبت شده بین (6/0-) تا (8/20-) درجه سانتی­گراد، متوسط رطوبت سالیانه بین 6/29 تا 5/42 درصد، طول دوره خشکی در این مناطق بین 8 تا 12 ماه در سال می­باشد. از  لحاظ عامل خاک، این مناطق دارای خاک کم عمق با بافت شنی­لومی تا لومی­شنی با درصد شن بین 67 تا 84%، آهک بین 5/8 تا 20 درصد، کربن بین 1/0 تا 35/1 درصد، ازت1/0 تا 7/0 درصد، فسفر قابل جذب بین 5/9 تا 5/13 میلی اکی­والان، پتاسیم قابل جذب 200 تا 5/217 میلی اکی­والان، شوری بین 36/0 تا 02/1 دسی­زیمنس بر مترو اسیدیته بین 8/7 تا 09/8 می­باشد. از نظر پوشش­گیاهی در کلیه مناطق مورد مطالعه گونه اسکنبیل­کرمانی بصورت پراکنده مشاهده می­شود، بطوریکه تراکم این گونه در تیپ­های مورد مطالعه از 10 تا 280 پایه در هکتار و میزان تاج پوشش از 1/0 تا 7/5 درصد متغیراست.
 نتیجه‌گیری: از نتایج این تحقیق میتوان به این مهم پی برد که مؤلفه اول شامل فاکتورهای (دمای سالیانه، رطوبت، شن و سیلت) با 9/46 درصد، مؤلفه دوم شامل(ارتفاع، شیب، بارندگی­سالیانه، فسفر، آهک و پتاسیم) با 3/35 درصد، ومؤلفه سوم شامل (رس، ازت، و شوری) با 8/17 درصد از تغییرات حضور گونه اسکنبیل را در مناطق مورد مطالعه توجیه می­کنند. براین اساس عوامل محیطی مؤثر بر استقرار گونه اسکنبیل کرمانی در تیپ مطالعاتی منطقه انار و کرمان، افزایش میزان شن، کاهش دمای سالیانه، رطوبت و سیلت، در تیپ بم افزایش فسفر، پتاسیم وکاهش ارتفاع، شیب، بارندگی سالیانه و آهک، همچنین در تیپ جیرفت کاهش شن و افزایش دمای سالیانه، رطوبت و سیلت است. بطور کلی افزایش یا کاهش این عوامل تاثیرگذار به عنوان عوامل محدود کننده استقرار این گونه در مناطق مورد مطالعه بشمار می­رود.

 
متن کامل [PDF 422 kb]   (406 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/11/11 | پذیرش: 1402/5/20 | انتشار: 1402/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb