دوره 16، شماره 3 - ( 8-1401 )                   جلد 16 شماره 3 صفحات 607-595 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Abbasikesbi M, Fattahi B, Sher A. Variability of Life form and chorology of soil seed bank of Gamasiab river riparian with distance from the river. مرتع 2022; 16 (3) :595-607
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1139-fa.html
عباسی کسبی مریم، عرفانزاده رضا، فتاحی بختیار. تغییرپذیری طیف زیستی و کورولوژی بانک بذر خاک حاشیه رودخانه گاماسیاب با فاصله از رودخانه. مرتع 1401; 16 (3) :607-595

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1139-fa.html


دانشگاه تربیت مدرس
چکیده:   (47 مشاهده)
سابقه و هدف: پوشش گیاهی حاشیه رودخانه جزو پایدارترین پوشش روزمینی است که منبع غذایی مناسب برای دام­هاست. با توجه به تخریب اکوسیستم حاشیه رودخانه و چرای بیش از حد دام از این بوم­سازگان، مطالعه بانک بذر خاک به منظور شناسایی ظرفیت آن در جهت احیا پوشش گیاهی تخریب­­یافته لازم و ضروری است.  
مواد و روشها: تحقیق حاضر به منظور بررسی بانک بذر حاشیه رودخانه گاماسیاب شهرستان نهاوند واقع دراستان همدان انجام شد. ابتدا با استفاده از نقشه‌های  گوگل ارث، 5 سایت نمونه برداری در هر دو طرف رودخانه مشخص شد. نمونه‌برداری از خاک جهت مطالعه بانک بذر به روش سیستماتیک با استفاده از ترانسکت و کوادرات انجام پذیرفت. در هر سایت یک ترانسکت عمود بر جریان رودخانه و در طول ترانسکت حداقل 6 پلات 4متر مربعی (در هر طرف رودخانه سه عدد) مستقر شد و نمونه‌برداری از خاک از دو عمق 5-0 و 10- 5 سانتی متر در هر پلات انجام گرفت. سپس نمونه های خاک برای کشت به گلخانه منتقل شدند. بانک بذر با روش جوانه زنی بررسی و بذوری که  جوانه می زدند، شناسایی و به قرار ذیل طبقه بندی و بررسی شدند. گیاهان ازنظر طول عمر (یکساله و چند ساله­)­، فرم رویشی (علفی و چوبی)­، شکل زیستی (کریپتوفیت، تروفیت، کاموفیت، همی­کریپتوفیت، فانروفیت) و کورولوژی شامل ایران تورانی( IT )، جهان وطنی(COSM )، اروپا سیبری (ES ) چند ناحیه ای (PL )، مدیترانه­ای (M)، ایران تورانی- مدیترانه­ای (IT,M)، ایران تورانی- اروپا سیبری (IT, ES) ایران تورانی اروپا سیبری مدیترانه ای (IT,ES,M) و ایران تورانی- اروپا سیبری- صحرا (IT,ES,SS) بررسی شدند. سپس هر یک از موارد فوق با عامل فاصله از مرکز رودخانه در سه بازه 0-10، 10-20 و 20-30  متری از رودخانه با آنالیز واریانس یکطرفه (ANOVA) مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند.
نتایج: در مجموع84 گونه شامل 20 تیره و 65 جنس مشاهده شد که بیشترین آن مربوط به خانواده Gramineae (29گونه) و Compositeae (18 گونه) بود. گیاهان یکساله، چند ساله ، گیاهان علفی و  چوبی،  به ترتیب 91/67 درصد،  08/32 درصد، 68/98 درصد، 31/1 درصد بانک بذر را در عمق اول به خود اختصاص دادند و در عمق دوم گیاهان یکساله 42/65 درصد، گیاهان چند ساله 57/34 درصد  و به لحاظ شکل زیستی گیاهان علفی 100درصد را دارا بودند. همچنین تروفیت­ها90/63 درصد و همی­کریپتوفیت­ها 26 درصد بیشترین درصد بانک بذر را داشتند. گیاهان COSM 83/35 درصد ، IT 01/24 درصد و PL 91/11 درصد را به خود اختصاص دادند. گیاهان یکساله درعمق اول بانک بذر 0-5 سانتی­متری بیشترین مقدار در فاصله 0-10متری از رودخانه و کمترین مقدار را در فاصله 10-20 متری مشاهده شدند. در عمق دوم 5-10 سانتی­متری گیاهان یکساله و علفی بالاترین  مقدار را در فاصله 30-20 متری از رودخانه و کمترین مقدار را در فاصله 10-0 متری داشتند. تروفیت­ها بیشترین مقدار را در فاصله 0-10 متری و کمترین مقدار را در  20-30  فاصله داشتند. در خصوص پراکنش جغرافیایی بانک بذر عمق اول و دوم عناصر چند ناحیه­ای در فاصله 0-10 متری  بیشترین مقدار و در فاصله 20-30 متری کمترین مقدار را داشتند و بعد از آن عناصر ایران تورانی در عمق اول و دوم بالاترین مقدار را در فاصله 20-30 متری و کمترین مقدار را در فاصله 0-10 متری به خود اختصاص دادند.
بحث و نتیجه­ گیری: بیشتر بودن تعداد گونه گرامینه سبب افزایش تراکم بانک بذر گونه­های یکساله علفی شده است و گیاهان چوبی نیز فقط در عمق اول بانک بذر مشاهده شدکه دلیل آن را می­توان به درشت بودن بذر­های درختی نسبت داد که در عمق اول باقی می­مانند و به اعماق نمی­توانند نفوذ کنند و دچار فساد یا زوال شده یا توسط بذر خواران مورد استفاده قرار می­گیرد (زودگذر بودن بذور درختان). تروفیت­ها بالاترین مقدار طیف زیستی را داشت که به خاطر تولید بذر بسیار فراوان و کوچک بودن اندازه بذر با شانس و تعداد بیشتری در خاک می­توانند نفوذ کنند. حضور بالای عناصر چند ناحیه­ای در ترکیب گیاهی بانک بذر خاک می­تواند بدلیل حضور فراوان عناصر گیاهی پیشاهنگ و مراحل اولیه توالی باشد که بدلیل کم نیاز بودن و برخورداری از دامنه بوم­شناختی گسترده در طیف وسیعی از سرزمین­های گیاهی حضور یافته و تعلق خاصی را به یک اقلیم مشخص و یا جغرافیای گیاهی نشان نمی­دهند.  بالاترین مقدار عناصر چند ناحیه­ای در لبه رودخانه به دلیل  درصد بالای گونه Cynodon dactylon بود. نتایج این تحقیق نشان داد که جهت احیای پوشش گیاهی می­توان از بانک بذرخاک استفاده نمود. احیاء کران­رودی تخریب یافته با قرق به دلیل حضور گونه های گیاهی خوشوراکی مثل Alopecurus myosuroides ,Trifolium repens  و Bothriochloa ischaemum امکان پذیر است.

     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/2/4 | پذیرش: 1401/4/22 | انتشار: 1401/8/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb