[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 14، شماره 4 - ( 10-1399 ) ::
جلد 14 شماره 4 صفحات 581-594 برگشت به فهرست نسخه ها
تبیین نقش فقر اقتصادی و سرمایه اجتماعی بهره‌برداران در تخریب مراتع (مطالعه موردی: منطقه حفاظت‌شده بیجار)
اصغر فرج الهی، یاسر قاسمی آریان
بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران
چکیده:   (491 مشاهده)
تخریب مراتع، تحت تاثیر فقر اقتصادی و ضعف سرمایه­های اجتماعی ساکنین روستایی طی سالیان اخیر شدت بیشتری یافته است. در همین راستا، تحقیق حاضر، با هدف تبیین نقش این دو مقوله مهم در تخریب مراتع منطقه حفاظت­شده بیجار انجام گرفته است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل 1124 خانوار روستایی ساکن در منطقه مذکور بوده که بر اساس فرمول کوکران 287 خانوار به عنوان نمونه آماری انتخاب شده و به تناسب بین روستاها تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده­ها در این پژوهش، پرسشنامه محقق­ساخته بوده که مشتمل بر ویژگی­های جمعیت­شناختی افراد، دارایی­های اقتصادی (درآمدها و هزینه­های خانوار)، سرمایه­های اجتماعی و مصادیق تخریب مرتع است. پس از تایید روایی با نظر متخصصان، پایایی پرسشنامه سرمایه­های اجتماعی برابر 83/0 و پرسشنامه تخریب مراتع 79/0 به دست آمد که نشان از قابلیت اعتماد مناسب این پرسشنامه­ها داشت. دیدگاه بهره­برداران در ارتباط با مصادیق تخریب مرتع در سه بخش عوامل مربوط به دام و دامداری، قطع و برداشت، و تغییر کاربری مورد بررسی قرار گرفت. داده­های گردآوری شده با استفاده از آزمون­های کای اسکوئر، t جفتی و ضریب همبستگی پیرسون با استفاده از نرم‌افزار SPSS16 تحلیل شدند. به منظور تفکیک افراد فقیر و غیرفقیر، از خط فقر نسبی و برای محاسبه آن، از روش 66 درصد میانگین کل هزینه ماهانه خانوار استفاده شد. مطابق نتایج تحقیق، خط فقر سرانه 213000 تومان برآورد شد. بنابراین، با توجه به مقایسه هزینه­های کل ماهیانه با خط فقر، 7/24 درصد افراد زیر خط فقر و فقیر تشخیص داده شدند. میانگین سرمایه اجتماعی بهره­برداران 12/3 برآورد شد که در حد متوسط می­باشد. بین متغیرهای سن، بعد خانوار، درآمد خانوارها، سطح تحصیلات و شغل با فقر اقتصادی بهره­برداران ارتباط آماری معناداری یافت شد. بر اساس دیدگاه بهره­برداران، تبدیل مرتع به اراضی زراعی، چرای طولانی دام و رقابت در چرای دام با میانگین­های 14/4، 62/3 و 24/3 به‌ترتیب مهم­ترین علل تخریب مراتع در منطقه حفاظت­شده بیجار هستند. با توجه به نتایج تحقیق، میانگین میزان تخریب مرتع به وسیله پاسخگویان فقیر به‌طور معناداری بیشتر از پاسخگویان غیرفقیر بود. همچنین، از دیدگاه بهره­برداران با سرمایه اجتماعی بیشتر، عوامل مربوط به دام و قطع و برداشت تاثیر بیشتری در تخریب مراتع داشته است. بین بهره­برداران فقیر و غیرفقیر از لحاظ سرمایه اجتماعی تفاوت معناداری یافت نشد هر چند که در پاسخگویان غیرفقیر تا حدودی میانگین سرمایه اجتماعی بیشتر بود. بنابراین با بهبود وضعیت اقتصادی و کاهش فقر اقتصادی و اجتماعی ساکنین روستایی می­توان انتظار کاهش تخریب مراتع مناطق حفاظت­شده بیجار را داشت.
واژه‌های کلیدی: سرمایه اقتصادی، خط فقر، سرمایه اجتماعی، بهره‌برداران، تخریب مرتع، منطقه حفاظت‌شده بیجار.
متن کامل [PDF 339 kb]   (90 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/10/26 | پذیرش: 1399/10/10 | انتشار: 1399/10/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Farajillahi A, Ghasemi Aryan Y. Explaining the role of economic poverty and social capital of beneficiaries in rangeland degradation (Case study: Rangelands of Bijar protected region). مرتع. 2020; 14 (4) :581-594
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-956-fa.html

فرج الهی اصغر، قاسمی آریان یاسر. تبیین نقش فقر اقتصادی و سرمایه اجتماعی بهره‌برداران در تخریب مراتع (مطالعه موردی: منطقه حفاظت‌شده بیجار). مرتع. 1399; 14 (4) :581-594

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-956-fa.html



دوره 14، شماره 4 - ( 10-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مرتع Rangeland
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4299