دوره 16، شماره 3 - ( 8-1401 )                   جلد 16 شماره 3 صفحات 557-545 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Yari R, Farajollahi A, Heshmati G. Analysis of the most important problems of rangelands and presentation of management solutions from the viewpoint of stakeholders and experts (Case study: Chaharbagh rangelands of Golestan province). مرتع 2022; 16 (3) :545-557
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1123-fa.html
یاری رضا، فرج اللهی اصغر، حشمتی غلامعلی. تحلیل مهم ترین مشکلات مراتع و ارائه راهکارهای مدیریتی از دیدگاه بهره برداران و کارشناسان (مطالعه موردی: مراتع چهارباغ استان گلستان). مرتع 1401; 16 (3) :557-545

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1123-fa.html


سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
چکیده:   (45 مشاهده)
سابقه و هدف: حفاظت از مراتع و ممانعت از تخریب این منابع باارزش، نیازمند عزم و تلاش جدی و اقدامات مناسبی است که استفاده پایدار و مدیریت جامع و یکپارچه مراتع فراهم گردد و این اقدامات و برنامه ­ریزی­ ها باید به گونه ­ای باشد که بهره­ برداری بهینه و پایدار از مراتع در کنار رفع نیازها و شرایط بهره­ برداران صورت گیرد. شناخت مشکلات و چالش­ها و متعاقبا ارائه راهکارهای مدیریتی در مراتع، زمینه استفاده از پتانسیل­ ها و کارکردهای مختلف در عرصه­ های وسیعی از اکوسیستم ­های مرتعی را فراهم کرده و دستیابی به توسعه پایدار مراتع را تسهیل خواهد کرد. این تحقیق با هدف شناخت و اولویت­ بندی مهم­ترین مسائل و مشکلات عرصه­ های مرتعی منطقه چهارباغ استان گلستان و ارائه راهکارهای مدیریتی از دیدگاه بهره ­برداران و کارشناسان انجام شده است.
مواد و روش­ها: این پژوهش بر اساس هدف انجام تحقیق، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی بود و با استفاده از روش پیمایشی و اسنادی به گردآوری داده­ ها می ­پردازد. جامعه آماری این پژوهش شامل کارشناسان خبره و آشنا با موضوع مورد بررسی در استان گلستان و بهره ­برداران مراتع منطقه مورد مطالعه بود. حجم نمونه به روش نمونه­ گیری در دسترس و غیرتصادفی تعیین شد و تعداد 31 نفر کارشناس و 38 نفر بهره­بردار در انجام این پژوهش همکاری و مشارکت داشتند. پس از طراحی سؤالات پرسشنامه و تایید روایی با استفاده از نظر کارشناسان و متخصصین مربوطه، برای تعیین سطح پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که برای پرسشنامه بهره ­برداران و کارشناسان به ترتیب برابر 81 و 83/0 به دست آمد که نشان از پایایی مناسب پرسشنامه ­ها­ داشت. به منظور شناخت مشکلات و مسائل موجود و ارائه راهکارها، با تکمیل پرسشنامه توسط بهره­ برداران و کارشناسان و استفاده از ضریب شاخص اهمیت (I) و فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، نتایج بدست آمده امتیازدهی و اولویت­ بندی شدند. چنانچه مقدار اثر خیلی زیاد و زیاد به عنوان عوامل تاثیرگذار شناسایی شدند. فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامع ­ترین سیستم ­های طراحی شده برای تصمیم ­گیری با معیارهای چندگانه است که با استفاده از نرم­ افزار Expert choice وزن و اهمیت هر معیار مشخص می­شود.
نتایج: با توجه به ضریب اهمیت (Iindex)، مقدار اثر در طیف لیکرت و همچنین وزن هر مشکل، خشکسالی و کمبود بارش با مقدار شاخص اهمیت (3/98) و وزن (088/0)، عدم ­پرداخت خسارت توسط دولت در مواقع حادثه و خشکسالی (بیمه­ نبودن دام و مرتع) با مقدار شاخص اهمیت (3/83) و وزن (072/0) و تصمیم­ گیری فقط توسط مسئولین و عدم­ مشارکت بهره ­برداران با مقدار شاخص اهمیت (80) و وزن (066/0) به ترتیب مهم­ ترین مشکلات و مسائل موجود بوده و بیشترین مقدار شاخص اهمیت و وزن را به خود اختصاص دادند. از نظر کارشناسان، چرای بی­ رویه و تعداد بیش از حد دام مهم ترین مشکل و مسئله و بیشترین مقدار شاخص اهمیت (7/81) و وزن (077/0) را به خود اختصاص داده است. پس از آن به ترتیب چرای زودرس و خارج از موقع با شاخص اهمیت (80) و وزن (076/0) و خروج ناب­هنگام دام با شاخص اهمیت (8/75) و وزن (072/0) قرار دارند. در راهکارهای ارئه شده بر اساس دیدگاه بهره­ برداران و کارشناسان، مدیریت چرای دام و اعطای تسهیلات برای خرید علوفه بخصوص در موقع خشکسالی بیشترین مقدار شاخص اهمیت (7/88) و بیشترین وزن (114/0) را به خود اختصاص داد و پس از آن به ترتیب آموزش بهره برداران به منظور کسب درآمد و اشتغال­زایی از پتانسیل ­های گیاهان دارویی، صنعتی و خوراکی منطقه و همچنین افزایش درآمد بهره­ برداران از طریق اعطای اعتبارات و وام جهت خرید کندو و زنبورداری قرار دارند.
نتیجه­ گیری: با توجه به نتایج تحقیق، دلایل تخریب و مشکلات موجود در مراتع مذکور طبق نظر بهره برداران و کارشناسان به چهار دسته اصلی خشکسالی و در نتیجه کمبود منابع آب، ضعف مدیریت چرای دام، ضعف ­سازمانی و نبود قوانین و مقررات پیشگیرانه و مسائل اقتصادی و کمبود درآمد بهره­ برداران تقسیم­بندی کرد. همچنین راهکارهای مدیریتی ارائه شده در این تحقیق را می ­توان در ابعاد کلی مقابله با خشکسالی و کمبود بارش، اشتغال­زایی و استفاده چندمنظوره از کارکردهای مختلف درقالب شرکت­ های تعاونی، رعایت اصول مدیریت چرای دام و رعایت قوانین و مقررات وضع ­شده توسط مجریان طبقه ­بندی و تفکیک کرد. در نهایت با توجه به دیدگاه ­های غالبا مشترک بهره ­برداران و کارشناسان، می ­توان با اطمینان بیشتری نتایج حاصل از ارائه مسائل و مشکلات و همچنین راهکارها را پذیرفت.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1400/11/22 | پذیرش: 1401/3/9 | انتشار: 1401/8/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb