دوره 16، شماره 1 - ( 1-1401 )                   جلد 16 شماره 1 صفحات 173-158 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

mohamadi A M, Mousavi S A, kiani G, Soltani Koupaei S. The Rangeland users’ Willingness to be paid for reduction of grazing pressure in Bardeh and Karsanak Rangelands. مرتع. 2022; 16 (1) :158-173
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-991-fa.html
محمدی علی محمد، موسوی سید علیرضا، کیانی غلامحسین، سلطانی کوپایی سعید. تعیین تمایل به دریافت مرتعداران برای کاهش فشار چرای دام در مراتع منطقه بارده و کرسنک. مرتع. 1401; 16 (1) :173-158

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-991-fa.html


گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان
چکیده:   (903 مشاهده)
سابقه و هدف: دام مازاد یکی از اصلی­ترین عامل تخریب مراتع است. اکثر مراتع کشور دارای دام و دامدار مازاد هستند و از گذشته تاکنون سیاست برخورد با دامدار و دام مازاد با استفاده از برخوردهای قهری و مجازات­های قانونی نتوانسته است به طور کامل این مشکل را بر طرف کند و همچنان دام مازاد و دامدار غیرمجاز در عرصه مراتع باعث تخریب پوشش گیاهی شده و می­شود. رویکرد اقتصادی پرداخت بابت خدمات اکوسیستم در ازای کاهش دام می­تواند به احیای اکوسیستم­های مرتعی در حال تخریب کمک کند. تعیین تمایل به دریافت مرتعداران جزء اولین گام­های لازم برای حرکت به سمت این رویکرد است.
مواد و روش‌ها: در این تحقیق در جامعه آماری دامداران مجاز دارای دام در مراتع منطقه بارده و کرسنک در شهرستان بن استان چهارمحال و بختیاری پس از طبقه‌بندی دامداران، در هر طبقه نمونه‌گیری و مصاحبه بصورت تصادفی انجام شد. جمع‌آوری اطلاعات از طریق مصاحبه منظم و هدایت­شده و پرسشنامه صورت گرفت. در این بخش دو سناریو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. سناریو اول بر اساس پرسشنامه، سود سالانه هر راس دام مولد گوسفند و بز مستقیماً از مرتعدار سوال شد. در سناریو دوم درآمد خالص حاصل از هر واحد دامی در سیستم مرتعداری متکی به مرتع با محاسبه هزینه­ها و درآمدها، محاسبه و میزان درآمد از دست رفته مرتعدار به ازای کاهش یک واحد دامی تعیین شد. دو مقدار محاسبه­شده در سناریوها با هم مقایسه و سناریو دوم که دقیق‌تر به عنوان مقدار کمی جهت تعریف و توصیف بهتر اثر کاهش دام بر درآمد افراد، به پاسخگویان معرفی شد. تمایل به دریافت مرتعداران به ازای کاهش دام با ابزار پرسشنامه ارزیابی شد. به منظور تعیین تمایل به دریافت مرتعداران به ازای حذف دام از روش ارزش گذاری مشروط و تابع لوجیت استفاده شد. با بررسی قوانین و دستورالعمل­های موجود، بروش تحلیل محتوی نقش و جایگاه قوانین در پرداخت بابت خدمات اکوسیستم مورد تحلیل قرار گرفت.
نتایج: نتایج نشان داد 4/71 درصد از مرتعداران با طرح پرداخت به ازای کاهش دام موافق هستند و تمایل به دریافت مرتعداران به­ازای حذف یک راس گوسفند و بز مولد به‌ترتیب ارقام 7265 و 6462 هزار ریال در سال است که کمتر از سود خالص هر واحد دامی است. سهم مرتع از درآمد خالص یک رأس گوسفند مولد و یک رأس بز مولد در شرایط بهره­برداری مجاز که طبق ضوابط قانونی یکصد روز تعیین شده به‌ترتیب 1990 و 1770 هزار ریال تعیین شد. در شرایط بهره‌برداری موجود، میزان وابستگی دام به مرتع در طول سال 4/44 درصد است. خروجی­های حاصل از مدل لوجیت نشان می­دهد تمایل به دریافت مرتعداران با قیمت پیشنهادی افزایش می­یابد (P=0.00) و ارتباط معنی‌داری بین تمایل به دریافت و تعداد دام مولد (P<0.01) وجود دارد. دستورالعمل شرایط و ضوابط بهره‌برداری از مراتع، در 5 نوبت تهیه و مورد بازنگری قرار گرفته است. شیوه نامه اجرایی محاسبه حقوق عرفی مرتعدار نیز با تصویب آیین نامه اجرایی آن توسط هیئت وزیران در سال 1391 طی 3 نوبت در سال­های 1395 و 1398و 1399 تهیه و بازنگری شده است. با تحلیل محتوی این دستورالعمل­ها مشخص می‌شود به‌طور مستقیم به جایگاه پرداخت بابت خدمات اکوسیستم اشاره نگردیده است.
نتیجه‌گیری: مقایسه بین سناریوی اول و دوم نشان داد که درآمد خالص یک واحد دامی در سناریو اول بیشتر از سناریو دوم است و علت این تفاوت را می­توان به اثر درآمدی مرتبط دانست یعنی هرچه مبلغ بالاتر توسط مرتعداران در نظر سنجی ابراز شود منفعت بیشتری را کسب می­کنند. حداقل پرداخت بابت خدمات اکوسیستم سود ناشی از هر واحد دامی یا همان هزینه فرصت دامداری در مرتع است. بررسی قوانین و دستورالعمل­های صادره در بخش مرتع نشان داد تاکنون قانون یا دستورالعملی در ارتباط با پرداخت بابت خدمات اکوسیستم مرتع در ازای حذف دام تصویب نشده وحتی در تعاریف قانونی به این موضوع اشاره نشده است.
 
متن کامل [PDF 363 kb]   (205 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1400/2/16 | پذیرش: 1400/10/12 | انتشار: 1401/1/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb