Analyzing obstacles of rural rangeland users’ participation in rangeland management projects; A Case Study using Grounded Theory Approach in the Zanjan Province. , مرتع. 2026; 20 (3) :236-252
URL:
http://rangelandsrm.ir/article-1-1401-fa.html
حسینی سید حسن، جوادی سید اکبر، کرمی دهکردی اسماعیل، ارزانی حسین. تحلیل موانع مشارکت بهرهبرداران روستایی در طرحهای مرتعداری: مطالعه موردی با رویکرد نظریه داده بنیاد در استان زنجان. ، مرتع. 1405; 20 (3) :236-252
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1401-fa.html
چکیده: (4 مشاهده)
سابقه و هدف: موفقیت طرحهای مرتعداری، بهعنوان یکی از برنامههای مهم مدیریت منابع طبیعی کشور، مستلزم بهکارگیری مشارکت بهرهبرداران است، ولی این مشارکت با موانعی روبرو بوده است. هدف این پژوهش تحلیل موانع مشارکت بهرهبرداران در طرحهای مرتعداری استان زنجان است.
مواد و روشها: از طریق یک رویکرد کیفی، مبتنی بر روششناسی مطالعه موردی و نظریه داده بنیاد با استفاده از مصاحبههای نیمه ساختارمند با کارشناسان و بهرهبرداران طرحهای مرتعداری انجام شد. ابتدا نمونهای متشکل از 15 نفر از کارشناسان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان زنجان (در سطوح استان و هشت شهرستان) از طریق روش نمونهگیری گلوله برفی انتخاب گردید. پس از مصاحبه با کارشناسان، طرحهای مرتعداری اجراشده بالای 20 خانوار استان ازنظر آنها در سه گروه موفق، نسبتاً موفق و ناموفق در شهرستانهای مختلف دستهبندی گردید و از هر گروه، یک طرح مرتعداری بهطور تصادفی انتخاب شد. در مرحله بعد، با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند با الگوی گلوله برفی، 15 بهرهبردار روستایی این سه طرح انتخابشده، مورد مصاحبه قرار گرفتند (پنج بهرهبردار مطلع کلیدی از هر طرح مرتعداری).
نتایج: طی مراحل کدگذاری، 74 مقوله اولیه، 18 مقوله اصلی و 6 مقوله کانونی (شامل پدیده محوری، شرایط علی، شرایط زمینهای، شرایط مداخلهگر، راهبردها و پیامدها) شناسایی شدند. تحلیل موانع مشارکت بهرهبرداران در طرحهای مرتعداری نشان داد که شرایط علی (ضعف سرمایههای اجتماعی- فرهنگی و انسانی روستا، و عدم تطابق طرح با فرهنگ و اقتصاد روستا)، ضمن تأثیرپذیری از شرایط مداخلهگر (رویکردها، ساختارها و کارکردهای ادارات منابع طبیعی)، بر پدیده محوری مشارکت بهرهبرداران تأثیر مستقیم دارند. این شرایط به همراه پدیده محوری و شرایط زمینهای (ساختار اجتماعی- اقتصادی، موقعیت جغرافیایی، وضعیت اقلیمی و توپوگرافی روستا) بر راهبردهای رفع موانع مشارکت تأثیر مستقیم دارند.
نتیجهگیری: نتایج بررسی ها نشان داد که شرایط علی (ضعف سرمایههای اجتماعی- فرهنگی و انسانی روستا، و عدم تطابق طرح با فرهنگ و اقتصاد روستا)، ضمن تأثیرپذیری از شرایط مداخلهگر (رویکردها، ساختارها و کارکردهای ادارات منابع طبیعی، (بر پدیده محوری مشارکت بهرهبرداران تأثیر مستقیم دارند. این شرایط به همراه پدیده محوری و شرایط زمینهای (ساختار اجتماعی- اقتصادی، موقعیت جغرافیایی، وضعیت اقلیمی و توپوگرافی روستا) بر راهبردهای رفع موانع مشارکت تأثیر مستقیم دارند. اجرای راهبردهای رفع موانع مشارکت میتواند پیامدهایی همچون تقویت سرمایههای اجتماعی- اقتصادی، بهرهبرداری بهینه از منابع روستا و بهبود جایگاه دولت در روستا را در پی داشته باشد.
نوع مطالعه:
كاربردي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1405/8/25 | پذیرش: 1405/2/10 | انتشار: 1405/2/10