[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 16، شماره 1 - ( 1-1401 ) ::
جلد 16 شماره 1 صفحات 13-1 برگشت به فهرست نسخه ها
آشیان بهینه خاک برای برخی از گیاهان مرتعی پیشگام در باطله‌های زغال سنگ در معادن کارمزد سوادکوه، استان مازندران
ناطق لشکری صنمی، جمشید قربانی، سید حسن زالی، قربان وهاب زاده
گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری
چکیده:   (329 مشاهده)
سابقه و هدف: استخراج مواد معدنی از جمله عوامل مهم در تخریب بوم­سازگان مرتعی در کشور است. گیاهان بومی در احیای مناطق معدن­کاری شده در اولویت هستند به ویژه گیاهانی که به تنش ناشی از فلزات سنگین و کمبود مواد غذایی و شرایط سخت این مناطق سازگارتر باشند. در احیای پوشش گیاهی در محیط­های آلوده معدنی لازم است به چگونگی پاسخ گونه­های گیاهی به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی باطله­ها توجه شود. در این تحقیق به پاسخ چند گونه گیاهی پیشگام شامل Glaucium fimbrilligerum، Melica persica، Hordeum vulgare، Polygonum aviculare و Silybum marianum در توالی ثانویه در محیط معدنی به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی باطله­های زغال­سنگ پرداخته شد.
مواد و روش: این تحقیق در انباشت­ متعددی از باطله زغال­سنگ در محدوده معادن کارمزد در شهرستان سوادکوه در استان مازندران انجام شد. این معادن از بزرگترین و قدیمی­ترین نواحی تولیدکننده زغال­سنگ در حوضه زغالی البرز مرکزی هستند. باطله­هایی که در ارتفاع از سطح دریا و جهت جغرافیایی مشابه قرار داشته و سه دهه از متروک ماندن آنها گذشته بوده، شناسایی و انتخاب شدند. یک باطله که در طول زمان باطله­ها روی هم انباشت و تسطیح شده و دو باطله دیگر در خروجی دهانه تونل­ها قرار داشته و عملیات مکانیکی خاصی روی آنها انجام نشده بود. نمونه­گیری پوشش گیاهی در 138 پلات­های یک مترمربعی و به صورت تصادفی-منظم در امتداد ترانسکت انجام شد. در هر پلات­ درصد تاج پوشش هر گونه گیاهی تخمین زده شد. نمونه­گیری خاک در مرکز هر پلات و از عمق صفر تا 20 سانتی­متر انجام شد. نمونه ها به آزمایشگاه منتقل و بافت، اسیدیته، قابلیت هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر قابل جذب و فلزات سنگین (مس، روی، نیکل و سرب) اندازه­گیری شدند. به منظور برازش هر یک از مدل­های هفتگانه HOF، تعیین مقدار بهینه و دامنه بوم­شناختی گونه­ها از بسته eHOF نسخه 1.8 در نرم افزار R  نسخه 3.5.3 استفاده شد. مبنای انتخاب بهترین مدل، شاخص آکائیک بوده است.
نتایج: نتایج این تحقیق نشان داد که تنوعی از پاسخ گونه­های گیاهی به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی باطله زغال سنگ وجود داشته که پاسخ متقارن تک نمایی و پاسخ دونمایی با دو بهینه نابرابر متداول­تر از بقیه مدل­ها بودند. همه گونه­های گیاهی به جزء H. vulgare در محدوده 49 تا 88 درصد شن دارای وضعیت بهینه حضور بودند. گونه S. marianum در مقدار کم رس و P. aviculare و H. vulgare در دامنه وسیع­تری از گرادیان رس حضور داشتند. گونه­های G. fimbrilligerum و H. vulgare در پاسخ به اسیدیته باطله زغال سنگ پهنای آشیان گسترده­تری را نسبت به سایر گونه­های گیاهی داشتند. پاسخ گیاهان به عناصر غذایی باطله زغال سنگ بیشتر به صورت دونمایی با دو بهینه نابرابر بوده است. بالاترین بهینه نیتروژن کل برای گونه­ P. aviculare و بالاترین بهینه فسفر قابل جذب برای گونه­ P. aviculare و H. vulgare مشاهده شد. گونه­ S. marianum و M. persica نسبت به تمام فلزات سنگین موجود در باطله زغال سنگ رفتار تک­نمایی متقارن داشتند و سایر گونه­ها دارای تنوعی از مدل بهینه بودند. S. marianum با افزایش سطوح فلزات سنگین بهینه بالاتری نسبت به سایر گونه­ها داشت که بهینه آن در مس، سرب، روی و نیکل به ترتیب 24/255، 74/53، 59/180 و 87/151 پی­پی­ام بوده است.  
نتیجه­‌گیری: در این تحقیق سه گونه گیاهی از پهن برگ علفی نسبت به دو گونه گندمیان در پاسخ­ به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی باطله زغال سنگ از مدل­های متنوع­تری پیروی کردند. این پنج گونه گیاهی دارای طول عمر و فرم رویشی متفاوت بوده و پاسخ آنها نشان داد که از پتانسیل خوبی جهت استقرار بر روی باطله­های متروک زغال سنگ و احیاء پوشش گیاهی بر روی آنها برخوردار هستند. از بین آنها S. marianum و  M. persica می­توانند در اولویت قرار گیرند. انجام مطالعات بعدی در استفاده از تیمارهای مختلف به منظور تسریع در رشد و استقرار این گیاهان توصیه می­شود.

 
واژه‌های کلیدی: آشیان اکولوژیکی، احیاء معدن، مدل HOF، منحنی پاسخ
     
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/1/9 | پذیرش: 1401/1/10 | انتشار: 1401/1/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Edaphic optimum niche for some pioneer rangeland plants in coal mine wastes in Karmozd mines, Mazandaran province, Iran. مرتع. 2022; 16 (1) :1-13
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1134-fa.html

لشکری صنمی ناطق، قربانی جمشید، زالی سید حسن، وهاب زاده قربان. آشیان بهینه خاک برای برخی از گیاهان مرتعی پیشگام در باطله‌های زغال سنگ در معادن کارمزد سوادکوه، استان مازندران. مرتع. 1401; 16 (1) :13-1

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1134-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 16، شماره 1 - ( 1-1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مرتع Rangeland
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4410